Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Phan Hoàng lặng lẽ dấn thân thi ca

16.10.2011-23:32

Đoàn nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh tham dự Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần 8

 

NHÀ THƠ PHAN HOÀNG:

Chúng tôi luôn có những người dấn thân

>> Thư viện Phan Hoàng

TRẦN HOÀNG THIÊN KIM

 

NVTPHCM- Nhà thơ Phan Hoàng là người dẫn đầu đoàn đại biểu nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh tham dự Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 8. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng anh về thi ca và cuộc sống cũng như lực lượng văn trẻ tại TP Hồ Chí Minh hiện nay.

 

* Thưa nhà thơ Phan Hoàng, có thể nói lực lượng thơ văn của TP Hồ Chí Minh trong những năm gần đây phát triển khá mạnh. Với tư cách là Trưởng ban Nhà văn trẻ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, anh có thể giới thiệu đôi nét về văn học TP Hồ Chí Minh và các hoạt động để làm mạnh, làm mới nó trong thời buổi văn chương có vẻ như đang bị lãng quên như hiện nay.

- Tôi chưa bao giờ nghĩ văn chương bị lãng quên, cả trong thời kinh tế thị trường với nhiều giá trị bị đảo lộn như hiện nay. Bởi ngay nhiều “đại gia” lẫn “chân dài” cũng tìm đến văn chương như một điểm tựa tinh thần, tự phát hiện lại vẻ đẹp có thể bị đánh rơi của chính mình, dù mục đích của họ có thể khác với những nhà văn chuyên nghiệp. Đúng như chị nói, lực lượng viết văn trẻ TP Hồ Chí Minh những năm gần đây phát triển rất mạnh, có lẽ là mạnh nhất từ trước đến nay. Điều này càng chứng tỏ văn chương của thành phố lớn sôi động nhất phương Nam này chưa bao giờ bị lãng quên. Văn chương luôn có một vị thế riêng biệt của mình.

 

* Cái vị thế riêng biệt của văn chương TP Hồ Chí Minh, nhất là văn trẻ, cụ thể ra sao?

- Một nét đặc thù mà hiếm nơi nào có được như TP Hồ Chí Minh, đó là lực lượng cầm bút xuất thân từ nhiều nguồn phong phú khác nhau. Nhưng thế hệ những nhà văn trưởng thành ngay sau khi đất nước thống nhất thì càng đông càng mạnh. Tuy nhiên, hùng hậu hơn cả vẫn là lớp nhà văn trẻ xuất hiện trong vòng hơn 15 năm trở lại đây, ước đoán hiện có gần 100 cây bút, đa số họ đều tốt nghiệp đại học, hội tụ từ khắp cả nước về học tập, làm việc và sáng tạo. Tác phẩm của họ hiện đang dần chiếm lĩnh đời sống văn học thành phố.

Văn chương là nỗ lực sáng tạo tự thân của mỗi cá nhân. Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh chỉ cố gắng gắn kết, hỗ trợ, tiếp thêm động lực thể hiện qua các hoạt động như hội nghị, hội thảo, toạ đàm, tổ chức trại sáng tác,… chứ không có khả năng làm mới, làm mạnh thêm trang văn của các nhà văn.

 

* Nhiều năm trước đây, tên của anh thường xuất hiện trên các ấn phẩm báo chí, nhưng gần đây, anh có vẻ “ẩn mình” chủ yếu làm “bà đỡ” cho các cây viết trẻ trong tư cách là Trưởng ban Nhà văn trẻ (Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh). Anh có đang dần quên vai trò nhà thơ của mình không đấy?

- Tôi cho rằng sáng tạo văn học là sự âm thầm và khác biệt chứ không phải khoa trương và đồng ca. Tuy nhiên, với những bạn trẻ mới bước vào nghề, họ cần có sự hiểu biết nhất định về con đường văn chương, cần sự tiếp lửa của những người đi trước. Hành trình văn chương đầy gian nan thử thách nhưng cũng có sức mê hoặc kỳ lạ. Để giảm sự mê hoặc hư danh, tôi chọn con đường lặng lẽ sáng tạo và cống hiến bằng khả năng của mình.

 

* Anh hay nhắc về nhà thơ Huy Cận, anh còn giữ những hình ảnh nào về ông?

- Có nhiều cách nhìn khác nhau về Huy Cận, nhưng với tôi ông luôn là một nhà văn hoá lớn đáng kính trọng. Cũng trong Hội nghị Nhà văn trẻ toàn quốc lần thứ 4, ngay sau khi lần đầu vừa đặt chân đến Hà Nội, tôi đã rủ các nhà thơ trong đoàn văn trẻ TP.HCM là Phạm Sỹ Sáu, Bùi Chí Vinh, Nguyễn Thái Dương, Đoàn Vị Thượng, Lê Minh Quốc, Trần Hữu Dũng,… rời Nhà khách Chính phủ lội bộ hơn 200 mét đến nhà 24 Điện Biên Phủ thắp hương cho nhà thơ Xuân Diệu và thăm nhà thơ Huy Cận. Nhưng tác giả của Lửa thiêngkhông có ở nhà. Sau đó, chúng tôi đã được gặp ông tại hội nghị và ông đã dành cho tôi một cuộc phỏng vấn trên xe buýt hơn một tiếng đồng hồ.

