Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Một thoáng Trần Nhuận Minh

28.5.2015-09:45

 Nhà thơ Trần Nhuận Minh

 

Một thoáng Trần Nhuận Minh

 

DƯƠNG HƯỚNG

 

NVTPHCM- Anh em bảo ông chỉ hay nói về mình, nói chuyện trời chuyện đất cuối cùng cũng lại quay về chuyện của chính mình. Nhưng quả thực, có nhiều chuyện ngoài ông ra không mấy ai biết, vì ông đã sống trong nó, sống với nó, từ năm 1962, khi ông mới mười tám tuổi cho đến nay...

 

Nhà thơ đã tự đổi tên mình từ Trần Bình Minh sang Trần Nhuận Minh, vào khoảng năm 70 - 71 của thế kỉ trước. Hình như đây mới chính là tên gốc của ông, do bà cô, em ruột ông ngoại ông đặt cho, năm ông mới ba tuổi. Bà này mù bẩm sinh, làm nghề bói toán mà ông có kể trong Đối thoại văn chương. Quả thực là cụ bà đã rất sáng suốt khi lựa chọn một cái tên cho cháu mình, cứ như thể cụ đã chủ tâm cài đặt, sắp xếp, tính toán, lo toan rất bài bản cho con đường công danh sự nghiệp của đứa cháu sau này. Trần Nhuận Minh tức là “ánh sáng gấp bội”, nguồn sáng này đã chiếu rọi vào ông, soi tỏ cho các tác phẩm thơ ca của ông ra đời, để rồi những thi phẩm ấy cứ không ngừng được tái bản, được tìm đến. Ông đã in 31 tác phẩm, trong đó có 17 tập thơ, nhiều thi tập đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Thơ Trần Nhuận Minh mang tính nhân văn cao cả lại được diễn đạt cô nén, hàm súc: Lòng tốt gửi vào thiên hạ/ Biết đâu nuôi bố sau này; Ngày xuân lên phía trước/ Tuổi xuân lùi phía sau/ Tháng hè loang dưới chén/ Mùa đông ngưng trên đầu...

 

Xuất thân từ một nhà giáo, chuyển sang lĩnh vực văn học – nghệ thuật, rốt cục Trần Nhuận Minh cũng giữ cái chức quan văn nghệ (Chủ tịch Hội văn nghệ tỉnh). Mà cái chức ấy đến với ông cũng gần như ngẫu nhiên thôi, bởi trước đó ông đã nhường sự “chuẩn bị thăng tiến” cho người khác... Mấy lần được mời đi nghe nhà thơ Trần Nhuận Minh nói chuyện, phân tích thơ ở các câu lạc bộ thơ, tôi thật sự kính nể tài diễn thuyết của nhà thơ này. Với cương vị là một nhà thơ Chủ tịch Hội, mấy năm liền ông cầm lái con thuyền văn nghệ tỉnh khá êm ả và bài bản. Trần Nhuận Minh chỉ giỏi thơ, tài diễn thuyết và có trí nhớ siêu việt, chứ cái khoản nhìn người, dùng người thì... hơi bị hạn chế. Ông thường tự thú là hay bị bạn phản, bạn ăn cháo đá bát, qua cầu rút ván... Cái “số tử vi” của ông thế và ông cũng đã nói về câu chuyện này trong Đối thoại văn chương. Nghe ông bộc bạch, biết ông không phải là người làm ơn để mong người trả ơn, nhưng tôi vẫn thấy nao nao buồn cho cái nhân tình thế thái ở đời. Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, thấy thế mới là đời.

 

