Tin mới Xem thêm

  • Thời giàu là nhà giáo và nghèo vẫn là nhà...

    Bây giờ mọi người đã dần dần quen với cách gọi là “Ngày nhà giáo Việt Nam” chứ thời những năm 1980 trở về trước, ngày 20.11 hàng năm là “Hiến chương các nhà giáo” và đã có một thời các thầy cô cười ra nước mắt: “Ngày hiến cam các nhà giáo…” Sự trùng hợp rất đặc biệt vì “mùa này cam rẻ

  • Tạ Ngọc Điệp - Mưa đầu mùa

    Trời hạn đã lâu lắm, già làng nói chắc phải đi từ vùng này sang bên chỗ vua Lửa mời người về cầu mưa để cho dân làng bớt khổ.

  • Chép lên khoảng trời: Thao thức một miền quê

    Bốn mươi hai bài thơ trong tập thì có tới hơn ba mươi bài thơ Nguyễn Vũ Quỳnh viết về quê hương miền xa thẳm. Nếu kể cả

  • Đấu giá ấn bản đầu tiên Gulliver phiêu lưu ký

    Ấn bản đầu tiên cuốn Gulliver’s Travels (Gulliver phiêu lưu ký) sẽ được bán ra vào tuần tới. Cuốn sách này được lưu giữ cách đây hơn 100 năm tại Ireland, với mức bán ra có thể vượt quá 1,8 triệu bảng, mức giá mà Công ty Sotheby đấu giá vào ngày 7-6-2017.

  • Hồn nhiên Lê Văn Thảo

    Kỷ niệm với anh Lê Văn Thảo còn nhiều, chỉ xin nhớ lại vài chuyện nho nhỏ, thay cho nén tâm hương gửi vong linh một nhà văn

  • Diễn viên Nguyễn Hoàng ra đi ở tuổi 51

    Diễn viên Nguyễn Hoàng đã qua đời lúc 22h ngày 17.11, hưởng dương 51 tuổi. Anh tên thật Nguyễn Văn Hoàng, từng là phóng viên thể thao

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Nhà thơ Hải Như chuyện đạo và đời

02.7.2017-22:45

Nhà thơ Hải Như (1923-2017)

 

>> Viết những bài học làm người học ở Bác Hồ

>> Nhà thơ Hải Như đã từ giã cõi trần

>> Nhà thơ Hải Như mà tôi biết

 

Nhà thơ Hải Như: Chuyện đạo và đời

 

PHAN HUỲNH

 

NVTPHCM- Mỗi nhà thơ có quyền tự do lựa chọn cho mình một con đường riêng. Con đường thơ mà bậc lão thành Hải Như đã đi khá độc đáo, đó là viết những điều giản dị gần gũi mà thiêng liêng ông học từ lãnh tụ.

 

Sáng 30.6.2017, chúng tôi vừa tiễn đưa nhà lý luận phê bình văn học Từ Sơn - con trai của nhà lý luận phê bình danh tiếng Hoài Thanh, về nơi an nghỉ cuối cùng ở tuổi 82, thì lại hay tin nhà thơ Hải Như mới vĩnh biệt cõi trần ở tuổi 95. Nếu như Từ Sơn quê Nghệ An thì Hải Như quê Nam Định, gần nửa sau cuộc đời cả hai ông gắn bó và nhắm mắt xuôi tay tại TP.HCM.

 

Nhà thơ Hải Như tên thật Vũ Như Hải, sinh ngày 28.3.1923 tại làng Bái Dương thuộc huyện Nam Ninh, tỉnh Nam Định; nghĩa là đồng hương cùng huyện với nhà thơ ẩn cư tiền bối Đoàn Văn Cừ. Ông tốt nghiệp bằng Thành chung từ trước Cách mạng tháng Tám, gia nhập quân đội kháng chiến chống Pháp, làm báo Sông Lô thuộc Quân khu X từ năm 1948.

 

Hải Như đã được cử đi học bồi dưỡng thêm lớp báo chí Huỳnh Thúc Kháng ở Việt Bắc năm 1949. Từ đó, ông gắn liền với công tác báo chí, làm phóng viên, biên tập viên báo Vệ Quốc Quân (tiền thân của báo Quân Đội Nhân dân), Cứu Quốc, Đại Đoàn Kết và cuối cùng là Phó Tổng biên tập báo Giác Ngộ thuộc Hội Phật giáo Việt Nam.

 

Đồng thời với công việc làm báo, Hải Như luôn nuôi dưỡng nguồn cảm hứng sáng tạo thi ca. Ông viết nhiều đề tài, xoay quanh chuyện đạo và đời, tinh tế và thâm thuý, đôi lúc khá hóm hỉnh. Tôi nhớ bài thơ Bỡn một nhà sư, ông nhẹ nhàng:

 

Cứ ngỡ

Đường tu phàm tục dứt

Ngờ đâu cõi Phật vẫn... cần danh

Mừng ai hòa thượng vừa lên chức

Nhắc khẽ:

Đừng quên nợ chúng sinh!

