Tin mới Xem thêm

  • Bỏ dự định cấm bán bia vỉa hè, người cho con...

    Sáng 2.10, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Phan Chí Dũng, Vụ trưởng vụ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công thương xác nhận thông tin này.

  • Ngô Liêm Khoan kẻ quên mình cho thơ

    Nghiền ngẫm “Những tấm ván trên cầu Hiền Lương” (Nhà xuất bản Trẻ quý 1 năm 2014) của Ngô Liêm Khoan theo cách đọc kỹ, đọc chậm

  • Phạm Hữu Hoàng & Tuyệt lộ

    Ngày ấy, ở làng Nam Hạ, Khả Từ là người tính tình hào phóng, thích giao du, kết bạn, lấy lòng thành để đãi người. Khách văn nhân tìm đến đàm đạo

  • Bác sĩ và y đức

    Khi quyết định rời nhà nước, tôi có rất nhiều suy nghĩ, trăn trở, không lường hết được những khó khăn

  • Trương Nam Chi cho thơ gieo vần

    Bớ/ Hồn con chữ/ Bơ vơ/ Về đây/ Xích lại/ Cho thơ gieo vần/ Đời đang ủ/ Ché rượu cần

  • Khai mạc lớp bồi dưỡng lý luận phê bình VHNT

    Vào 8h30 sáng ngày 01.10.2014, tại Khu Du lịch Madagui thuộc tỉnh Lâm Đồng, Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật - Ban Tuyên giáo Thành uỷ TP.HCM đã khai mạc Lớp tập huấn, bồi dưỡng công tác lý luận phê bình văn học nghệ thuật thành phố năm 2014

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Chân dung & Phỏng vấn

Trần Kim Trắc chín nẫu về đời về văn

29.12.2010-09:36

 

NHÀ VĂN TRẦN KIM TRẮC:

từ Cái lu đến cái nhìn chín nẫu về đời về văn

 

NGUYỄN THU TRÂN

 

    NVTPHCM- Nhà văn Trần Kim Trắc ở tuổi tám mươi nhưng không ai  dám bảo… già. Trước hết là sắc diện nhà văn vẫn hồng hào, minh mẫn và nói chuyện có duyên, bất ngờ như truyện ngắn của ông vậy!

 

* Thế thì thưa nhà văn, cơ duyên nào khiến nhà văn “trẻ” hoài như thế?

- Không mất thời gian ra công viên tập dưỡng sinh mỗi sáng mỗi chiều như những người già khác; tui khoẻ và viết điều đặn đến bây giờ có lẽ nhờ chịu đọc, chịu động não để viết mỗi ngày vài trang giấy làm vốn văn cho tuổi già!

 

* Còn cái vốn văn cho tuổi trẻ của nhà văn Trần Kim Trắc?

- “Văn trẻ” của tôi không nhiều như cái thời tứ tuần sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Cách đây hơn nửa thế kỷ, tôi là anh bộ đội đánh Pháp tuổi hai mươi ở tiểu đoàn 307. Nhờ có học chút ích văn vẻ, tôi được giao nhiệm vụ trưởng ban tuyên truyền của tiểu đoàn. Thời đó cuộc sống hào hùng, sinh động nên viết cái gì cũng sướng. Chữ nghĩa ở đâu cứ tuôn ra ào ào, mình chỉ việc sắp xếp lại cho có lớp lang, trật tự thôi. Nhưng lúc đó chủ yếu là viết báo, viết tin, viết động viên chiến sĩ mình chiến đấu. Đời nghĩ cũng gian nan, cả một giai đoạn dầu sôi lửa bỏng như thế mà chỉ viết được có một truyện ngắn, rồi sao này phát triển lên thành kịch…

 

* Đó có phải truyện ngắn Cái lu- tác phẩm đưa nhà văn đến Giải thưởng Văn nghệ Cửu Long, giải thưởng văn chương danh giá nhất lúc bây giờ?

- Đúng vậy! Đó là truyện ngắn để đời của tôi. Thứ nhất, Cái lu là tác phẩm đầu tay; thứ hai được giải thưởng lớn; thứ ba, truyện viết về tình cảm đẹp rờ rỡ như trăng lúc bấy giờ mà người ta gọi đấy là tình quân dân cá-nước, đi dân nhớ-ở dân thương.

