Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Phạm Dạ Thuỷ giữa đời ngơ ngác

24.4.2012-09:30


 

NHÀ THƠ PHẠM DẠ THUỶ

“Mang trái tim buồn giữa đời ngơ ngác”

 

TRỊNH THANH SƠN  

 

NVTPHCM- Thơ Phạm Dạ Thuỷ ở "Đêm và ngày và ta" đã đạt tới độ chín chắn, đó là cái chín chắn của đoan trang, chín chắn trong ứng xử với cuộc đời, với bạn bè, với cõi người.

 

Đêm và ngày và ta là tập thơ thứ năm của Phạm Dạ Thuỷ, vừa được nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành (6.2004) đã tới tay bạn đọc. Theo dõi hành trình thơ Phạm Dạ Thuỷ, từ tập thơ đầu tay Biển xanh không bình yên, qua Gửi người chiêm bao, rồi Bóng lá, đến Chiều biển lặng, chúng ta sẽ thấy Đêm và ngày và ta vẫn giữ được nét dịu dàng, đằm thắm, khiêm nhường, lặng lẽ của những tập thơ trước, nhưng u buồn và sâu đậm hơn. Rõ ràng, năm tháng đã tỏ rõ uy lực của nó trên những trang thơ của nữ thi sỹ này. Bao nhiêu đắm say, nồng nàn và cả nông nổi nữa, dường như đã khép lại, đã lùi xa, nhường chỗ cho những nghĩ suy, chiêm nghiệm, và vì vậy dường như có một làn sương ưu tư phủ bàng bạc lên những trang thơ. Tuy nhiên, đọc thơ Phạm Dạ Thuỷ, ta vẫn cảm nhận thấy một dáng vẻ hồn nhiên của một người thiếu phụ "mang trái tim buồn giữa đời ngơ ngác" Dường như càng sống, càng từng trải, càng có kỹ thuật thơ, nữ thi sỹ này càng trở nên hồn nhiên và hồn hậu, ngay cả khi chị muốn vứt bỏ đi mọi ảo giác đã neo buộc và làm khổ mình suốt bao tháng năm, mê mụ vì huyển tưởng vào một tình yêu xa vời. Và khi ấy, thơ Dạ Thuỷ buồn đau,  thấm thía lạ lùng! Chị ru lòng mình trong thổn thức:
                        Thôi đừng khóc nữa ta ơi
                        Thôi đứng mơ nữa cái thời đã xa
                        Thôi đừng thương nhớ người ta
                        Nụ cười ánh mắt như là chiêm bao
                        Trái tim dẫu có dạt dào
                        Tiếng lòng dẫu có xôn xao cũng đành
                        Tình là sợi khói mong manh
                        Phải đâu hạnh phúc cho mình mà mong....
                                                                     (Khúc ru lòng)
Nhà thơ - người thiếu phụ tự ý thức về sự tan vỡ của tình yêu, về một sự chia xa tất yếu mà lòng còn tha thiết níu với trong một tuyệt vọng hiển nhiên. Những câu lục bát tiếp sau, nghẹn ngào như tiếng nấc:
                        Bàn tay nắm chặt bàn tay
                        Vẫn không giữ được tháng ngày bên nhau
                        Một ngày yêu. Một ngày đau
                        Vết thương rồi sẽ hằn sâu một đời
                        Thôi đừng buồn nữa ta ơi
                        Hãy quên cái thủa ta - người ngày xưa....
                                                                           (Bài trên)
 "Một ngày yêu. Một ngày đau", buồn là thế mà có hết khát khao đâu, ngược lại hình như càng thất vọng, người thơ càng mong ngóng, chờ đợi một ngọn gió lành từ đâu đó, từ phía núi tràn về. Bài thơ Gọi gió của Phạm Dạ Thuỷ là một bài thơ thật hay, mang đậm phong cách đặc trưng của thơ chị, đó là sự vững vàng trong lập tứ, sự phóng hoạt trong câu chữ, sự bình tĩnh trong tâm thế và sự nồng nàn trong cảm xúc. Bài thơ được mở đề như sau:
                        Ngọn gió núi lạc về phố biến
                        Mơn man... mơn man chiều thu xanh
                        Có người vô cớ lòng xao xuyến
                        Ngỡ như trời đem gió tặng mình
Mở để như thế là rất hoạt, rất chỉnh song nghe kỹ thấy phảng phất chất giọng thơ tiền chiến, thơ của người thiếu phụ những năm 1930 - 1945 của thế kỷ vừa qua. Tuy nhiên, sang đoạn 2, giọng thơ khác, mới hẳn.
