Tin mới Xem thêm

  • Hoàng Hiền - Gánh hoa qua sông

    Ai xuôi đò qua sông Quế Lĩnh, chắc sẽ ngỡ ngàng trước bạt ngàn sắc hoa bung cánh ven sông. Bao nhiêu năm, dân làng vẫn cần mẫn thêu hoa lên đất

  • Lời xin lỗi của Cục trưởng và chuyện bi hài...

    Có lẽ chưa bao giờ những vấn đề cấp phép trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn lại nổi sóng gió như giai đoạn vừa qua. Dư luận bất bình trong sự hài hước

  • Đọc Thơ trắng của La Mai Thi Gia

    Người đàn bà thơ La Mai Thi Gia, là thơ từ khi mới được sinh ra, lần đầu tiên riêng tư góp mặt với thế giới thơ ca bằng Thơ trắng

  • Đinh Lăng giấu vào đêm khao khát nhân gian

    Đêm nồng ấm, những thanh âm trọn vẹn/ Những giọt sương, run rẩy ngón tay êm/ Em rót vào đêm

  • Đỗ Kim Cuông & Người vẽ hoa văn trên gốm

    Trong kí ức của Đạt, Hoạt là một người lính trẻ kì dị, ngang bướng. Hoạt mới có 17 tuổi 6 tháng nhưng đã cao 1m8, đi đứng lênh khênh như một cây sào. Người hắn gầy đã đành, bộ mặt xương xẩu trông càng khó coi. Hoạt chỉ được cái sức khỏe. Ở vào thời bình, giá như gặp một anh huấn luận viên bóng rổ, hoặc bóng chuyền

  • Dòng chảy sách cũ

    Ngoài nội dung các tác giả viết ra, mỗi cuốn sách cũ mang trong mình nhiều thông điệp, chất chứa trong đó cả những biến động xã hội qua các thời kỳ... Sưu tập sách đang trên đà phát triển, khi nhận thức của xã hội về các giá trị văn hóa ngày một cao. Ðến với sưu tập sách, con người ta không chỉ được mở mang kiến thức, mà còn được chắp cánh tâm hồn

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Dọc đường văn học

Tạo vị thế quốc tế cho văn học nghệ thuật

16.4.2017-19:30

 

NVTPHCM- Sự phát triển đa dạng, phong phú của tất cả các loại hình văn học nghệ thuật những năm vừa qua đã cho thấy khả năng sáng tạo của văn nghệ sĩ Việt Nam, không chỉ đáp ứng được nhu cầu thưởng ngoạn các giá trị thẩm mỹ của nhân dân trong nước mà còn hướng đến công chúng quốc tế. Tuy nhiên, để thật sự có được các kết nối sâu rộng với thế giới sáng tạo văn học nghệ thuật rộng lớn, chúng ta còn phải vượt qua rất nhiều rào cản.

 

Từ thụ động trông chờ đến chủ động kết nối

 

Trong thời gian đầu mở rộng giao lưu và kết nối với thế giới, đầu những năm 1990, khi chính sách mở cửa bắt đầu phát huy hiệu quả, có nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài đến Việt Nam tìm kiếm sự mới mẻ, cơ hội hợp tác, đầu tư trong lĩnh vực sáng tạo văn học nghệ thuật. Ở tất cả các lĩnh vực sáng tạo, hầu hết nguồn tài chính đầu tư hoặc tài trợ, nhân lực, công nghệ, phương pháp mới đều do phía bạn cung cấp. Thực tế này có thuận lợi là chia sẻ với chúng ta những khó khăn về nội lực tài chính còn hạn chế do tình hình kinh tế chung của đất nước. Nhưng lại tạo nên hệ lụy là để lại một tâm lý thụ động trông chờ, thậm chí lệ thuộc. Họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân đã từng dùng từ "nghệ thuật đại sứ quán" để chỉ những sáng tác mỹ thuật thuận theo quan điểm của một số quỹ nghệ thuật nước ngoài, nhằm đạt được giải thưởng hoặc tài trợ của họ.

