Tin mới Xem thêm

  • Căn hầm bí mật cạnh Đài Phát thanh Sài Gòn

    Khoảng một tháng nữa thì đến Tết Mậu Thân, Năm Mộc (Trần Phú Cương) tự nhiên bỏ nghề thợ mộc, mua một chiếc xe hơi loại nhẹ đi làm nghề chở khách, khiến vợ anh - chị Trần Thị Út ngạc nhiên. Thấy thế, Năm Mộc đi ngay vào chuyện: - Tổ chức yêu cầu mình đấy, có xe chở khách, đi công tác dễ dàng

  • Nguyễn Thanh Mừng & Sông núi An Nhơn

    Sông núi An Nhơn liên hoàn trong thế núi hình sông của Bình Định như một khổ thơ giữa bài thơ hùng tráng và trữ tình, tạo cho khuôn mặt đất đai

  • Những bức thư thời chiến vẫn thấm đẫm hòa...

    Nhà văn Lê Thị Bích Hồng lại tìm được ở những lá thư thời chiến tinh thần và khát vọng hoà hợp dân tộc của những người lính "Việt cộng" và cả những người lính Việt Nam Cộng hòa “phía bên kia”. “Chiến tranh phải có sự tham gia từ nhiều phía. Họ đều “máu đỏ, da vàng”, có chung cội nguồn “con Lạc, cháu Hồng”… Nhưng kẻ thù đến xâm lược đã đẩy lên những mâu thuẫn trong chính mỗi gia đình Việt Nam.

  • Phạm Đình Phú & đất thơm lừng hương xa

    Đất nước lâm nguy/ Thầy vào quân ngũ/ Không thể nào quên nỗi niềm ấp ủ/ Sẽ phôi pha hay lưu mãi suốt đời?

  • Những câu chuyện của một người yêu sách

    Mấy năm nay đời sống văn hóa ở TP Hồ Chí Minh chứng kiến một tình hình dường như mâu thuẫn này: trong

  • Những giọt nước mắt tháng 7

    Ở hai đầu đường dây điện thoại, chúng tôi đã khóc, những lời nói nghẹn lại, những khoảng lặng đầy nhức nhối, đau buốt. Dù chúng tôi chưa từng quen biết, nhưng câu chuyện nhắc đến đã hòa chung cảm xúc của hai bác cháu. Đó là cảm xúc của một người lính nguyện suốt đời ở bên đồng đội dù âm dương cách trở

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Lê Trường Đại dấn thân và khiêm nhường

03.4.2017-07:30

 Nhà văn Lê Trường Đại

 

Nhà văn - hoạ sĩ Lê Trường Đại:

Dấn thân và khiêm nhường

 

PHAN HOÀNG

 

NVTPHCM- Dấn thân vào con đường cứu nước gian khổ từ thời niên thiếu, khi đất nước hoà bình thống nhất Lê Trường Đại lại say mê sáng tạo văn học nghệ thuật. Đa năng, khiêm nhường và nhân hậu, Lê Trường Đại là một “góc khuất” có số phận khắc nghiệt và là hình ảnh đáng quý của người Sài Gòn.

 

Đầu tháng 3.2017, có hai nhà văn vốn là “láng giềng” quê hương của nhau đã từ giã cõi đời tại TPHCM, đó là Nguyễn Quang Thân quê gốc Hà Tĩnh và Lê Trường Đại quê gốc Quảng Bình. Nhà văn, hoạ sĩ Lê Trường Đại gắn bó với Sài Gòn từ thuở nhỏ, còn nhà văn Nguyễn Quang Thân vừa cùng gia đình chuyển từ Hà Nội vào sinh sống tại TPHCM thời gian gần đây.

 

Với những đóng góp trên văn đàn qua những tập truyện ngắn và tiểu thuyết nổi bật, nhà văn Nguyễn Quang Thân được dư luận nhắc đến nhiều khi ông đột ngột qua đời sau một cơn đột quỵ ở tuổi 82. Trong lúc đó sự ra đi của nhà văn, hoạ sĩ Lê Trường Đại rất lặng lẽ, hầu như không xuất hiện một dòng tin nào trên báo chí, ngoài trang điện tử tổng hợp của Hội Nhà văn TPHCM đưa tin buồn, mặc dù cuộc đời và sự nghiệp phong phú 78 năm qua của ông có những điểm đáng ghi nhận, nhất là đối với Sài Gòn - TPHCM.

