Tin mới Xem thêm

  • Vũ Duy Hoà nặng lòng một thuở ai hay

    Lục bình nở kín triền sông/ Người đi muôn nẻo sao không thấy về/ Hay chăng công việc bộn bề/ Hay chăng vui bạn mải

  • Nguyễn Thị Phương Nam giọt giọt thời gian...

    Ly cà phê bốc hơi/ Mùi hương thơm đằm thắm/ Giọt giọt cà phê rơi/ Vào đáy hồn sâu thẳm/ Ai người đem ban tặng

  • Cần lộ trình cho đô thị thông minh

    Với sự phát triển như vũ bão về hạ tầng công nghệ thông tin, xu hướng đô thị hóa kèm theo các nhu cầu ngày càng cao về chất lượng cuộc sống

  • Mời gửi tác phẩm dự giải Hội Nhà văn TPHCM...

    Theo thông lệ hàng năm, Hội Nhà văn TP.HCM sẽ xét trao giải thưởng năm 2017 cho hội viên và các tác giả ngoài Hội cư trú tại TP.HCM có tác phẩm xuất bản trong thời gian từ ngày 01.10.2016 đến ngày 30.9.2017. Văn phòng Hội đang nhận tác phẩm gửi về tham dự.

  • Trần Tố Nga xuôi ngược đường trần

    Câu thơ của Bùi Giáng: Có khi lỡ hẹn một giờ/ Lần sau muốn gặp phải chờ trăm năm, ùa vào trí nhớ đã sa sút của tôi khi cầm trên tay

  • Bút phê

    Giữa năm 2016, Trần Thị Thành cầm tấm bằng cao đẳng sư phạm khăn gói xa quê làm giáo viên hợp đồng ở Sài Gòn.

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Dọc đường văn học

Nghĩ sâu hơn về một mùa giải thưởng

18.3.2017-19:30

 

NVTPHCM- Có nghệ sĩ, tác phẩm đoạt giải thưởng nhưng sức lan tỏa không có. Có những sáng tác không mang đi dự thi nhưng lại có đời sống mạnh mẽ, hay nghệ sĩ dù không tham gia hội thi để lấy huy chương nhưng lại được công chúng yêu mến. Chính vì vậy khi xét duyệt giải thưởng, chúng ta cần xem xét toàn diện, toàn bộ sự nghiệp của tác giả, chứ không chỉ đánh giá qua một số tác phẩm, hay tấm huy chương…

 

Lễ trao Giải thưởng cấp Nhà nước, Giải thưởng Hồ Chí Minh lần thứ 5 dự định sẽ được tổ chức ngày 11.3. Trước đó, giấy mời cũng như lịch tổ chức sự kiện đã được công bố rộng rãi trên khắp các phương tiện thông tin đại chúng thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Thế nhưng khi danh sách được công bố, ngày lễ trao giải cũng đang đến gần thì thông tin chính thức dời lễ trao giải đến một thời điểm thích hợp đã không khỏi khiến người ta đặt câu hỏi xung quanh giải thưởng vốn được cho là vô cùng danh giá này.

 

Từ những ồn ào

 

Theo quyết định được Chủ tịch nước ký ngày 5-1-2017, về trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh cho 10 tác giả, cố tác giả và trao Giải thưởng Nhà nước cho 56 tác giả, đồng tác giả, 11 cố tác giả có đóng góp xuất sắc cho nền văn học, nghệ thuật nước nhà với danh sách công bố kèm theo, đã ngay lập tức xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều không chỉ của những người trong cuộc mà còn từ chính dư luận xã hội. Lần đầu tiên danh sách không trúng giải chiếm tới 1/3 số hồ sơ được đưa lên trình xét tặng chỉ với lý do thiếu giải thưởng - một trong những tiêu chí được quy định trong xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật theo Nghị định số 90/2014/NĐ-CP của Chính phủ.

 

Liên quan tới việc xét giải thưởng cao quý này, tại phiên họp thường kỳ tháng 3 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể Thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện cũng đã báo cáo Thủ tướng về những bất cập trong lần đầu thực hiện xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật theo Nghị định số 90/2014/NĐ-CP của Chính phủ. Theo Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện, Bộ cũng đã tập hợp ý kiến của các bên liên quan và tiếp tục báo cáo trình Chính phủ 11 hồ sơ trình xét lại. Đồng thời cũng nói rõ, hiện có 7 hồ sơ, trong đó có nhà thơ Thu Bồn, nhạc sĩ Thuận Yến… chưa được xem xét Giải thưởng Hồ Chí Minh vì không có giải thưởng trong các cuộc thi hay liên hoan chuyên nghiệp (vì điều kiện chiến tranh nên không tổ chức được các cuộc thi).

 

Sau khi nghe báo cáo của Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã giao Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch nghiên cứu sửa đổi nghị định về xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, trong đó bổ sung quy trình để hội đồng xét tặng các danh hiệu này báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét các trường hợp đặc biệt trước khi trình Chủ tịch nước quyết định.

 

Đến sửa nghị định để giải thưởng thực chất hơn

 

Không chỉ có Thủ tướng yêu cầu rà soát lại quy trình xét Giải thưởng Hồ Chí Minh. Chủ tịch nước Trần Đại Quang cũng đã đề nghị Ban thi đua khen thưởng Trung ương phối hợp với Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch gỡ rối cho quy trình xét tặng giải thưởng vô cùng danh giá này.