Với tôi, dù ai có nói gì chăng nữa, ở đất Quảng Ninh này Trần Nhuận Minh vẫn là nhân vật số một, cả về thơ và sử. Sử nhà Trần ở mấy tỉnh Quảng Ninh, Hải Dương, Thái Bình ông thuộc làu làu. Đã nhiều lần ông lên tiếng phản bác quyết liệt về những sai lệch trong sách sử, sai lệch trong nhận thức của dân chúng bản địa. Tranh cãi, phản biện hăng hái cả trên báo chí và trên tiệc rượu tiệc trà. Rồi ông cho in thành một quyển sách nghiêm chỉnh được rất nhiều người tìm đọc và hoan nghênh. Nhiều phát hiện rất mới của ông khó mà bác bỏ. Một số cơ quan và người có trách nhiệm đã tiếp thu ý kiến của ông trong việc chấn chỉnh văn bia, sự tích của đình chùa và cả sách giáo khoa. Tính cách Trần Nhuận Minh hơi đặc biệt, vừa đại khái qua loa tuềnh toàng, lại vừa chi li cẩn trọng, lại pha chút ngang ngang trịch thượng bất cần. Trong cái sâu sắc bác học ông lại có chút hồn nhiên ngô nghê...  Trần Nhuận Minh cho cơm nắm muối vừng nhà mình ngon hơn sơn hào hải vị thiên hạ. Vật chất đối với ông chả là gì. Nhà cửa tuềnh toàng, bàn ghế cốc chén cọc cạch. Ông chả màng tới xe máy ô tô, chỉ với chiếc xe đạp lóc cóc đến Hội văn nghệ bù khú văn thơ. Ông còn hồn nhiên khoe cả “tài” của bà vợ. Ông bảo: “Mình mải mê công việc viết lách nên bỏ bê công việc nhà cửa đã đành, lại có bà vợ còn nghệ sĩ hơn cả mình nữa... Một lần thằng con trai trưởng của mình hốt hoảng bảo “Bố ơi, nguy to rồi! Con dọn giường cho mẹ, thấy dưới chiếu một tập giấy rất dày, đọc ra là thơ của mẹ, bố ạ”. Bà xã mình bảo “Tôi mà in thơ ra thì thơ ông chỉ có mà đút bếp”... Thế mới vui chứ! Ở nhà mình, ngay cả cái quạt máy cũng rất nghệ sĩ. Nó thích thì quay mà không thích thì thôi... Tha hồ cho mình bấm...”.

 