                        Biển mặn chắt chiu hương gió ngọt
                        Để dành ru sóng khát từng đêm
                        Sóng thì dữ
                        Gió thì hiền như núi
                        Không đủ làm bay mái tóc mềm
Rồi đột ngột, những câu thơ dồn dập như một cao trào, cao trào của nỗi niềm khao khát, cao trào của âm nhạc:
                        Ta gọi gió
                        Ta xoè tay hứng gió
                        Gió núi lạc loài
                        Gió núi lang thang
                        Tay trống không
                        Trống không lời gió vọng
                        Chỉ có chiều xanh vương chút nắng tàn...
            Cái "ngọn gió hiền như núi" kia, hoá ra cũng chỉ là một "ngọn gió lạc loài", một "ngọn gió lang thang" mà thôi. Hai bàn tay trống không và trống không một lời gió vọng, người thơ như bàng hoàng sực tỉnh sau một giấc mơ, một giấc mơ đẹp nhưng quá mong manh:
                        Lặng lẽ quá
                        Thêm một lần gọi gió
                        Gió vô tình chỉ một thoáng đi qua
                        Núi và Biển - cao và sâu như thế
                        Chẳng bao giờ gần gũi để mà xa!
"Gió vô tình chỉ một thoáng đi qua" là một nhận chân hay một lời hờn dỗi? Thật ra,  bài thơ muốn nói với chúng ta rằng, đừng bao giờ tin cậy hay chờ đợi gì ở những ngọn gió lãng tử ấy! Viết đến đây, tôi chợt nhớ tới hai câu thơ thật hay của Hoàng Nhuận Cầm và không khỏi  bật cười:
                        Trái tim anh như căn nhà trống trải
                        Gió em vào. Nếu chán, gió lại ra!
Thì ra, cái người đàn ông thi sỹ cũng có khác người đàn bà thi sĩ ở một nét nào đó thật! Suy ra, "ngọn gió đàn ông" luôn bị ràng buộc bởi yêu thương - một yêu thương mang tính sở hữu, còn "ngọn gió đàn bà" thì tự do, tha hồ tung tẩy. Biết ngọn gió nào sướng hơn? Biết ngọn gió nào đáng trách hơn? Một bài thơ hay bao giờ cũng gợi cho người đọc rất nhiều suy nghĩ và liên tưởng. Không hiểu sao, đọc bài Gọi gió của Phạm Dạ Thuỷ, tôi bỗng thấy động lòng rồi liên tưởng vu vơ! Thành ngữ Việt có câu: "có tật giật mình". Có phải vậy chăng?
Thơ Phạm Dạ Thuỷ ở "Đêm và ngày và ta" đã đạt tới độ chín chắn, đó là cái chín chắn của đoan trang, chín chắn trong ứng xử với cuộc đời, với bạn bè, với cõi người. Chợt đâu đó, tôi bắt gặp những câu thơ đột ngột, một đặc sản thơ Phạm Dạ Thuỷ.
 Chẳng hạn:
                        Mẹ trong ngần như giọt nước
                        Rơi vào dòng sông hư vô
Chẳng hạn
                        Em bây giờ là tôi ngày xưa ấy
                        Em là tôi cái thủa mới tập ... buồn
Và đây nữa:
                        Xác thân như đám cỏ nhàu
                        Thôi thì mình tự bắc cầu mình đi
Hoặc:
                        Em buồn hơn mưa vỡ
                        Thầm ru một khúc chiều...
Nhà thơ lão thành Lê Đạt có lần nói rằng: "Chữ bầu lên thơ" Câu nói bề ngoài có vẻ cực đoan ấy, ngẫm kỹ ta thấy cái lý và sự thâm hậu của nó. Tuy nhiên, theo tôi, đơn vị nhỏ nhất của thơ chính là câu thơ. Chỉ có những câu thơ hay mới đem lại và làm nên một bài thơ hay. Cả tập thơ hay cả đời thơ mà không có nổi một câu thơ "cửa miệng", câu thơ "ngôn truyền" thì hãy nên xem lại! Nói như vậy để thấy rằng, Phạm Dạ Thuỷ đã và đang đi đúng hướng, đó là "sản xuất những câu thơ hay"
Người ấy, dẫu có "trái tim buồn" thì cũng sẽ không bao giờ "ngơ ngác" cả.
Người ý thức được rằng "mình tự bắc cầu mình đi" là người tự tin, tự thức và tự tại.
Vậy thì, còn gì mà phải lo nữa, đúng không?

         Hà Nội, Xuân 2005

>> Xem Chân dung & phỏng vấn nhân vật khác

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.