 

* Nhà thơ Phan Hoàng luôn là một người sắc sảo, thức thời với công nghệ báo chí, nhưng với thi ca anh lại là một người lặng lẽ, âm thầm…

- Tôi luôn tâm niệm làm một việc có ích cho đời sống này còn hơn viết ra một ngàn văn bản vô thưởng vô phạt. Và khi ngồi vào bàn viết hay trước máy tính, dù chỉ viết một dòng tin, tôi cũng luôn ý thức về trách nhiệm của mình đối với bạn đọc. Tôi sợ hãi sự nổi tiếng bằng hư danh hay bốc đồng. Thi ca đối với tôi là một không gian thẩm mỹ riêng, một thế giới thiêng liêng để tôi được đắm chìm vào đó, tìm thấy vẻ đẹp của con người quá khứ lẫn hiện tại, tự phát hiện bản thể chính mình. Nhà thơ phải biết náu mình để cho cái đẹp thi ca lên tiếng. Tôi thực sự hạnh phúc trong thế giới thi ca riêng mình, khi thăng hoa theo Bước gió truyền kỳ trên hành trình mở cõi của cha ông, phát hiện tiếng nói lạ lùng và sức mạnh của quá khứ qua Những ngọn gió vô danh, Mười bốn lần giông tố biên cương,…

 

* Thi ca dường như luôn có chỗ trân trọng và bí ẩn nhất. Có kỷ niệm nào về thơ của anh đối với độc giả mà anh có những ấn tượng sâu sắc? Có bài thơ nào gắn với những kỷ niệm đáng nhớ của cuộc đời mà anh tâm đắc?

- Năm Quý Dậu 1993, cơn lũ thế kỷ đã tàn phá tỉnh Phú Yên, trong đó cái xã Hoà Đồng quê tôi bị thiệt hại lớn nhất về người và của. Tôi có viết bài thơ Gởi Phú Yênđăng liền trên tạp chí Kiến Thức Ngày Nay, trong đó có đoạn:

Tôi mộng du phố xá Sài Gòn

nào biết quê nhà ngập chìm thác lũ

các em thơ không tròn giấc ngủ

bếp lửa mẹ già rét bắn căm căm

cánh cò ca dao thảng thốt biệt tăm

tiếng quạ xé đồng mơ ước

dòng sông tuổi thơ hoá dòng huỷ diệt

nỗi đau quặn thắt núi non

 

tôi mộng du phố xá Sài Gòn

nào biết Chóp Chài phủ đầy nước mắt

Ô Loan kinh hoàng

Đá Bia chớp giật

cánh nhạn nào vừa đuối sức giữa sông Ba?

Bài thơ có tính thời sự này lập tức được đọc trên tất cả các diễn đàn quyên góp hỗ trợ Phú Yên. Nhà doanh nghiệp - nhà thơ Nguyễn Tiến Toàn cho biết chỉ riêng giới doanh nhân khi nghe anh đọc bài thơ này đã quyên góp được gần cả 1 tỉ đồng. Tôi nghe mà lòng rưng rưng vì những tấm lòng nghĩa hiệp. Sau đó, được tin tôi về quê cứu trợ, Bí thư Tỉnh uỷ Lương Công Đoan đã đón tiếp tôi và anh xúc động đọc bài thơ Gởi Phú Yên cho mọi người cùng nghe. Tôi cảm nhận thơ cũng có ích tức thời cho cuộc sống này.

Rồi cách đây nửa năm, khi đọc bài thơ Chất vấn thói quencủa tôi, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn gọi điện cho tôi nói chị tìm thấy mình trong ấy, cho dù đến lúc đó chị chưa gặp tôi. Hay trong Hội thảo Thơ trong Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần 8 vừa rồi, khi nghe nhà thơ Định Hải phát biểu rằng ông đã đọc, giới thiệu thơ tôi trên tờ Tuổi Xanh gần 20 năm trước và đến giờ ông vẫn theo dõi những gì tôi viết, điều đó gây cho tôi niềm cảm kích về sự quan tâm của thế hệ nhà văn đi trước đối với thế hệ sau. Cái tình văn chương thật cao quý. Và sự có mặt của các nhà văn lớn tuổi tại hội nghị vừa rồi là rất cần thiết cho các nhà văn trẻ.

* Trở về từ Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần 8, ấn tượng sâu sắc nào để lại trong anh?

