Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Quang Chuyền thầm thì biển bốn câu lục bát

27.7.2014-17:30

Nhà thơ Quang Chuyền

 

 

Nhà thơ Quang Chuyền:

Những vọng vang trong “Thầm thì biển” hát

 

KIM CHUÔNG

 

NVTPHCM- Từ “Thầm thì Biển” (NXB QĐND 2014) rồi “Bốn câu Lục bát” (NXB VHVN 2014) thơ Quang Chuyền càng khơi sâu, tỏa rộng, tạo nên sức mạnh, sức dài xa ở bến bờ, dòng chảy…

 

Lục bát không mùa” là tập thơ để lại nhiều ấn tượng trong lòng bạn đọc, tiếp đến tập “Tiếng vọng dòng sông”, tập thơ được Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng giải thưởng năm 2013, đã in đậm thành công trong bước chuyển tiếp, khám phá và khai sáng chính mình của Quang Chuyền trên con đường lao động, sáng tạo nghệ thuật.

Cập bến bờ này, chạm vào cái vỉa dồi dào trầm tích, Quang Chuyền đã tự thức. Đã chuyển hướng và ý thức rõ rệt. Anh bám chặt sở trường, cần mẫn cấy cày và thực sự  “được mùa” trên cánh đồng thơ mà anh đang say mê ươm gieo, hái gặt. 

Hầu hết, “Thầm thì Biển” và “Bốn câu Lục bát,” hai tập thơ với 171 bài được tập hợp, chọn lựa, cùng ấn hành và ra mắt vào đầu năm 2014, khẳng định: “Với thi ca, thi sĩ Quang Chuyền đã “hồi xuân,” đã “dậy thì” vào tuổi “Nhân sinh thất thập…” của đời người cầm bút.

Ở “Thầm thì Biển” và “Bốn câu Lục bát,” hiện thực của cái “gặp-bề-mặt,” cái bộn bề ở một “phía-ngoài-ta” không còn là không gian thơ chảy dài, mang nét trội của một thời “thơ Quang Chuyền người lính." Nhưng, cái day dứt, cái ám ảnh đâu đó vẫn xô tấp, vẫn theo suốt Quang Chuyền trong bóng hình, đâu chỉ là ảo ảnh :

Tôi người sót lại chiến tranh/

Cầm câu thơ cũ, quẩn quanh tìm người

Hay:

Nhìn về bóng núi ngày xa

Màu mây chiến trận nhuốm qua mái đầu

Hoặc:

Bạn còn khuất chốn rừng sâu

Thơ ơi, sao nỡ bạc câu, lạc vần… 

Trong mạch chuyển của thơ, trong cái hướng quay về tầng chìm, cái thế mạnh đang phát lộ ở dấu nối ngày đi. Ở “Biển thầm thì” và “Bốn câu Lục bát,” người đọc gặp một Quang Chuyền hiện diện thật bình thản mà trầm tư. Thật lặng xa mà xốn xang, xao động. Một Quang Chuyền đã đi qua, đã vượt lên những gì là khổ đau, thăng trầm. Là sân si… Là cái nghiệp, cái kiếp, cái thế tục… cõi người. Để bây giờ, Quang Chuyền! Đấy. Một thi sĩ, vừa nặng đầy nỗi niềm, tâm khảm. Vừa nhẩn nha đi. Vừa đắp dầy và lật tìm cái óng ánh của thơ ở một vỉa chìm sâu nơi hồn mình xao động.

 

Với “Thầm thì biển” 72 bài, thơ tự do, phóng túng. Thơ Quang Chuyền dường như luôn dội lên từ ngoảnh nhìn, hoài niệm. Thơ gọi về từ ký ức, ngẫm suy. Thơ tựa vào trực giác đã cô nén, đã tích lũy, để trực giác chỉ còn là cái cớ, là nét mờ…Để, cái dội vang tự hồn mình sâu thẳm lại từ đó được tiếp tục khơi sâu, tiếp tục mở ra cái dội vang, hơn nữa…

Vâng. Cái nhất niệm, nó đi cùng và có được từ những cụ thể của thế giới bên ngoài không còn nhiều trong thơ Quang Chuyền, trong tuổi tác, trong ôm đồm, trong ngắm nghía. Nó không còn nhiều? Hay, chính Quang Chuyền đã bóc đi vẻ ngoài, để đi thẳng vào vạn vật cái cốt lõi của nó. Quang Chuyền luôn  làm mới thơ mình ở “cái Có” của hồn anh. Ấy là, khi nhà thơ  lấy cảm rung để tìm lấy cái tinh tế của cảm xúc tâm hồn. Lấy cái lắng, để tìm ra cái loang động, sâu thấm. Lấy cái mô-típ như “Thôi thì,” “Cái thời,” “Đôi khi,” “Nhìn về… Nhìn theo,” “Lặng lẽ”… để gọi ra “lối vận động,” gọi ra thi ảnh, thi liệu.

Có thể nói, hễ đụng vào “hồn quê kiểng,” đụng vào chất trữ tình, thơ Quang Chuyền dễ sóng sánh, mê lòng :

Chẳng hay gió nói câu gì

Bờ cây rung lá thầm thì mãi thôi

Đấy là “Hai câu sáu tám. Còn với “Lục bát bâng quơ,” từ cái cảm, những liên tưởng lại được gọi về trong cái cảm, cái linh, như thế.

