Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Kim Quyên đoá hồng miền sông nước

31.8.2012-14:41

 @ Thư viện Kim Quyên

NHÀ VĂN KIM QUYÊN

Đoá hồng miền sông nước

 

TRẦN HỮU LỤC

 

NVTPHCM- Sinh ra và lớn lên ở miền quê sông nước, Kim Quyên là một trong những nhà văn nữ đương đại của Đồng bằng sông Cửu Long có phong cách đậm chất Nam Bộ và một giọng văn chân chất dung dị, rặt miệt đồng bằng, mang hơi thở của vùng đất bạt ngàn hoa trái.

 

Quê ngoại ở Cái Bè, quê nội huyện Cai Lậy, hai địa danh này trong thời kỳ chiến tranh là những căn cứ địa kháng chiến.

Năm 1972 tốt nghiệp Tú tài 2, lúc này, chị tham gia phong trào Sinh viên học sinh đô thị đấu tranh, viết báo, làm thơ, xuống đường, có bài in trên các tờ báo tiến bộ. Bài viết đầu tiên được đăng báo là bài thơ “Áo mới buổi khai trường”, “Màu nâu Sa-pô-chê”… Các bài thơ trên được Ban Mây Tần chọn diễn ngâm, phát sóng trên Đài Phát thanh Sài Gòn.

Sau năm 1975, chị tốt nghiệp khóa Sư phạm đầu tiên của Sư phạm Tiền Giang. Chị vừa dạy học, vừa viết văn, là UVBCH của Hội Văn học nghệ thuật Tiền Giang. Đến năm 2000, vì hoàn cảnh gia đình chị phải chuyển về TP.HCM, sống bằng nghề dạy học và đi tiếp con đường văn chương, có văn thơ xuất hiện trên nhiều tờ báo, tạp chí của thành phố, trung ương. Năm 1999, hai nhà văn Anh Đức và Nguyễn Khải giới thiệu chị vào Hội Nhà văn Việt Nam, năm sau chị được kết nạp vào Hội và là nhà văn nữ đầu tiên của Tiền Giang được chính thức gia nhập làng văn.

 

Từ bài thơ Bông cau thôi nở

 

Bài thơ Bông cau thôi nở của tác giả Hoa Đồng Tháp in trên báo Điện Tín năm 1972 trong giai đoạn thơ văn đô thị thấm đẫm tình tự dân tộc, sắc thái, hơi thở của quê hương vùng Châu thổ. Nhà thơ Kiên Giang (Hà Huy Hà) kể lại: “Hồi ấy, tôi phụ trách mục Lều thơ trên báo Điện Tín. Tôi không quên bút hiệu Hoa Đồng Tháp qua nhiều bài thơ, đặc sắc nhất là hai bài Bông cau thôi nở và Áo mới buổi khai trường. Bài thơ Bông cau thôi nở đăng ở mục Lều thơ báo Điện Tín (1972) có kèm ảnh của tác giả rất đẹp. Hai bài với nội dung chan chứa những kỷ niệm sâu lắng về miền quê Ngoại đang đau thương tang tóc vì chiến tranh và nỗi niềm thương nhớ đứa em gái nhỏ quê nhà trong buổi khai trường đầu năm học. Hai bài thơ với lời lẽ chân thành sâu sắc làm cho tôi rất xúc động… Khoảng 15 năm sau, Kim Quyên bất ngờ đến thăm tôi ở Hội Nghệ sĩ Ái hữu với phong thái là một cô giáo. Cô trao cho tôi xem bài Bông cau thôi nở đăng trên mục Lều thơ năm nào, tôi mới bật ngửa ra reo mừng, chính là Hoa Đồng Tháp của ngày xưa đây! Kỷ niệm nhỏ mà êm đềm sâu lắng vì người giữ Lều thơ đã bạc đầu, còn cô nữ sinh ngày nào xõa tóc thề nay đã vượt qua bao dốc đời, luôn miệt mài học tập, phấn đấu đi lên. Nhà thơ trẻ Hoa Đồng Tháp ngày nào giờ đã là một nhà văn và là một giáo viên ngoại ngữ. Tuy công việc bề bộn nhưng cô vẫn chắt chiu hồn thơ với những lời thơ mượt mà hương sắc đồng quê, thấm đẫm tình tự dân tộc trên từng trang thơ như ngày nào…”.

