Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Duy Bằng vượt qua cô đơn sinh phận

27.02.2014-23:00

 

 Nhà thơ Duy Bằng

 

 

DUY BẰNG TỪ ÁM ẢNH THỜI GIAN

ĐẾN TỰA VÀO THƠ VƯỢT QUA CÔ ĐƠN SINH PHẬN

 

INRASARA

 

NVTPHCM- Ám ảnh thời gian, mà thời gian thì cứ biền biệt, nỗi cô đơn mãi khôn cùng, Duy Bằng tin vào thơ, chịu hành khất từng câu thơ, để cuối rốt - tựa vào thơ. Qua đó, thơ ca ban tặng cho anh cuộc sống màu mỡ khác.


Làm thờ từ lâu, mãi sang tuổi lục thập, Duy Bằng mới trình làng tập thơ đầu tay: Mưa ngày xưa (NXB Văn nghệ, 2007); sau đó là Khoảng trời xanh (NXB Văn học, 2008), Bến heo mây (NXB Văn nghệ, 2009). Nhưng phải đợi đến Câu thơ chạm vào sóng nước (NXB Hội Nhà văn, 2010), anh mới tìm được chất giọng của mình.

Từ đó anh gắn đời mình vào thơ, thơ thành nợ, thứ duyên nợ trả mãi không xong:
Duyên nợ không, sao ta lạc lối về
Trách thời gian vô tình xa vội
Hoa tím bên đường thả buồn thương tới
Sông nước mênh mang nhớ một con đò
(“Câu thơ chạm vào sóng nước”, Câu thơ chạm vào sóng nước, 2010)
“Lạc lối về”, mỗi năm anh cho ra đời một tập thơ, liên tục: Thầm thì con chữ (NXB Thanh niên, 2011), Tìm lại mùa nhau (NXB Thanh niên, 2012) và mới nhất: Sóng sánh thời @ (NXB Hội Nhà văn, 2013).
“Thời gian xa vội”, và thơ cứ tới gần, gần hơn. Thơ càng gần, thì thời gian không còn “vô tình” hay mơ hồ nữa, mà là lồ lộ trên từng trang thơ, tứ thơ, gây đau đớn:
Cõng trên lưng vết cứa thời gian
Tháng ngày cũ tuổi buồn xa xứ

(“Sóng sánh thời @”, Sóng sánh thời @,2013)
Ám ảnh về thời gian là nỗi ám ảnh muôn đời của thi sĩ. Với thời gian của thời đại @, cùng tốc độ phát triển và hủy hoại kinh hoàng của nó, nỗi ám ảnh càng đậm nổi hơn nữa. 
Hóa giải nỗi ám ảnh kia, Duy Bằng đã thử làm cuộc trở về. “Bốn mươi năm thành Vinh tôi trở lại”, “Tôi trở về tuổi thơ trong lớp học”, hay: “Cuộc chiến đi xa bạn lại về sân ga”...
Về, để tìm lại. Anh đã từng giao cảm với bao vùng đất, khi thì gần gũi, như "Sông Lam quê tôi" hay "Bóng nước bóng quê"; khi thì xa cách, như Đèo Ngang hay Đà Lạt... và cả xa và lạ, như "Buổi sáng hè Canada", "Đêm hè Canada"…
Về, để tìm giao cảm với những sinh phận từng chịu nhiều thiệt thòi. Những sinh phận có khi là khuôn mặt người thân gặp mặt mỗi ngày, như "Bà cháu trốn tìm", "Tiễn cháu đi học", "Cháu ngoại tôi", "Về thăm thầy cũ", cả những người đã khuất, như "Bóng cha", "Ngày giỗ mẹ", hay là một thời đã xa: "Thao thức tuổi thơ"; giao cảm với bao thân phận vừa quen thuộc vừa xa lạ: , "Đau khó miền Trung", "Mảnh đời sau lưng lá"… Mảnh đời đa mang nhiều lo âu, chịu đựng. Lặng lẽ chịu đựng.
Hai chín tết cô bán hàng rau góc chợ
Lại qua người chen đông
Kẻ mua được năm đồng
Người thêm ba cắc rưỡi

Mỏng manh xác ve​
Đồng tiền đỏ thổi cay mắt đắng
Giao thừa đêm nay lạnh
Em về kịp không
​("Mảnh đời sau lưng lá", Thì thầm con chữ, 2011)
Và bao nhiêu mảnh đời khác nữa trên trái đất này. Từ giữa “Đêm Phật Đản”, “Có em gái chong đèn lẻ bóng” hay “Cô hàng cháo khuya về mỏi bước/ Lạc giữa phố đêm tiếng em nhỏ rao buồn”… cho đến niềm hạnh phúc bấp bênh đầy tính nhân văn của cặp tình nhân người Syria trên đường chạy loạn qua sa mạc Jordan trong “Đám cưới trên sa mạc”…
Vẫn bất khả.
Duy Bằng trở lại với niềm cô đơn. “Trong cách chia ngồi đếm lặng đời mình”. Chưa bao giờ chữ “cô đơn”, “đơn côi”, “một mình” xuất hiện dày đậm như thế trong thơ nhà thơ tưởng đã yên bề này.  Nhất là ở Sóng sánh thời @.
Giữa đô thị Sài Gòn mà nhịp sống luôn chuyển về phía trước, sôi động, cấp tập như không thể hãm lại được, anh tìm lại mình - “tìm lại mùa nhau”. Tìm lại mùa nhau, với những “khoảng lặng”, “vừng trăng ảo”, “bến thời gian”, với “gió núi”, “hoa sữa”, “nợ tình” chưa trả, “hương lòng” còn vương... Tìm lại mùa nhau, để “thức với trăng khuya” mà “đếm tuổi mình”, ngồi lại với “kí ức mùa đông” của chính mình mà “độc thoại” để “hát lời xa xưa”.
Nhớ lại tuổi xưa
Một thời gió cát
Nắm tay nhau
Mở trang sách học trò…