 

* Dường như nhà văn viết truyện ngắn này từ nguyên mẫu có thật ngoài đời?

- Chắc ăn là như vậy! Tui nhớ anh bộ đội đó tên Danh, bà chủ nhà là bà Tư. Trên đường đi công chuyện, tui gặp anh Danh phát rẫy. Tui hỏi phát cỏ giúp nhà nào, ảnh nói phần làm giúp dân xong rồi, bây giờ làm thêm kiếm tiền mua cái lu đền cho bà Tư. Ảnh xách nước đổ vô lu cho bà Tư, gặp cái tỉn (bình tròn đúc bằng xi-măng) nặng quá, mà nước lại đầy, khi đổ nước vào lu, anh bất cẩn xáng một cái làm lu bể đôi. Khi kiếm đủ tiền, anh Danh có đưa cho bà Tư mua lu mới nhưng hai bên kèn cựa nhau vừa thấy thương, vừa thắm thiết tình quân dân. Bà Tư nói bộ đội cụ Hồ giúp dân nhiều, ai lại mắc đền bộ đội. Anh Danh nói bộ đội giúp dân nhưng không được làm hư hao cái gì của dân. Cuối cùng phải nhờ ông trưởng ấp nói dữ lắm anh Danh mới chịu lấy tiền lại. Tui thấy tình quân dân kiểu này quá đẹp nên viết truyện ngắn Cái lu. Truyện này ai đọc cũng khoái, sau đó mấy anh chuyển thành kịch, tui ừ cái rụp, thế là bà con mình có thêm một vở kịch hay. Từ Cái lu, tui được nhiều anh em viết lách biết tiếng, ngoài Giải thưởng Văn nghệ Cửu Long, tui còn được mời đi dự đại hội nhà văn năm 1957. Cũng nhờ Cái lu, sau ngày tập kết ra Bắc, tui được chuyển về tạp chí Văn nghệ Quân đội công tác, nhớ lúc bấy giờ tạp chí tập hợp nhiều anh em viết lách nổi tiếng như Chính Hữu, Thanh Tịnh, Nguyễn Ngọc Tấn, Nguyễn Khải, Vũ Tú Nam…

 

* Rồi sau đó gián đoạn một thời gian đến năm 1978, trở về Nam, nhà văn mới “tái xuất giang hồ” với tập truyện ngắn Ông Thiềm thừ?

- Tui viết lại nhờ đồng đội cũ ở tiểu đoàn 307 động viên. Không viết một thời  gian dài vì tui lầm lỗi; tui mất việc, “đóng cửa” để tự sửa mình. Nhưng văn là nghiệp chứ không phải nghề, tui tưởng phải giã từ thiệt hết mọi cái nhưng khi chịu viết lại thì câu chữ ở đâu tuôn ra ào ào như hồi làm bộ đội chống Pháp. Nhớ ngày đầu tiên tôi bước ra cửa rừng, giã từ chốn sơn tràng, về sống lại đồng bằng… Ôi chao, cảm giác đầu tiên khi nhìn lại chiếc xe chở khách đi qua sau thời gian tách rời cuộc sống hiện đại, mình thấy nó lạ lẫm, rộn ràng như một đô thị tân kỳ di động… Lúc đó tui biết mình còn  duyên nợ với văn chương, với cuộc đời. Thật ra, bây giờ nhìn lại, tui thấy quãng thời gian không viết đó không phí chút nào. Tui đi trồng rừng, nuôi ong, giao du với nhiều lớp người lao động… đây chính là giai đoạn tích luỹ vốn sống vô cùng quý báu. Sau đó về đồng bằng tui đọc, đọc nhiều vô kể; từ các đại văn hào Nga đến các đại danh hào Pháp, Mỹ, Anh… Có lẽ nhờ vậy mà tui viết lại như chưa từng nghỉ viết.