 

Suy tư từ câu nói nổi tiếng của Tuệ Trung thượng sĩ - nhà Phật học lớn đời Trần: "Phật là Phật - Anh là anh/ Anh không cần thành Phật/ Phật không cần thành anh!..." , nhà thơ Hải Như cảm khái:

 

“Tuệ Trung đánh thức mọi tâm linh đừng mặc cảm mình bé nhỏ

Phút thăng hoa chào đón mọi con người

Phật trong anh Phật cũng ở trong tôi

Khi trở thành chính mình tất cả đều là Phật

Con người đầy ảo tưởng vô minh

Đánh mất mình quá lâu

Cần khôi phục "chân thân" - đừng để mất

Tuệ Trung không muốn chúng ta hiểu sai đạo Phật - lạc đường”

 

Tuy nhiên, nhắc tới Hải Như là mọi người nghĩ ngay tới nhà thơ chuyên sáng tác về hình tượng Hồ Chí Minh, dù ông không bao giờ được gặp vị lãnh tụ tối cao. Đó cũng là đề tài lớn xuyên suốt đời thơ của ông. Mà không chỉ thơ, ông còn viết cả một kịch bản văn học có tên Vị thượng khách nhà tù Hương Cảng. Khác với các nhà thơ Chế Lan Viên, Huy Cận, Tố Hữu, Thu Bồn,… thiên về cái to lớn, cao cả khi viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà thơ Hải Như khám phá và hướng cảm xúc của mình vào những điều giản dị gần gũi đời thường của lãnh tụ để từ đó xây dựng cho mình một không gian thẩm mỹ riêng, rút ra những bài học thiết thực đời sống nhân sinh. Chẳng hạn với bài Bữa ăn sáng Bác Hồ, ông viết:

 

“Bữa ăn sáng Bác Hồ sao đạm bạc

Một bát cháo hoa

Một khúc sắn quê nhà

Sướng chưa đều Bác sẻ khổ cùng ta

Người không muốn tâm hồn ta vẩn đục

Ôi Bác lánh xa mọi xa hoa: đời tục

Mà chúng ta nhiều lúc

Lại... sa vào

Nhà thơ Hải Như sinh thời và nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An

Nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An ghi vào sổ tang viếng nhà thơ Hải Như tại lễ tang ông ngày 01.7.2017 ở TP.HCM

 

Hoặc bài thơ Người sau không bị khuất của nhà thơ Hải Như mà nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An từng tỏ ra rất thích thú, ông viết:

 

 “Bác Hồ đứng

Người sau không bị khuất

Ta đứng (thường quên)

Che lấp bạn mình”.

“Bác không muốn dẫm lên mọi đường mòn có sẵn

Khi đích đã nhắm rồi

Người luôn luôn tạo cho mình một lối đi riêng”

 

Nhà thơ Hải Như từng tâm sự rằng: “Là nhà thơ đi sâu khám phá đề tài Hồ Chí Minh, tôi đề ra cho mình phương châm không “thần thánh h” mà “người h” Bác Hồ. Về phía nghiên cứu lịch sử, tôi mong đợi sẽ có những tác giả “giải mã” trung thực vĩ nhân với tất cả những hạn chế, không né tránh”.

 

Vào năm 1980, nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà thơ Hải Như đã viết bài thơ Kỷ niệm sinh nhật Người năm ấy:

 

Kỷ niệm sinh nhật Người năm ấy

Nếu tôi nhớ không lầm 

Có một nhà phê bình văn học được Bác Hồ mời lên

Thân tình góp ý:

“Làm nhà yêu nước đủ rồi! (Người cười vui) Đừng bắt Bác “cõng” thêm nhà thơ.

Bác mệt”

Cũng vậy - khi trao đổi với mọi người Hồ Chí Minh không bao giờ

Tự cho mình đúng hết

Hãy cãi lại Bác Hồ…

(Người đưa tay nghiêm nghị chỉ vào từng chúng ta)

Có lẽ nào các chú lại không

Cho Bác có quyền sai!

 

Mỗi nhà thơ có quyền tự do lựa chọn cho mình một con đường riêng. Con đường thơ mà bậc lão thành Hải Như đã đi khá độc đáo, như lời ông mãi vang vọng trong tôi: không “thần thánh h” mà “người hlãnh tụ Hồ Chí Minh. Và từ trong những điều giản dị sẽ sáng lên những điều thiêng liêng cao cả!

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC... 

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.