“… Những tưởng từ ngày im tiếng súng/ Quê nghèo, chân trẻ tiện đường thăm/ Lòng con nô nức hơn ngày hội/ Bắc nhịp cầu tre, nối bước gần/ Con ra bến đợi chuyến đò đông/ Đò vắng, người thưa, nước xế dòng/ Người đã ra đi, xa biền biệt…/ Bông cau thôi nở vườn bên sông (Bông cau thôi nở - Hoa Đồng Tháp - 1972)

Bài thơ đầu tiên này đã được chọn in lại trong tập thơ đầu tay Ngã ba sông (NXB Văn Nghệ, tháng 1 năm 2006). Tập thơ tạo sự bất ngờ, vì lâu nay người đọc vốn đã quen với cây bút sắc sảo, mang đậm bản sắc miền Tây trong các loại hình sáng tác: tiểu thuyết, truyện ngắn, tản văn, nhưng với thơ, chị vẫn chân chất dung dị, đầy tâm trạng, đa đoan và sâu lắng. Tập thơ Ngã ba sông gồm 62 bài thơ sáng tác từ năm 1972 đến cuối năm 2005. Ngã ba sông cũng là ngã ba lòng của nhà thơ nữ tài sắc mà nhiều lận đận trong cuộc đời riêng:

“… Vẫn ngã ba sông ngày ấy/ Lục bình tím ngát rưng rưng/ Về đâu những cành hoa nhỏ/ Nhớ ai.. hoa trôi… ngập ngừng…” Kim Quyên (Ngã ba sông)

Tập thơ nho nhỏ xinh xắn nhưng chan chứa tình thương yêu với gia đình, bạn bè và quê hương “Một hồn thơ đau đáu tình quê, tình người và cả những nỗi đớn đau, trăn trở của người đàn bà tài sắc đã đến tuổi đằm chín… Mà không đau đáu sao được khi chị sinh ra và lớn lên bên dòng sông Tiền đỏ nặng phù sa, với những miệt vườn ngan ngát màu xanh cây trái, với ngọn gió đồng bằng thênh thang bờ bãi… Và những người dân quê hào phóng hiền lành, dám chơi dám chịu, dám sống dám chết cho mảnh đất quê hương máu thịt của mình…” (nhà thơ Võ Thị Kim Liên). Giữa dòng thơ nhiều đục hơn trong với những con chữ lắp ghép, xa lạ, bí hiểm, xa rời hiện thực thì thơ của chị rất riêng, hồn nhiên mà xúc động “Một cõi thơ riêng vì có sự đan xen giữa niềm vui và nỗi đau, nỗi đau đó khiến cho thơ có độ lắng, lắng đến độ thật trong, trong đến trong trẻo và cái hồn thật nhẹ, nhẹ đến lâng lâng” (nhà thơ Trúc Chi). Mỗi khi tặng ai tập thơ, chị bảo chị không phải nhà thơ, chỉ viết nhật ký thơ thôi “Hình như viết văn xuôi chưa đủ, chị phải dính líu tới thơ. Chị muốn góp một tiếng thơ, một hạt mưa cho cơn mưa làm mát đất, mượt mà màu xanh cây cỏ. Chị nói Ngã ba sông của chị chỉ là quyển Nhật ký thơ mà thôi, chị không mong mỏi gì hơn… Nhật ký thơ vẫn là nỗi đa mang từng ngày với bao niềm vui nỗi buồn, những lẽ đời lẽ đạo được chị phơi trãi trên từng trang giấy” (nhà thơ Lê Giang).

 

Đến truyện ngắn và tiểu thuyết

 

Năm 1993, truyện ngắn “Mùa dưa gang” được in trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Vẫn một cõi rất riêng: Không gian miệt vườn khá quen thuộc, mối tình của anh thương binh và cô giáo, cả hai đều có cuộc đời dang dở sau chiến tranh. Họ gặp nhau trên mảnh đất khô cằn nứt nẻ, họ cùng nhau dọn đất trồng dưa gang. Trong những ngày chung sức chung lòng lao động, lòng họ nảy sinh tình cảm. Kết truyện, hai mảnh đời được chấp vá thật có hậu. Văn phong hóm hỉnh mà đằm thắm, chi tiết khá đắt, tả cảnh sinh động, tả tình sắc sảo, tạo dựng được không khí rất thật, sống động và lôi cuốn. “Mùa dưa gang không ồn ào gai góc lắm, nhưng tôi nhớ cái mặt ruộng nứt nẻ, tấm áo bạc mồ hôi đàn bà và hai mảnh đời chấp vá đìu hiu sau chiến tranh, đó là hương vị của những hoàng hôn rất hẳm, rất đậm nhưng cũng rất trữ tình của cuộc sống chân trời, cuộc sống con người gắn với cảnh sắc miền Tây” (nhà văn Dạ Ngân).