Hai nhà văn Trần Kim Trắc-Nguyễn Thu Trân trong cuộc phỏng vấn tại nhà riêng ông

 

* Truyện ngắn cũng như tạp bút của nhà văn Trần Kim Trắc được viết với một giọng văn không lẫn vào đâu được, vừa duyên dáng, vừa chân thật và bất ngờ. Nhiều độc giả ái mộ giọng văn Trần Kim Trắc cho rằng mỗi khi đọc xong một tác phẩm của nhà văn thường có cảm giác như được ăn một quả chín đương mùa thơm tho nhất, ngọt ngào nhất trong khu vườn trĩu trái…

- Cảm ơn độc giả đã nghĩ về tác phẩm của tui như thế. Mỗi khi tui ngồi vào bàn viết là viết thiệt chứ không viết chơi. Trước khi viết một truyện, tui đều phát hoạ chân dung nhân vật thật rõ ràng với tính cách thật điển hình. Có vậy người đọc mới phấn khích mà đọc tới, đọc tới coi cái ông nhà văn này vẽ người bằng chữ đến đâu. Những Chí Phèo, Thị Nở, Nghị Hách, chị Dậu… của Nam Cao, Ngô Tất Tố sống hoài với người đọc cũng nhờ được nhà văn chăm sóc kỹ càng về tính cách lẫn sắc diện. Gần đây có mấy cái tự truyện bán được cũng nhờ vậy, không có cái gì thật và sinh động bằng chuyện mình viết về mình.

 

* Truyện nhà văn viết rất có tình với Bánh bông lan, Đi ba về bốn, Trăng đẹp mình trăng, Chuyện chốn sơn tràng... Đặc biệt là những yếu tố dẫn dắt hài hước nhưng sâu sắc như truyện anh thông ngôn trong Đi ba về bốn. Trên đường dẫn giải tù binh, anh thông ngôn cho vợ tên tù binh Pháp (được giải theo chồng) uống sữa, “còn anh em mình uống nước lã suông”. Cuối cùng anh tự kiểm điểm trước đồng đội là mất lập trường vì “trong lúc đồng đội dầm mưa hành quân, tại sao lại cho vợ tù binh uống sữa”. Bởi vì vợ tên tù binh sắp “vượt cạn”. Kết truyện, vợ tên tù binh “vượt cạn” với kết quả mẹ tròn con vuông đã đẩy tính nhân bản lên cao. Thưa, nhà văn muốn gửi gắm gì cho người đọc qua hình ảnh này?

- Chẳng riêng gì truyện này mà tất cả các truyện của tui đều có chung một ý: dù gì thì gì, tâm lý nhân vật phải phát triển song hành. Cuộc sống mà, có xấu phải có tốt, có thiện thì có ác, có chánh phải có tà. Đừng nghĩ điều gì tuyệt đối quá mà cũng đừng thiên lệch quá, để cuộc sống tự quân bình thì ta sẽ cảm thấy dễ chịu hơn. Tâm hồn, văn hoá con người được chắt lọc từ cái tốt với nhiều khía cạnh. Một lời ru của mẹ, một chút tinh thần của cha, một tiếng chuông chiều trong khói sương bảng lảng, một tấm tình của người nhà quê với cây đa giếng nước đầu làng… tất cả đã góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và tư chất của mỗi con người. Tui xây dựng nhân vật tác phẩm đôi khi cũng phải quên những gì “bất cập” của họ để hướng đến chất ngọt của cái quả mình cần hái. Như tui chẳng may mồ côi mẹ sớm, cũng láng máng cái điều khó chịu mẹ ghẻ con chồng, nhưng khi thấy cha mình cần có người để nâng khăn sửa túi, tui cũng đã mấy lần “cuổng trời” đội thư lội qua sông làm “giao liên” cho ổng với bà hai của ổng sau này...

 

* Chỉ thật sự viết ở “phần khúc đuôi cuộc đời” nhưng đến nay nhà văn đã có “bộn” sách?

- Trong gần ba mươi năm sau, tui viết được 15 đầu sách (tập truyện ngắn). Phần lớn truyện phảng phất người thật việc thật trong gần 80 năm cuộc đời. Bây giờ tui viết không nhiều nữa; chủ yếu viết tạp bút, chuyện cười lai rai… để làm thể dục não bộ!

 

* Nhà văn đọc nhiều nhưng có ngưỡng mộ tác giả nào?