Bà Phạm Thị Diễm, vợ ông Minh cũng đắm đuối với thơ ca lắm. Bữa tôi tới thăm, bà hào hứng đưa tôi tập thơ bà vừa xuất bản bảo tặng bà xã nhà tôi. Bà viết về tâm lí phụ nữ cũng khá. Anh em văn nghệ nói vui, nếu không bị ông chồng bóng to là Trần Nhuận Minh che khuất thì thơ bà cũng... oách. Chuyện này nó cũng giống như nhà thơ Trần Nhuận Minh đi đến đâu cũng được mọi người giới thiệu trân trọng rồi mở ngoặc thêm một câu là “anh trai nhà thơ Trần Đăng Khoa”. Người khác có thể không vui, nhưng ông lại vui cười “Về nhan sắc, tôi đẹp trai hơn chú em tôi đấy”. Thiên hạ cũng đã viết nhiều về hai anh em nhà thơ họ Trần, bình nhiều về thơ của họ. Mọi người cứ trố mắt ngạc nhiên nghe Trần Nhuận Minh đọc thuộc làu cả đoạn văn trong chiếu chỉ của nhà vua, lại phân tích rành rẽ sự khác nhau giữa “chiếu” và “chế” rắc rối cung đình ấy. Người tài cũng thường hay bị soi mói vì những chuyện vớ vẩn, chủ yếu do mâu thuẫn cá nhân. Tôi chứng kiến một lần chấm giải văn học Hạ Long mà mình có tham gia vào ban chung khảo. Khi xét đến tập Nhà thơ và hoa cỏ của Trần Nhuận Minh, tôi ngạc nhiên thấy một vị có chức sắc trong tỉnh đứng lên phê phán tập thơ này. Nếu ý kiến phê ấy đúng thì chả nói làm gì, nhưng tôi thấy vị cán bộ nọ phê sai, lại trích câu thơ mà tôi cho là hay trong bài thơ Chơi thuyền trên vịnh Hạ Long: Cây cổ sống mấy ngàn năm trên đá/ Chỉ cao bằng đầu gối của ta thôi. Ấy là Trần Nhuận Minh viết về các cây cổ cằn cỗi, rễ xuyên vào các kẽ đá ở các quả núi đá trên Vịnh Hạ Long, dựa trên tài liệu khoa học mà ông đã có, sau này được công bố khi Vịnh Hạ Long được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ hai. Tất nhiên Trần Nhuận Minh có phóng đại thêm, chứ tuổi cây không đến mấy ngàn năm. Ông nói: Thơ cũng phải có tí dấm, tí ớt để chấm mực nướng chứ, có phải tài liệu khoa học đâu mà cần chính xác tuyệt đối...”. Ông quan kia quy nhà thơ vào tội kiêu ngạo. Sau này tôi mới vỡ lẽ, những ý kiến phê phán kiểu đó có liên can đến mâu thuẫn, yêu ghét cá nhân. Nhưng Trần Nhuận Minh lại vui, coi chuyện đó như không có. Cái tính ngang ngang bất cần lại hay nóng lòng tường minh những chuyện khó phân định đúng sai của lịch sử đã gây ít nhiều phiền toái cho ông. Có người bảo tôi: “Lão Minh tưởng khôn mà hoá dại, cứ xông vào những chuyện trời ơi đất hỡi để thiên hạ nó chửi cho”. Ông bảo: “Thế là mừng. Vì mình đã chạm vào cái mà người ta muốn phi tang. Mình rất muốn lắng nghe để học hỏi từ các bậc cao minh viết bài có dẫn chứng khoa học phản bác mình, mà chưa thấy. Các vị ấy đọc cả đấy... Còn những xì xào của cái đám lăng quăng kiếm ăn ở các đình chùa đền miếu thì chấp làm gì. Cũng thương họ thôi. Không bần cùng về trí tuệ thì đâu đến nỗi thế!”... Lúc hứng lên ông hay khoe với tôi thực lòng về những kế hoạch cho tương lai, về ý tưởng cho những tác phẩm nào đó ông đang viết hay đã hoàn thành, chờ năm thuận với tuổi mới cho công bố. Ông hạ giọng vẻ quan trọng: “Đêm qua mình thức trắng viết một mạch xong một chương tiểu thuyết. Đọc lại thấy được. Rất mừng. Tác phẩm này mà thành công, mình sẽ nhảy cầu Bãi Cháy tự tử đấy. Mình đã lập một danh sách gồm những người cần phải nhảy cầu Bãi Cháy khẩn cấp, vì đã viết được tác phẩm hay nhất của mình rồi...”. Ông nói: “Quỹ thời gian bây giờ không còn nhiều. Phải cố làm cho xong phận sự của một thằng cầm bút. Phải úp mặt vào tường mà viết, tự quên mình đi vài ba năm mới hi vọng có được một cuốn sách gọi là... Đã có những nhà văn như thế đấy, mất hút đến dăm bảy năm, bỗng ra mắt một tập sách làm thiên hạ giật mình... Phải cho qua những thị phi rơm rác... Con chim bằng muốn bay cao thì đừng bận tâm đến cái lao xao của lũ chim sẻ”. Tôi bảo: “Ở tuổi bác mà còn viết khoẻ thế là hạnh phúc nhất trần đời, như em mấy năm nay chỉ loay hoay vào kịch bản phim chả cày được chữ nào cho tác phẩm mới”. Ông xì luôn một câu rõ oai: “Chú bây giờ cần quái gì phải viết nữa. Cứ việc ngồi mà hưởng lộc Bến không chồngDưới chín tầng trời. Tôi đã ghi tên chú vào diện phải nhảy cầu Bãi Cháy khẩn cấp rồi đấy. Hôm nào nhảy cầu, nhớ qua nhà tôi, tôi tiễn bằng một chén rượu tuyệt cú mèo, nhỉ...”. Trong câu chuyện của ông, tôi biết có những chuyện ông nói tếu táo, chỉ nhằm mục đích cho vui mà thôi, nhưng cũng có chuyện ông nói rất thực lòng. Thực lòng tới mức khờ dại. Anh em bảo ông chỉ hay nói về mình, nói chuyện trời chuyện đất cuối cùng cũng lại quay về chuyện của chính mình. Nhưng quả thực, có nhiều chuyện ngoài ông ra không mấy ai biết, vì ông đã sống trong nó, sống với nó, từ năm 1962, khi ông mới mười tám tuổi cho đến nay...

 

Từ ngày ông thôi cái chức Chủ tịch Hội văn nghệ tỉnh, ông có thời gian tào lao trong phòng với tôi và nhà thơ Nguyễn Châu ở trụ sở Hội vào những buổi sáng. Bữa nào vắng ông là buồn. Bữa nào có ông là nổi đình đám với đủ thứ chuyện đông tây kim cổ, chuyện thời sự chính trị xã hội, chuyện văn chương... Chuyện gì ông cũng rành rõ và nói một cách tự tin, hào sảng, thuyết phục. Mọi người chỉ biết ngồi nghe. Rồi ông đứng lên bắt tay trịnh trọng hết lượt và ra về một cách vội vã...

 

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.