Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Andrzej Wajda chứng nhân thế kỷ

12.10.2016-18:45

Đạo diễn Andrzej Wajda của Ba lan

 

Andrzej Wajda chứng nhân thế kỷ

 

TÔ HOÀNG

 

NVTPHCM- Báo chí đưa tin, ngày 9 tháng 10 vừa qua, đạo diễn điện ảnh thuộc hàng kinh điển thế giới gốc Ba Lan Andrzej Wajda đã từ trần ở tuổi 90.

               

Ông là tác giả của gần 50 bộ phim, bậc “lão trưởng” của điện ảnh Ba Lan, được coi là một trong những đạo diễn cự phách nhất của điện ảnh châu Âu. Đạo diễn Wajda từng nhận giải Cành cọ vàng của Liên hoan Phim Cannes (Pháp), giải thưởng OSCAR và nhiều giải thưởng khác hầu như của tất cả các liên hoan phim quan trọng trên thế giới từ Berlin (Đức) đến Venise (Italy).

 

Cũng cần nói ngay, ông tiếp tục làm phim cho tận đến ngày cuối cùng của đời mình. Một trong những bộ phim những năm gần đây của ông, phim “Air” trình chiếu tại Liên hoan phim Berlin đã được trao tặng giải thưởng vì sự độc đáo, tươi mới - một giải thưởng thường dành cho những đạo diễn trẻ, mới bước vào nghề. Wajda không kịp sống thêm vài ngày nữa để chứng kiến buổi công chiếu bộ phim “Bức tranh để lại” (Afterimage), tác phẩm cuối cùng của ông trong chương trình ”Phim của các bậc thầy” tại Liên hoan phim Toronto (Canada) cũng như tại Liên hoan phim Roma (Italy) sẽ diễn ra không lâu sau đó. Bộ phim “Bức tranh để lại” đề cập tới cuộc đời của nhà danh họa theo trường phái tiền phong của Ba Lan mà số phận có điều gì đó tương đồng với bản thân nhà đạo diễn.

               

Ảnh hưởng của Wajda đối với điện ảnh thế giới vượt lên trên những gì người ta thường nghĩ. Ví như, bộ phim “Tro tàn và Kim cương” (1958 ) đã trở thành mối kích thích sự ra đời làn sóng làm những bô phim lớn về Cuộc chiến tranh Vệ quốc 1941-1945 tại Liêng Bang Xô Viết. Còn bộ phim “Kortsak “ đã khơi gợi cho đạo diễn Mỹ Steven Spielberg làm ra bộ phim nổi tiếng “Bản danh sách Schindler”. Nhiều người cộng tác với Wajda từ Allan Stasky, họa sỹ thiết kế cánh tay phải của ông đến nhà soạn nhạc Voisek Kilar sau này đều đạt tới đỉnh vinh quang tại Hollywood. Riêng Wajda, dù làm việc ở châu Âu (năm 1988 ông đã dàn dựng tại Pháp bộ phim “Con quỷ’ chuyển thể tác phẩm của văn hào Nga Ph. Dostoievsky )ông vẫn luôn luôn quay về Ba Lan,nơi ông đã dàn dựng những kiệt tác chủ yếu của đời mình như “Những thế hệ”, “Cống ngầm”… - những bộ phim đã giúp ông tìm được sự đồng cảm của những người đồng thời với mình trên tổ quốc thương yêu.

 

Có thể nói Wajda thông qua những bộ phim trở thành nhà viết sử số phận không hề đơn giản của quê hương, đồng bào mình trong suốt chiều dài lịch sử từ bộ phim “Tro tàn” (1965) đến bộ phim miêu tả cuộc đời của vị Tổng thống đầu tiên của nhà nước Ba Lan Lek Valensa được dàn dựng vào năm 2013. Số phận của Ba Lan đã như bị cột chặt vào nước Nga và Liên Bang Xô Viết,điều này giải thích thái độ của Wajda đối với Nga Xô viết và ngược lại là rất không đơn giản. Bộ phim “Tro tàn và Kim cương” của ông đã một thời rất được đề cao tại nước Nga-Xô Viết; nhưng tới phim “Người sắt” (chống lại ý tưởng bành trướng và ủng hộ phong trào “Công đoàn Vàng”) thì lại bị lên án gay gắt.

               

Wajda và phim của ông không thể không ghi dấu vết của những sự biến lịch sử và mang hơi thở của những biến cố xẩy ra trên xứ sở của mình. Khi nước Ba Lan còn nằm trong cộng đồng các nước của Hiệp ước Varsovi, Wajda cũng là một trong những người chủ trương văn nghệ nên được tự do sáng tạo, thoát ra khỏi yêu cầu biến thành công cụ tuyên truyền nhất thời. Ông không được nhà cầm quyền Bal an thuở đó có thiện cảm.

 

Nhưng sợi chỉ đỏ xuyên suốt các tác phẩm của nhà đạo diễn tài ba này vẫn là lý tưởng nhân văn, nhân đạo; lòng xót xa và đồng cảm với sự hy sinh, mất mát vô bờ mà con người Ba Lan và nhân loại phải hứng chịu; khát vọng vươn tới những giá trị bình đẳng, bác ái. Ngay khi bước qua tuổi 81, ông đạo diễn vẫn đặt lên vai gánh nặng dàn dựng bộ phim “ Katyn” kể lại vụ người Nga theo lệnh của Stalin thảm sát tập thể 15.000 sỹ quan và trí thức Ba Lan. Trả lời trong một cuộc họp báo Wajda đã khẳng định rằng, ông không có ý định đào sới lại quá khứ để nhắm cái đích phe này chống phe kia, nước này chống nước khác. Khôi phục lại sự kiện Katyn bằng hình ảnh ông gửi gắm tâm nguyện lên án nạn hủy diệt, tưởng niệm các thế hệ cha anh đã hy sinh và mong sao để máu người mãi mãi sẽ ngừng chảy.

               

Những người quen biết, những đồng nghiệp của Wajda ở nước Nga-Xô Viết  kể lại, Wajda rất trân trọng và đánh giá cao văn hóa Nga, nhiều lần đã đưa các tác phẩm kinh điển của văn học Nga lên màn ảnh và sân khấu. Wajda cũng đã từng đánh giá cao những bộ phim Nga-Xô Viết vượt qua bệnh giáo điều, công thức như “Người thứ 41”, “Đàn sếu bay qua”, “Tuổi thơ Ivan”, “Gắng sống tới ngày thứ hai”, “ Hãy đến mà nhìn”…

               

Andrje Wajda đã có câu nói để đời, phản ánh đúng tâm tư, tình cảm của ông: “ Chúng tôi không bao giờ hy vọng sẽ sống để nhìn thấy sự sụp đổ của Liên Bang Xô Viết; chúng tôi sẽ sống để thấy Ba Lan là một đất nước tự do”.

 

Theo Nhân chứng và Sự Kiện

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...     

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.