Truyện ngắn Mùa dưa gang đã được chọn in trong tập truyện ngắn đầu tiên của nhà văn Kim Quyên (Nước rút, NXB Trẻ, 1997), tập truyện gồm 12 truyện ngắn viết về những mảnh đời, ký ức tuổi thơ, chiến tranh, hạnh phúc lứa đôi. Những truyện ngắn: Sau chiến tranh, Người ấy, Tấm ảnh, Nghệ si, Người bạn thời thơ ấu, Hồi xuân, Nhỏ bạn, Hạnh phúc… được tái hiện khá tinh tế, thấm đẫm chất nhân văn và đạo lý làm người.

Nhân vật trong tập truyện ngắn Nước rút đa số là những người nông dân thuần phác, tương thân tương ái, nhân hậu, yêu đời, yêu quê hương. “Thoạt đầu, tôi ngỡ nữ tác giả này kể chuyện có vẻ thật thà, mộc mạc. Dần dần về sau, tôi mới ngả ra mình đã bị tác giả rủ rê bằng giọng điệu chân quê. Bút pháp của Kim Quyên nhiều bản lĩnh, thường “xuất chiêu” bất ngờ…” (Nhà văn Mai Văn Tạo). Tập truyện ngắn Người dưng khác xứ (NXB Văn Nghệ, 2004) gồm 13 truyện ngắn viết về cuộc sống đời thường, đa số xoay quanh nơi miền quê xa xôi hẻo lánh, mỗi truyện đều có ẩn chứa chủ đề tư tưởng sâu sắc như trong các truyện: Hàng xóm, Bông, Nắm tro, Lá rụng, Nghiệp văn, Vợ chồng già, Mưa nửa đêm, Sóng ngầm… Nổi bật nhất là truyện ngắn “Khu vườn và tiếng chim” với nghệ thuật miêu tả khá tài tình về vẻ đẹp của các loài chim, phân biệt được tiếng hót khác nhau của chúng, thể hiện tình yêu đối với thiên nhiên và muôn thú, thể hiện nỗi buồn của con người khi bị “bứng” ra khỏi mảnh đất thân thuộc nơi mình đang sống. Đây là một trong những truyện ngắn hay của chị, truyện ngắn này đã được đạo diễn Trương Minh Phúc (Đài truyền hình TP.HCM) chuyển thể thành phim truyện mang tên “Tiếng hót chim Chìa Vôi” (sản xuất năm 2004). Truyện gợi ta nhớ những kỷ niệm ấm nồng về một miền quê xa xôi:

“… Tôi nhìn theo con chim cho đến khi nó chỉ còn là một chấm nhỏ bằng hạt đậu đen trên bầu trời cao rộng…

Nó đi rồi. Nó sẽ về với bầy đàn của nó, về cái nơi quen thuộc khi xưa. Còn tôi, tôi phải xây tổ mới với bầy con của tôi nơi này. Lòng vẫn nhớ về ngôi nhà miệt vườn miền Tây, ngày ngày rộn tiếng chim ca” (Khu vườn và tiếng chim).

Truyện ngắn “Người dưng khác xứ” có nhiều chi tiết đời thường, lôi cuốn nhờ giọng kể hồn nhiên mà xúc động, tất cả dựng nên câu chuyện thật thú vị. Nhân vật “tôi” là một cô bé kể lại câu chuyện tình đầy trắc trở của người cô Út. Cô trót yêu chàng trai xa Huế rồi bị cha mẹ nghiêm cấm. Cuối cùng, họ cũng được thành thân với nhau, chàng trai vì quyến luyến quê vợ mà ba chìm bảy nổi rồi trở thành đứa con ruột thịt của xóm làng “…Người dưng khác xứ mà sao sâu nặng với nhau quá vậy, tôi cũng không hiểu. Chắc nhờ sự mặn nồng đó mà dượng tôi sớm được ra tù, trở về bên Vàm Cống thân yêu và nhận một trọng trách lớn hơn…”.