 

Em lấy chồng xa
Quãng đời lưu lạc
Anh ra đi không hẹn ngày sang
Bởi xa cách
Nên dài thêm khoảng nhớ
Lúc thu buồn
Thơ viết dở không trang.
(“Tìm lại mùa nhau”, Tìm lại mùa nhau, 2012)

Tìm lại mùa nhau thì người đã vời xa, xa lắc. Tìm lại mình, một mình cô độc:
Ta lạc loài bước ngoài vùng phủ sóng
Em khỏa thân
Trong thế giới ảo mờ

(“Sóng sánh thời @”, Sóng sánh thời @, 2013)

 

Cuối cùng, Duy Bằng tìm đến thơ. Bởi "thơ chẳng cô đơn".
Không cô đơn, thơ tìm nói lời yêu thương để sẻ chia nỗi niềm thân phận. Dù đó có là "những câu thơ thất vận". Dù thi sĩ vẫn chỉ là một sinh linh đau khổ khác thêm vào bể khổ cuộc đời kia. Cùng muôn lệ lụy hỉ nộ ai lạc.
Thơ không cô đơn đã đành, cả thi sĩ cũng không cô đơn. Hay khác đi - Duy Bằng vượt qua sự cô đơn định phận, song hành với thơ để cùng thơ đi vào lòng đời. Bởi những khi bị thất thố, hụt hẫng, thất bại, tuyệt vọng hay cô đơn, cô độc, con người khuynh hướng chạy trốn bằng và qua mênh mông phương tiện, phương cách hay thái độ. Có thể họ lao vào các cuộc chơi thâu đêm, trận cười suốt sáng, hay lẩn vào đám đông để nghe mình không còn cô độc, hoặc không ít lần họ tìm an ủi nơi Chúa, Phật. Duy Bằng, - "tựa vào thơ":
Đức Chúa trong nhà thờ
Tôi và thơ lang thang

 

Chiều Noel đường phố giãn thưa
Nườm nượp người đổ vào nhà thờ cầu nguyện

 

Đêm Noel trăng muộn
Ngàn cây thông nhấp nháy điện màu
Thắp niềm tin linh diệu
Tháp ngà

 

Nhà thờ Đức Bà vang thánh ca
Người đức tin tựa linh hồn vào Chúa
Nơi đó có cô gái si mê đuổi bóng
Lãng quên tờ lịch rơi

 

Tôi người ngoại đạo
Lòng mình lặng chơi vơi
Thả câu thơ lên trời
Bay theo bong bóng

(“Tựa vào thơ”, Thầm thì con chữ, 2011)
Thơ mỏng manh dễ vỡ, và thơ dường vô tích sự, nhưng thơ vẫn ẩn chứa ở tự thân sức mạnh trầm lặng, khả thể thay đổi sinh phận con người. Nếu không, thơ vẫn có thể an ủi, xoa dịu niềm riêng. Duy Bằng tin thế.

Thơ Duy Bằng không mới, nhưng nó thật. Người đọc không khó tìm thấy suốt bảy tập thơ những “tuổi xưa”, “trang sách học trò”, “một thời vụng dại”, “em lấy chồng xa”, “heo may giọt nắng”, “sắc lá vàng phai”, “trăng khuya lẻ bóng”, “thơm nếp hương quê”, “nỗi nhớ sang mùa”, “đa đoan”, chạnh lòng”, “hát lời ca dao”… Ước lệ với thi ảnh và cụm từ kia có mặt đầy trong các tập thơ của nhà thơ hôm nay. Chúng có mặt trong thơ Duy bằng [hay Duy Bằng sử dụng lại chúng] không là điều lạ. Lạ là, mấy cái tưởng cũ kia, qua thơ anh vẫn có sức sống riêng. Bởi lời thật và tình thật.
Thế rồi ta cũng chia tay
Em ở lại với tôi trở về phố cũ
Con đò xưa vắng chiều
Bến rũ
Thương mang một vết loang buồn…


Xa cách đợi
Thời gian rộng hư vô
Nhà lẻ bóng bữa cơm chiều nhàn nhạt
Ta chờ em đêm dài hoang mạc
Cong queo giấc ngủ chập chờn.

(“Thơ tình lỡ nhịp”, Tìm lại mùa nhau, 2012)
Đó là con người hết lòng cho đời, hết mình cho thơ. “Qua cơn khát dài hành khất câu thơ”, như người mẹ kia: “Nhận hết khổ đau thác đổ về mình/ Mẹ cho chúng con phù sa màu mỡ” (“Mẹ tôi”, Sóng sánh thời @, 2013).
Ám ảnh thời gian, mà thời gian thì cứ biền biệt, nỗi cô đơn mãi khôn cùng, Duy Bằng tin vào thơ, chịu hành khất từng câu thơ, để cuối rốt - tựa vào thơ. Qua đó, thơ ca ban tặng cho anh cuộc sống màu mỡ khác. Nói khác đi, anh góp phần khiêm tốn của mình làm màu mỡ nền thơ ca đương đại Việt Nam.

Cakleng, 15.8.2013

 


>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.