- Tất nhiên là có, tui thích cụ Đồ Chiểu với tư tưởng nực cười hai chữ nhân tình éo le. Qua tư tưởng này, tôi thấy cụ rất Nam bộ và rất sâu sắc. Cuộcsống phải là như vậy, phải biết giữ mình; đứng ngoài, đứng trên mọi vòng cương toả để nhìn thấu hết sự đời, rút ra được điều gì chí lý mà gửi lại cho thế hệ sau.

 

* Riêng với thế hệ sau, nhà văn Trần Kim Trắc cần gửi gắm điều gì?

- Không viết thì thôi, mà đã viết thì phải viết cho đàng hoàng, vắt tim óc ra mà viết để hậu sinh đừng nhìn tác phẩm mình ngán ngẩm. Nhưng quan trọng hơn là tác phẩm của mình phải có hơi thở cuộc sống, tui viết mà tưởng tượng người đọc cùng cười cùng khóc với nhân vật của mình thấy mới “đã”!

 

* Xin cảm ơn nhà văn về buổi chuyện trò thú vị. Chúc nhà văn thượng thọ, viết hay, viết nhiều, càng viết càng có duyên!

 

Nguồn: Đương Thời 

 

TÁC PHẨM NGUYỄN THU TRÂN:

>> Ngày mai trời không có gió- truyện ngắn

>> Ngày hết khùng & Lên cơn- truyện ngắn

>> Ngôn ngữ mới của thi sĩ Phạm Thiên Thư 

>> Từ Lá me đến Xóm sở Mỹ

 

CHÂN DUNG NHÂN VẬT KHÁC:

>> Trần Đăng Khoa- nồi lẩu thập cẩm

>> Xuân Diệu "người tình si"

>> Phạm Tiến Duật đi lạc trong hoà bình

>> Mai Cao Chương dạy người không mỏi

>> Trần Văn Giàu trong lòng đệ tử số 1

>> Thuỳ Dương & nỗi lòng cựu binh

>> Đào Duy Anh- nhà văn hoá lớn

>> Trần Văn Giàu đi trọn cõi nhân sinh

>> Trần Văn Giàu và ánh sáng chân lý

>> Hoàng Trung Thông tự mổ xẻ mình

>> Nguyễn Quang Thân với cái khó của trí thức Lam Sơn

>> Trần Văn Giàu tỏ bày về Trần Đức Thảo

>> Trần Văn Giàu- Riêng tư chỉ có hoa và sách

>> "Hiệp sĩ" nhã nhạc cuối cùng triều Nguyễn

>> Trần Văn Giàu tự hào hai tiếng Việt Nam

>> Bút Tre... con đò dịch đít sang ngang

>> Nguyễn Đông Thức sức viết còn... "vượng" lắm!

>> Lê Quang Trang với tình hình lý luận phê bình

>> Bruce Weigl- "sứ giả" văn hoá Việt

>> Lê Bá Thự "phu chữ" văn học Ba Lan

>> Phan Ngọc- nhà "bách khoa" cuối cùng của một thế hệ

>> Sơn Tùng xứng đáng vinh danh anh hùng

>> Đoàn Giỏi- nhà văn của "núi cả cây ngàn"

>> Võ Thị Xuân Hà và công tác nhà văn trẻ

>> Lê Nguyễn và nhân cách người trí thức

>> Nguyễn Đăng Mạnh từ bục giảng đến văn đàn

>> Trần Quang Quý trăn trở về thơ Việt 

>> Nguyễn Thu Trân từ Lá me đến Xóm sở Mỹ

>> Lê Phương Liên bức xúc về văn học thiếu nhi 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.

  • Thu, 12/30/2010 - 23:56 — Thuý Nguyên

    Xin ngả mũ chào bác Trần Kim Trắc. Đời bác, thành quả của bác là tấm gương cho những ai đang chịu nhiều lận đận như bác. Kính chúc lão nhà văn mạnh khoẻ. Xin cảm ơn tác giả bài phỏng vấn.

  • Fri, 12/31/2010 - 18:13 — Phạm Đình

    Nhà văn Trần Kim Trắc là đại diện ưu tú của Nam Bộ, một hảo hán miệt vườn, thuộc dạng "gừng càng già càng cay". Chẳng phải ai cũng biết "cười" như bác đâu.