Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Quang Chuyền lục bát dọc dòng thơ

05.4.2013-19:45

 

NVTPHCM- Vào lúc 9g sáng thứ 7 ngày 6.4.2013, tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, sẽ có buổi ra mắt tập Thơ tuyển Quang Chuyền và mừng kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của ông, do bạn bè đồng nghiệp và gia đình tổ chức.

Ban Biên tập NVTPHCM xin chúc mừng nhà thơ Quang Chuyền và trân trọng giới thiệu bài viết sâu sắc của nhà thơ Nguyễn Thuỵ Kha, một đồng đội và đồng nghiệp thân thiết của ông từ khi còn là người lính.

 

Nhà thơ Quang Chuyền

 

LỤC BÁT DỌC DÒNG THƠ

 

NGUYỄN THUỴ KHA

 

Tôi gặp Quang Chuyền mùa mưa 1974 tại sông Bung- Quảng Nam, sau chiến dịch Thượng Đức. Lúc ấy Quang Chuyền có chuyến xuyên Trường Sơn cùng nhà thơ Xuân Miễn và Trọng Tân. Xuân Miễn là nhà thơ đã rất nổi tiếng với tập thơ Nhớ miền Đông. Quang Chuyền và Trọng Tân là cán bộ tuyên huấn thuộc Bộ Tư lệnh Thông tin. Vậy mà sau chuyến đi đó, Quang Chuyền trở thành nhà thơ. Còn Trọng Tân thì trở thành nhà văn. Hoá ra Trường Sơn là cái nôi dinh dưỡng tạo ra những nhà thơ, nhà văn.  

Thực ra lúc ấy thì mới gặp mặt, còn tên Quang Chuyến tôi đã biết từ năm 1972. Khi đó, tôi được biên chế về đoàn thông tin Lam Sơn, Quang Chuyền đã từng là chiến sĩ. Đơn vị này là đơn vị xây dựng đường dây thông tin quân sự chiến lược. Họ rất tự hào rằng đơn vị có một nhà thơ Quang Chuyền. Họ đọc vang cho tôi nghe những bài thơ Quang Chuyền làm về đại đội 2 kiên cường, đại đội 6 anh hùng. Đây là đại đội mà tôi được vinh dự làm chiến sĩ. Có một người còn thuộc cả một bài thơ Quang Chuyền đã in trên tạp chí Văn Nghệ Quân Đội từ năm 1968. Đấy là bài Chiều thành Tuyên. Anh ta đã đọc đầy hào sảng: “Chiều thành Tuyên/ Nắng khép dần cửa sổ/ Đáy sông Lô nở chùm hoa lửa/ Chim về sải cánh qua soi/ Sóng nhớ bồi hồi/ Giục phà sang Nông Tiến”… Tôi nghe mà ngưỡng mộ. Hoá ra càng đi vào đời thường, càng thấy đời thường luôn tự hào về những người lớn dậy từ nơi bình thường của họ. Hôm gặp Quang Chuyền ở Quảng Nam, tôi thấy mến anh vô cùng. Vậy là người làm thơ cũng chỉ là người bình dị như ta. Anh hào hển kể về những cảm xúc anh gặp ở Quảng trị, ở Thừa Thiên dọc Trường Sơn. Chuyến xuyên Trường Sơn này đã mang đến cho Quang Chuyền một mùa gặt bội thu. Mùa gặt ấy đã được trình làng qua tập thơ in chung Chùm quả mùa đầu ở Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đầu thập kỷ 80 thế kỷ trước. Đó là những Buổi sáng ở A So, Đồng bằng của núi…