- Khá nhiều ấn tượng. Như những hội nghị trước, tôi luôn nhớ những lời động viên ân cần của các nhà văn lớn tuổi. Tôi cũng nhớ những cái bắt tay, cái ôm siết của các bạn văn lâu rồi không gặp, nhất là phái đẹp như Nguyễn Thị Thu Huệ, Võ Thị Xuân Hà, Phan Huyền Thư, Bế Kim Loan, Phong Điệp, Vi Thuỳ Linh… và tất nhiên không thể thiếu Trần Hoàng Thiên Kim (cười). Nhìn nhà thơ Đỗ Hàn toát mồ hôi cầm loa kêu gọi các bạn trẻ, tôi nhớ hình ảnh nhiệt tình của nhà văn Hữu Ước hồi hội nghị lần 6 năm 2011 khi tham quan thuỷ điện Hoà Bình…

Tuy nhiên, có hai điều ấn tượng nhất đối với tôi là ngày đầu tiên và buổi chiều cuối cùng của hội nghị. Vừa đặt chân tới Hà Nội, đoàn nhà văn trẻ TP Hồ Chí Minh đã được nhà thơ Nguyễn Quyến mời cơm, nhà văn Võ Thị Xuân Hà đón đưa thăm tạp chí Nhà Văn, rồi nhà thơ Hữu Thỉnh tiếp ân cần ở Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam. Quá nhiều hoạt động trong một buổi chiều đối với những gương mặt trẻ măng của Sài Gòn. Buổi tối, sau hội nghị trù bị, chúng tôi được nhà thơ Nguyễn Quang Thiều mời chiêu đãi ở hồ Trúc Bạch. Rồi sau đó, bốn nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Việt Chiến, Hoa Nip và tôi về phòng Nguyễn Quang Thiều ở Biệt thự Tây Hồ uống rượu, trò chuyện về thơ thâu đêm. Nhiều vấn đề văn học vỡ ra từ cuộc chuyện trò thú vị này.

Ấn tượng sâu sắc thứ hai là chuyến tham quan hồ Núi Cốc ở Thái Nguyên vào buổi chiều cuối cùng của hội nghị. Cùng đi với đoàn TP Hồ Chí Minh có một số vị khách. Thiên nhiên quyến rũ. Các gương mặt văn trẻ rạng ngời giữa hồ nước mênh mông. Nhà thơ “thổ địa” Nguyễn Thuý Quỳnh đang làm hướng dẫn viên cho tôi về các địa danh quanh hồ thì sấm sét gió mưa đùng đùng ập đến. Hồ nổi sóng mạnh. Thuyền hơi nghiêng chao, phải tấp vào trú ở một đảo hoang. Mọi người ướt hết. Nhà văn Trương Anh Quốc chợt nhớ… hôm nay là ngày 11.9. Gương mặt nào cũng nở nụ cười nhưng trong lòng rối bời. Tất cả phải mặc áo phao. Máy ảnh vẫn bình tĩnh nhấp nháy liên tục ghi lại khoảnh khắc đặc biệt này. Hơn nửa tiếng sau mưa gió mới tạnh. Thuyền bình an vào bờ. Lúc chia tay, nhà văn Di Li bắt tay tôi nói rằng đây sẽ là kỷ niệm ấn tượng nhất về hội nghị, và chị đã cùng nhà văn Nguyễn Xuân Thuỷ post ngay những hình ảnh chuyến “hải hành” sinh động này lên blog của mình. Nhà văn Võ Thị Xuân Hà thì viết ngay cái truyện Dưới nước, nhà thơ Nguyễn Quang Hưng làm một bài thơ…

 

* Nhiều người viết, nhiều người nổi lên, nhưng cũng có nhiều người chỉ coi thơ ca như một chiếc áo sang trọng nhưng nhất thời khoác lên. Với tư cách là “thủ lĩnh” văn trẻ của Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, “chủ xị” trang web và một vài tờ báo của tuổi trẻ, anh đánh giá thế nào về thơ ca trẻ hiện nay cũng như thực trạng phát triển văn học ở TP Hồ Chí Minh?

- Đúng như chị nói, một số người xem thơ ca như chiếc áo sang trọng nhất thời khoác lên mình, nhưng đó cũng là số ít thôi, ở TP Hồ Chí Minh luôn xuất hiện những người dấn thân vì thơ, dám tìm tòi thể nghiệm, thậm chí biết mình phải trả giá cho điều đó. Theo tôi biết, những nhà thơ tài năng đích thực, cả trẻ lẫn già, đều âm thầm sáng tạo. Tôi cũng cảm nhận những làn sóng văn học trẻ, trong đó có thi ca, đang ngày càng mạnh lên ở thành phố này.

 

* Xin cảm ơn anh vì cuộc chuyện trò!

 

Từ miền Trung nắng gió, Phan Hoàng vào TP Hồ Chí Minh học đại học, tên tuổi được biết đến từ giữa thập niên 1990 khi anh làm phóng viên- biên tập tạp chí Kiến Thức Ngày Nay và xuất bản 2 tập thơ Tượng tình, Hộp đen báo bão cũng như các bộ sách Phỏng vấn Tướng lĩnh Việt Nam (3 tập), Phỏng vấn Người Sài Gòn (2 tập), Phỏng vấn Người Hà Nội (2 tập), Dạ, thưa thầy!

Hiện nay anh là Uỷ viên Ban Chấp hành - Trưởng ban Nhà văn trẻ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh kiêm Chủ biên website Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh và nguyệt san Đương Thời.

(Bài đã đăng trên báo Tiền Phong số ra ngày

09.10.2011, trên đây là nguyên bản của tác giả)

CHÂN DUNG & NHÂN VẬT KHÁC:

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.