 

Công bằng mà nói, ở một góc độ nhất định ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng và Chủ tịch nước đã phần nào  làm yên lòng dư luận xã hội. Thậm chí nó còn được coi là một tín hiệu đáng mừng bởi từ nay những quy định kiểu hành chính sẽ không giữ quyền chi phối các giải thưởng. Trên thực tế, tiêu chí xét công nhận danh hiệu phải đáp ứng yêu cầu về huân, huy chương trong các cuộc thi đã được trở đi trở lại tại rất nhiều  cuộc vinh danh như: Phong tặng nghệ nhân, công nhận nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú… và nó cũng khiến không ít người trong cuộc phải “ ngậm ngùi’ khi để tuột mất  danh hiệu chỉ vì thiếu những điều kiện được cho là cần và đủ đó.

 

Giáo sư Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian từng khẳng định, cơ hội để những nghệ nhân dân gian tham dự các Hội thi cấp quốc gia, chuyên ngành không nhiều, do đó cơ hội để họ có huân, huy chương là vô cùng khó. Và nếu lấy huân, huy chương làm tiêu chí đầu tiên để tiến hành quá trình xét, sắc phong danh hiệu cho mỗi cá nhân thì đa phần nghệ nhân dân gian không thể đáp ứng được. Do đó tiêu chí của Hội Văn nghệ dân gian khi phong tặng danh hiệu  cho hội viên của mình vẫn được duy trì dưới hình thức là ghi nhận những đóng góp của họ đối với cộng đồng và bản thân họ được cộng đồng vinh danh. Với cách làm này, trong nhiều năm qua, trong khi chờ Nhà nước phong tặng danh hiệu cho nghệ nhân thuộc Hội, thì trong phạm vi nhỏ hơn, Hội Văn nghệ dân gian đã tiến hành công nhận danh hiệu nghệ nhân dân gian, nghệ nhân ưu tú theo tiêu chí đó, đồng thời tiến hành các thủ tục vinh danh kèm theo những chế độ đãi ngộ cần thiết được trích từ ngân sách khiêm tốn giành cho hoạt động Hội...

 

Quay trở lại với tiêu chí xét tặng Giải thưởng cấp Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh thì giải thưởng, Huy chương, vẫn nên xem là một trong những tiêu chí quan trọng trong quá trình xét tặng. Nhưng nó phải được nhìn nhận và vận dụng một cách mềm dẻo hơn. Trong dân gian ta có câu ‘thầy già, con hát trẻ” nếu cứ vì tấm huân, huy chương vì giải thưởng này nọ, mà cả người thầy lẫn học trò của mình đều lao vào các cuộc thi thì có lẽ giải thưởng sẽ là cánh cửa hẹp với không ít người. Chưa kể, trong xu thế hội nhập toàn cầu, việc nở rộ của các loại hình giải trí cũng đang được xem là cơ hội để nghệ thuật thứ 7 lên ngôi, nhưng nếu xét những giải thưởng từ các cuộc thi có tích chất mì ăn liền này thì vô hình chung danh hiệu sẽ ít nhiều mất đi ý nghĩa cao quý vốn có. Ai cũng biết hoạt động nghệ thuật là sự bền bỉ phấn đấu sáng tạo cả đời của nghệ sĩ, thước đo trung thực nhất về giá trị của người nghệ sĩ, chính là sự ghi nhận của công chúng chứ không phải chỉ “đóng khung” trong một vài danh hiệu, huy chương, giải thưởng.

 

Các danh hiệu mà Nhà nước trao tặng là niềm vinh dự, sự ghi nhận, động viên của các cấp lãnh đạo với anh em văn nghệ sĩ. Nhưng nghệ sĩ không sống và làm việc vì danh hiệu, điều quan trọng là họ có đóng góp gì và được nhân dân ghi nhận ra sao. Trong mỗi kỳ xét tặng giải thưởng bao giờ cũng có dư luận trái chiều. Có nghệ sĩ, tác phẩm đoạt giải thưởng nhưng sức lan tỏa không có. Có những sáng tác không mang đi dự thi nhưng lại có đời sống mạnh mẽ, hay nghệ sĩ dù không tham gia hội thi để lấy huy chương nhưng lại được công chúng yêu mến. Chính vì vậy khi xét duyệt giải thưởng, chúng ta cần xem xét toàn diện, toàn bộ sự nghiệp của tác giả, chứ không chỉ đánh giá qua một số tác phẩm, hay tấm huy chương.

 

Sẽ có những thay đổi trong danh sách công nhận giải thưởng lần thứ 5 khi Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch trình lên cấp cao hơn danh sách đề nghị được xét tặng “lại” giải thưởng . Nhưng nếu nhìn sâu hơn về quá trình xét giải, về hội đồng chuyên môn các cấp, có lẽ cũng phải nhận thấy rõ một điều, đó chính là sự dập khuôn, cứng nhắc. Từ cấp cơ sở thiếu sát sao trong hoàn thiện hồ sơ đề cử, thiếu đối chiếu với những quy định xét phong tặng, dẫn đến cấp trên khi thụ lý hồ sơ dập khuôn theo cấp dưới. Và giả thiết đặt ra, nếu như người trong cuộc không lên tiếng thì hẳn sự việc giờ đã khác. Thiết nghĩ, sau lễ trao giải năm nay, việc cần làm ngay lúc này chính là tổ chức một hội nghị lắng nghe, rút kinh nghiệm, để công tác xét, trao tặng giải thưởng thực sự phát huy được ý nghĩa cao quý vốn có.

 

MINH HẰNG

Văn Nghệ số 11/2017

 

 

 

>> XEM TIẾP DỌC ĐƯỜNG VĂN HỌC... 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.