Binh chủng thông tin là binh chủng kỹ thuật quân đội. Đặc thù của nghề thông tin có chất thơ lãng mạn của nó. Làm sao không thơ khi hai tổng đài viên không hề nhìn thấy nhau mà chỉ quen nhau qua giọng nói dọc đường dây. Làm sao không thơ khi hai báo vụ viên không hề nhìn thấy nhau mà chỉ quen nhau qua tín hiệu moóc tịch tà năm tháng vượt không gian… Có lẽ vậy mà thời chống Mỹ của chúng tôi, binh chủng thông tin đã có khá nhiều nhà thơ Như Nguyễn Duy, Phạm Đức, Anh Ngọc, Nguyễn Trung Thu… Quang Chuyền và tôi - Nguyễn Thuỵ Kha. Mảng thơ làm về binh chủng thông tin của Quang Chuyền là mảng thơ khá đặc sắc. Quang Chuyền luôn tìm một cái tứ vững chãi để triển khai giọng điệu trữ tình thường có ở trong anh. Viết về đường cáp thông tin chôn trong đất, anh có Cầu vồng trong đất. Viết về đường cáp vượt sông, anh có Sông dưới lòng sông. Viết về các tổng đài dã chiến, anh có “Mái lán giữa rừng”,”Tổng đài chiến dịch”, “Hai đầu đường dây”, “Nhịp chuông điện thoại trong nhà Bác”. Viết về các trạm thông tin tiếp sức, anh có “Lời cây cột ăng ten”, “Hoa trên vách đá”. Viết về người báo vụ ,anh có “Tiếng nói bàn tay”, “Bầu trời âm thanh”. Bài thơ “Tiếng nói bàn tay” và “Nhịp chuông điện thoại trong nhà Bác” của Quang Chuyền đã được nhạc sĩ Văn An và nhạc sĩ Trần Huy Thanh phổ nhạc và lan truyền sâu rộng trong binh chủng. Dù là lính thông tin thì Quang Chuyền vẫn là người lính đích thực. Từ năm 1982, khi anh và tôi cùng công tác tại Phòng tuyên huấn Binh chủng Thông tin, nhiều bài thơ lính của Quang Chuyền tôi đều là người đầu tiên được nghe. Bài nào cũng vừa vạm vỡ tráng ca, vừa se sắt nỗi niềm. Đó là những “Điệp khúc hành quân đường núi”, “Thơ viết ở rừng”, “Sương”, “Hoa ở đồi không tên”, “Khi rừng có dấu chân”, “Tiếng gọi tìm đồng đội”, “Đồng đội ơi”… Khi cởi áo lính, nhất là khi chuyển vào Sài Gòn, bằng cặp mắt của một cựu binh, Quang Chuyền cũng có những bài thơ rơm rớm cảm thương cho số phận con người. Những bài như “Trước cổng nhà ai”, “Một thoáng chiều buồn”, “Sóng phố Sài Gòn”…

Nhưng cái mạch thơ ám ảnh dọc đời thơ Quang Chuyền, ám ảnh nhất chính là mạch lục bát dân tộc. Trong suốt 3 phần thơ của tuyển tập chọn lọc là “từ nguồn” “theo song” “về biển”, ám ảnh lục bát vẫn là ám ảnh chủ đạo, chi phối thi pháp của người thơ .

Lục bát Quang Chuyền thời kỳ đầu cũng giống lục bát cuả nhiều người khác. Đó là tự sự, là tả, là tiểu đối truyền thống. Ví dụ như “Vào rừng mới biết lòng rừng/ Mênh mông là lá, điệp trùng là cây” (Thơ viết ở rừng” 4-1971 ); “Hương cau thơm suốt ngày dài/ Em về Nông Tiến nhớ hoài Mỹ Lâm” (“Thơ viết về hương cau” 6-1973). Dần dà Quang Chuyền bắt đầu vượt qua cổ điển, dùng câu lục bát để chở những ngẫm nghĩ mới: “Con tàu như chạy vòng quanh/ Vòng quanh vẫn thấy viền xanh chân trời” (“Từ ô cửa con tàu đang chạy” 4-1977); “Xa kia có sóng đồng vàng /Con cò vỗ cánh bây ngang chân trời” (Phía sau bờ tre” 1979); “Chợt nghe gió mách thầm thì / Chim gieo hạt giống cũng vì thương cây “(“Hạt giống chi gieo” 1982 ), ”Đường Đà Lạt một mình tôi/ Vắng em lạnh vắng cả trời cao nguyên “… (“Chút tâm tư Đà Lạt”-1985). Lục bát Quang Chuyền đã ngày càng không cần luỵ vào tứ thơ mà bước thẳng tới luận đề vừa cổ điển vừa hiện đại. Tất cả tinh thần ấy nằm trong bài thơ “Tự hoạ” mà tôi rất thích sự thành thực này:

Ta là một gã nhà quê

Bước đời không định, lạc về phố đông

Bữa cơm thường thích cua đồng

Dưa chua, tương mặn, cải ngồng bãi soi

Khát khao sau khuất tường vôi

Đêm nghe tiếng ếch vọng nơi chân giường

Sông bươn chải, sóng tha hương

Trái tim trao tặng con đường nổi trôi…

Thơ Quang Chuyền lay động ở sự bình dị, không lấp lánh, không trang điểm, nhưng ẩn chứa rất nhiều nỗi đời chìm nổi. Quang Chuyền cứ đi từ tốn, không vội vã, không khoa trương nhưng cứ từ từ ngấm vào lòng người như một thứ rượu quê cất bằng nước giếng mạch ngầm trung du, bằng men đời lính ủ cùng tấm lòng “Gã nhà quê”. Thơ này uống nhiều, khéo say lúc nào không biết:

Thời gian được rót tràn ly

Uống cho vợi bớt những gì đầy vơi…

Hà Nội, ngày 5.4.2012

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...

 

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.