 

Lê Trường Đại sinh năm 1940 (có tài liệu ghi 1941) tại Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình nông dân yêu nước. Năm 1954, người cha tập kết ra Bắc, người mẹ phải rời quê nhà đưa các con nhỏ dại vào tận Sài Gòn mưu sinh để tránh áp lực theo dõi bố ráp của chính quyền đương thời. Vừa đi học Lê Trường Đại vừa lăn lộn làm đủ thứ việc để phụ giúp người mẹ nghèo đơn thân nơi đất lạ. Thời thơ ấu gian khổ của ông đã được khắc hoạ qua lời của người mẹ trong tiểu thuyết mang tính tự truyện Sông vẫn chảy: “Mày sanh ra đã lăn lóc như con mồ côi chứ có nằm trên giường nệm êm ấm gì đâu. Bán báo dạo, bưng cháo bỏ mối từng nhà cho công chức chế độ, bán chuối chiên ở các rạp hát, đánh giày,… làm đủ các nghề là lao động rồi còn gì hả con?” (tr.13).

Bức tranh Ngàn năm Thăng Long của Lê Trường Đại

 

Yêu mỹ thuật và văn chương, Lê Trường Đại theo học Trường Mỹ nghệ Gia Định năm 1957 - 1961. Nối chí cha, Lê Trường Đại còn sớm dấn thân làm liên lạc bí mật cho cách mạng, hoạt động điệp báo đơn tuyến nội thành Sài Gòn. Công việc đòi hỏi ông không ngừng trau dồi kiến thức văn hoá và đời sống thực tế, rèn luyện bản lĩnh, có tư duy phán đoán độc lập. Sống và hoạt động giữa thành phố sôi động về báo chí và văn chương, Lê Trường Đại cũng bắt đầu cầm bút, làm thơ, viết truyện ngắn và kịch bản, cộng tác với các tờ báo có khuynh hướng yêu nước và tiến bộ, mà kết quả là tập truyện ngắn Những kẻ còn lại được hoàn thành năm 1974.

 

Sài Gòn giải phóng, Lê Trường Đại chuyển sang sáng tác chuyên nghiệp, trở thành hội viên sáng lập các hội chuyên ngành của TPHCM: nhà văn, điện ảnh, mỹ thuật. Ông còn ký các bút danh Quảng Trạch, Lê Trường, Vũ Xương và làm việc tại Hãng Phim Giải phóng. Cảm hứng từ không khí hoà bình thống nhất đất nước, Lê Trường Đại không ngừng vác ba lô lên rừng xuống biển thâm nhập thực tế sáng tác ở những vùng sâu vùng xa của Nam Bộ đang khắc phục hậu quả chiến tranh và xây dựng đời sống mới. Nhờ chất liệu sống của thời kỳ khó khăn phức tạp này mà cuối đời ông đã viết nên tác phẩm thành công nhất của mình, đó là tiểu thuyết Sông vẫn chảy đạt giải Cuộc vận động Sáng tác văn học nghệ thuật hướng đến kỷ niệm 40 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1975 - 2015)…

 

Tiểu thuyết Sông vẫn chảy có nhân vật chính là Quảng Trọng vốn là một điệp báo đơn tuyến ở nội thành Sài Gòn nhưng đã không được nhận bất cứ phần thưởng công trạng gì, bởi vì người chỉ huy trực tiếp là chú Năm đã bệnh qua đời ngay sau ngày đất nước thống nhất nên không ai có thể chứng nhận. Tuy nhiên, nhờ sự khuyên nhủ của người mẹ giàu trải nghiệm cả đời hy sinh vì chồng con để phụng sự cho hai cuộc kháng chiến mà Quảng Trọng đã nhẹ nhàng vượt qua nỗi đau để tiếp tục dấn thân vào con đường cách mạng bằng ngòi bút. Anh tiếp tục đối mặt với những kẻ thù nguy hiểm trong bóng tối, những hiện tượng ấu trĩ trong quản lý xã hội và cả những khó khăn về vật chất lẫn dằn vặt tình cảm riêng tư trong chính gia đình mình. Và trên hành trình thâm nhập thực tế đời sống mới để sáng tác ở Long Khánh, anh cũng đã gặp được những con người tốt đại diện cho nhiều thế hệ khác nhau, đặc biệt là thế hệ thanh niên mà tiêu biểu là cô Út Son, một cán bộ trẻ nhiệt tình, xông xáo, có năng lực, hết mình vì lý tưởng và giàu lòng yêu thương con người.