Ở mỗi truyện ngắn đều có các chi tiết khá đắc để lại dấu ấn. Tính hấp dẫn trong truyện ngắn không bắt nguồn từ chất kịch tính cao độ mà từ trong các chi tiết rất đời thường: “Từ những chi tiết tưởng như vô tình, tác giả viết nên những câu chuyện khiến người đọc khó quên. Đọc truyện của tác giả là đọc tấm chân tình của người dân Nam Bộ. Văn của Kim Quyên là một dòng trôi cảm xúc, như dòng nước Cửu Long xuôi giữa đôi bờ” (Trích lời tựa của nhà văn Nguyễn Quang Sáng).

Dòng trôi cảm xúc ấy còn chảy vào các tản văn của chị “Món khoái khẩu Nam bộ”, sách song ngữ Anh – Việt (NXB Văn Nghệ, 2004) do chị viết và biên dịch với lời tự bạch: “Quyển sách nhỏ này đến tay bạn đọc không ngoài mục đích miêu tả lại cách nấu, cách ăn của người miền Tây Nam bộ”. Tập tản văn nhỏ nhắn như một cuốn “cẩm nang” bổ ích về văn hóa ẩm thực Nam bộ. Sau lần dự trại viết tiểu thuyết của Hội Văn học Nghệ thuật Tiền Giang, nhà văn Kim Quyên đã hoàn thành quyển tiểu thuyết Nụ hôn đắng, dày 320 trang gồm 17 chương (do Sở Văn hóa Thông tin Tiền Giang xuất bản năm 1991).

Đây là câu chuyện tình đầy bi kịch của hai nhân vật trung tâm Khoa và Song Thu, họ gặp gỡ nhau trên rừng thốt nốt của biên giới Việt – Miên.

Câu chuyện đầy chi tiết và kịch tính, bất ngờ nối tiếp bất ngờ. Tính cách nhân vật, những tình huống đầy bi kịch của tình yêu, số phận chìm nổi của con người trong chiến tranh, tất cả được chị dàn dựng sống động, gần gũi, chân thật và đáng yêu.

Sau tiểu thuyết “Nụ hôn đắng”, chị viết tiếp cuốn tiểu thuyết “Phượng hồng” tham gia cuộc thi viết tiểu thuyết của Hội Nhà văn VN năm 2009. Cuốn tiểu thuyết này cũng lấy bối cảnh la miền quê Nam bộ, mô tả môi trường giáo dục đầy phức tạp trước và sau năm 1975. Nhânvật chính là các thầy, cô giáo có tình yêu và số phận đầy bi kịch được thể hiện với một văn phong chân chất dung dị và truyền cảm.

Tuy đến với văn chương từ rất sớm nhưng nhà văn Kim Quyên có cuộc đời riêng nhiều trắc ẩn, chị phải một mình lo sinh kế nuôi con. Những khi đến với văn chương cũng là lúc chị muốn bày tỏ nỗi niềm với bạn tri kỷ vì vậy chị vẫn âm thầm lặng lẽ như một vài bạn văn ví von nhận xét: “Kim Quyên, duyên thầm của một bông hoa muộn” (Dạ Ngân), “Kim Quyên như một đóa hoa lặng lẽ nở, từ từ thơm…” (Thanh Giang). Dù vậy, nhà văn Kim Quyên đã tìm được lối đi riêng của mình giữa nhiều lối mòn văn chương. Văn của chị thấm đẫm chất dân dã miền Tây, được chắt lọc từ kho phương ngữ phương Nam. Chị có vốn sống khá đầy đặn, biết nhặt nhạnh nhiều chi tiết đắt từ cuộc sống, biết cách vận dụng khi hành văn, có lúc mềm mại, có khi tinh tế, dung dị mà phóng khoáng, hóm hỉnh mà sâu sắc. Chị viết như chị đã sống, đã trãi nghiệm. Sau các nhà văn, nhà thơ lớp trước của Tiền Giang như Đoàn Giỏi, Bảo Định Giang, Trần Kim Trắc… thì nhà văn nữ Kim Quyên là vốn quí và niềm tự hào trong lĩnh vực văn chương đương đại của Tiền Giang cũng như của miền Tây Nam Bộ.

 

 

 

 >> Xem Chân dung & phỏng vấn nhân vật khác

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.