Bến thuyền dìu nắng, chở mưa

Ta như hạt cát sông vừa sinh ra    

Hay:                                         

Còn ai gánh nước quang thùng

Cho ai sóng sánh gửi lòng theo trăng

Hay, từ cái cảm, cái liên tưởng, cái linh…những ngẫm suy  lại có từ trở trăn, trải nghiệm:

Thời gian lấp lánh mưa trời

Cầm lên, để lại… tan rơi dọc đường

Hoặc:

Và ai trọn kiếp sầu đong

Phận người như bã trầu không ngậm ngùi

Hoặc những câu thơ hay, khi sức khái quát có được từ những phát hiện, triết thuyết với những ám ảnh có được từ chiều sâu nào đó.

Ví như:

Người về đâu, ta về đâu

Rồi ra, chung một sắc màu cỏ xanh

Rồi:

Quá mừng lòng cất lời ca

Quá đau nước mắt xót xa chảy dài

Và:

Đôi khi thấp thoáng ở đời

Trong lành gặp rách, trong vui gặp buồn 

 

Sau tập “Lục bát không mùa,” khẳng định tài thơ ở thể loại  lục bát. Khẳng định, Quang Chuyền với nét riêng “Lục bát ” ở sự ngọt ngào, nồng hậu. Sự da diết của một tâm trạng giàu có và đằm sâu của một “tiểu vũ trụ” trước “tâm cảnh bản lai vô…” Trước “xứ xứ ba la mật …” (*)  Thì, Quang Chuyền lại tiếp tục đắp dầy thế mạnh này ở một chọn lựa khác cho thi pháp. 99 bài trong tập “Bốn câu lục bát” là vậy . Đây là “lộ trình thơ” chạy trên cự ly ngắn. Thơ giống như cuộc chạy đua ở “cự ly trăm mét.” Thơ đặt ra cái bất ngờ ở vào “phút nước rút.” Thơ với nhu cầu vừa mở ra đã đồng thời phải hướng tới cái “Đế,” cái khép lại trong khai mở, nén dồn.

Lục bát vốn có duyên trong giãi bày, tự sự. Song, ở “lục bát,” với thơ bốn câu, thường khó lấy khả năng này làm nét trội. Bởi, ở những lát cắt nhỏ, thơ bốn câu là sự bật dậy của điểm sáng ở những phát hiện, những kiến giải. Những “cái tứ” trước năng lực khái quát từ sức rung, sức cảm luận, phẩm bình.

 

Với “Bốn câu lục bát.” Trước hết, Đấy. Vẫn một Quang Chuyền. Chàng thi sĩ dễ cảm, dễ mê say, dễ đọng lại những giọt lung linh trong cái nhìn, cái nghĩ. Đấy, vẫn một Quang Chuyền ở những khoảnh khắc tâm trạng, ngỡ như rời, thoáng hiện. Nhưng, những mảnh nhỏ, sáng, “văng xa” lại có sức hội tụ, làm nên vệt đậm của vía hồn câu chữ.

        Lơi rơi từng mảnh lá bàng

        Mẹ khua chổi quét nắng vàng vào đêm

        Nắng vàng từ đất vàng lên

        Chiều thu nán lại trước thềm nhà ta

        Vâng. Chút tâm trạng trước “Chiều thu nán lại” là vậy ? Hay, vẫn mạch liên tưởng ấy ở đêm nghe “Sông lở” thế này:

        Đêm nghe đất lở phập phồng

        Sao sông đổi hướng chuyển dòng sông ơi

        Bờ cây nước cuốn đi rồi

        Sáng nay có bóng chim trời tìm quê

Hoặc:

        Bóng gần gần

        Dáng xa xa

        Cho nhau thấp thoáng để mà gần nhau

        Gần gũi quá, va vấp đau

        Xa xôi quá !  Biết tìm đâu bóng hình... 

Với rất nhiều “lát cắt” hoàn chỉnh trong mô tả, khép mở. Bên cạnh cảm xúc biểu hiện năng lượng giao cảm mạnh giữa người viết với thế giới ngoại giới, không ít bài trong “Bốn câu lục bát,” Quang Chuyền đã tạo được những bất ngờ, được coi là phần hơn ở khả năng triết lý. Song, những triết lý có được của Quang Chuyền vẫn được thi sĩ nương sâu nơi nhiều tầng tỏa rạng của cảm xúc.

Hãy đọc:

Đời người quý nhất là gì ?

Quý là mình biết cho đi, không đòi

Tìm vui trong nỗi thiệt thòi

Học trăng năm tháng lẻ loi chẳng buồn 

         

Đấy là cái “Quý.” Còn điều “Sợ”?

Sống đời người sợ điều chi ?

Sợ ngày, sợ tháng trôi đi nhạt nhòa

Sợ hoa chẳng trọn đời hoa

Sớm vừa chớm nở… Chiều tà dã bông…

Và:

Theo mơ tìm đến cửa thiền

Ngược lên dốc núi gặp em đi cùng    

Đã vào tận chốn sắc không

Sao còn rối nhịp, phập phồng con tim?…  

   

Từ “Thầm thì Biển” rồi “Bốn câu Lục bát,” thơ Quang Chuyền càng khơi sâu, tỏa rộng, tạo nên sức mạnh, sức dài xa ở bến bờ, dòng chảy… Để có một Quang Chuyền với riêng bóng “độc hành”. Nó lặng trầm, xoáy xiết. Nó cô đơn và kiêu hãnh như câu thơ, anh viết về anh:

Tôi giờ ít nhớ, nhiều quên

Sân ga lẻ bóng, mình lên một tàu!…

Nhiều lần tôi đứng rất lâu

Đắn đo tìm lối mai sau để về…

 

                                 Hải Phòng, ngày  nắng - 6.2014  

 

______

(*) Nghĩa: Cảnh và hồn người trước bao la ngoại giới

 

 

>> XEM CHÂN DUNG & PHỎNG VẤN NHÂN VẬT KHÁC...

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.