Tiểu thuyết Sông vẫn chảy của Lê Trường Đại

 

Có thể nói nhờ độ lùi thời gian và kinh nghiệm sống, tiểu thuyết Sông vẫn chảy của nhà văn Lê Trường Đại là một trong những tác phẩm hay thể hiện sống động bức tranh TPHCM và miền Nam giai đoạn sau ngày đất nước hoà bình thống nhất. Đặc biệt, ông viết tiểu thuyết này trong giai đoạn chống chọi căn bệnh ung thư, nó như tiếng nói tâm huyết cuối cùng của một nghệ sĩ gửi lại cho cuộc đời. Ở đó, có nỗi đau mất mát và có niềm vui sum họp, có sự phấn khích của người chiến thắng và có sự hận thù của kẻ chiến bại, có niềm tin xây dựng cuộc sống mới và có tư duy ấu trĩ giáo điều của những cái đầu hời hợt thiển cận. Một bức tranh hiện thực sống động sau ngày đất nước hoà bình thống nhất, như lời tự tình của nhân vật Quảng Trọng “nhìn bầu trời qua khung cửa sổ văn phòng bệnh viện” lúc chuẩn bị xuất viện sau thời gian điều trị vì bị kẻ thù giấu mặt tấn công bất ngờ gây thương tích nặng: “Cuộc sống thật kỳ lạ. Nó như trang sách, muốn lật qua thì có cái lạ chưa từng biết, nhưng lật trở lại thì dù đã đọc rồi ta cũng vẫn thấy như chưa từng… Bởi mỗi lần tìm hiểu, đều có cái mới theo cảm nhận của sự nâng cấp từ lý trí…” (tr.192).

 

Nhìn lại toàn bộ sáng tác của nhà văn Lê Trường Đại, chúng ta thấy có ba mảng chính. Thứ nhất là truyện viết cho thiếu nhi gồm Sóng nổi sóng ngầm (2 tập - 1990), Hang thuỷ thần (1991), Mùa mận tuổi thơ (2 tập - 1992). Thứ hai là truyện lịch sử: Loạn kiếm cung đình (1990), Ỷ Lan thái phi (2 tập - 1991), Sáo trúc Chí Linh (2 tập - 1990), Từ sơn hiệp khách (2 tập - 1991). Thứ ba, cái máu phiêu lưu của người làm điệp báo còn giúp ông sáng tác một số tập truyện hình sự: Những chiếc mặt nạ, Trên lưng cọp. Trong khi đó, truyện ngắn Bạn tôi thanh niên xung phong đoạt giải B cuộc sáng tác của Thanh niên xung phong năm 2005 cùng với tiểu thuyết Sông vẫn chảy là những tác phẩm không nằm trong ba mảng chính đã xuất bản của ông nhưng lại gây ấn tượng hơn.

 

Ngoài viết truyện, Lê Trường Đại còn làm thơ, viết kịch bản phim và vẽ gần cả trăm bức tranh, trong đó có bức Nữ du kích Củ Chi bắn giặc lái từng được nhận giải thưởng năm 2010. Theo người bạn đời của ông là bà Lý Thị Hậu, ông còn một tập truyện vừa và một tập thơ đã hoàn thành nhưng chưa kịp xuất bản trước khi giã biệt cõi đời vào lúc 05g35 ngày 01.3.2017.

 

Nhà văn, hoạ sĩ Lê Trường Đại đã ra đi nhưng tinh thần dấn thân, đức tính khiêm nhường và một số tác phẩm của ông như “sông vẫn chảy” trong lòng tôi và những người yêu quý ông!

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...  

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.