 

Từ năm 2010 đến nay, đã có một sự thay đổi khá mạnh mẽ trong chiến lược hội nhập và kết nối với thế giới trong lĩnh vực này, biểu hiện rõ rệt nhất thông qua phương diện đầu tư ngân sách nhà nước cho sự ra đời của một số mô hình liên hoan, triển lãm và giải thưởng quốc tế trong từng lĩnh vực, do các cơ quan nhà nước, hoặc hội nghề nghiệp có sử dụng ngân sách nhà nước, trực tiếp đứng ra tổ chức: lĩnh vực điện ảnh có Liên hoan phim quốc tế Hà Nội định kỳ hai năm từ 2010. Mỹ thuật có Triển lãm và giải thưởng đồ họa ASEAN định kỳ ba năm, từ 2012. Văn học có cả một series các hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam, thành lập cả một trung tâm dịch văn học. Rồi Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế, vốn đã có từ năm 2002 song bị gián đoạn và đến 2016, được xác định chính thức sẽ diễn ra định kỳ ba năm; Liên hoan âm nhạc mới Á - Âu… Các sự kiện này đồng thời được thành hình từ sự vận động xã hội hóa nguồn tài trợ trong và ngoài nước, do các cơ quan nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức trong nước đứng ra thực hiện, đem lại một vị thế cân bằng nhất định với phía đối tác quốc tế trong xu hướng hội nhập và kết nối chung.

 

Nhưng hiệu quả cuối cùng chưa cao

 

Có thể nói, kết nối với thế giới là một khái niệm rất rộng lớn song nhìn ở một góc độ nhất định, biểu hiện bền vững của việc làm này là sự tham gia thường xuyên, có tính chất bình đẳng và cạnh tranh với đời sống nghệ thuật quốc tế chung hiện nay, thông qua sự hiện diện tại những định chế giải thưởng và sự kiện nghệ thuật lớn, danh tiếng toàn cầu. Bên cạnh đó, việc kiến tạo nên một hệ thống liên hoan, giải thưởng định kỳ, theo tiêu chuẩn chung của quốc tế cũng là một đóng góp hết sức thiết thực cho khả năng kết nối lâu dài của sáng tạo văn học- nghệ thuật trong nước. Nhìn ở góc độ này, hiệu quả cuối cùng của việc kết nối với thế giới của chúng ta chưa cao.

 

Các giải thưởng văn học và nghệ thuật uy tín dành cho hai nhà văn Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp, các nghệ sĩ thị giác Lê Quang Ðỉnh, Trần Lương, sự tham gia của một vài nghệ sĩ thị giác khác vào các liên hoan nghệ thuật đương đại uy tín trên thế giới và khu vực… đều do nỗ lực vươn lên của cá nhân họ trong hành trình sáng tạo. Những nhân tố cá nhân ấy luôn ít ỏi và rời rạc, rất khó có thể tác động mạnh mẽ đến vị thế của cả một cộng đồng sáng tạo trong nước trước thế giới.

 

Nếu nhìn việc tổ chức các sự kiện nghệ thuật ở tầm mức quốc tế có định kỳ như một ngân khoản đầu tư cho việc kết nối với thế giới thì đây là một sự đầu tư lớn, có tầm nhìn chiến lược của Chính phủ. Tuy nhiên, cách thức tổ chức những sự kiện nói trên lại đồng thời đòi hỏi một nguồn nhân lực chuyên nghiệp và có đẳng cấp quốc tế, nhưng lại đang là điểm yếu của các ban tổ chức sự kiện trong nước. Những hạt sạn tưởng là nhỏ như lỗi phiên dịch, lỗi dẫn chương trình, cách bài trí không gian sự kiện cho đến các vấn đề lớn hơn như tiêu chí lựa chọn kịch mục, tác phẩm, ban giám khảo, cơ sở vật chất phục vụ sự kiện… của tất cả liên hoan quốc tế về phim, mỹ thuật, sân khấu ở Việt Nam lâu nay đã cho thấy đây vẫn chỉ là hệ thống giải thưởng theo kiểu Việt Nam chứ chưa đi theo bất cứ một tiêu chuẩn quốc tế chung nào.

 

Liên hoan nghệ thuật đương đại định kỳ hai năm Singapore Biennale, khởi sự từ 2006 và ngay lập tức trở thành một sự kiện nghệ thuật quốc tế lớn nhất của Ðông - Nam Á, sự hiện diện thường xuyên của cái tên Iran trong hệ thống các giải thưởng điện ảnh danh giá toàn cầu như Oscar, Liên hoan phim Berlin, Cannes với những bộ phim có kinh phí thấp ngoài sức tưởng tượng của cả giới điện ảnh Việt Nam, là minh chứng sống động cho thấy thành công của việc kết nối với thế giới trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật, suy cho cùng, là ở cách làm tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế chung nhất và chất lượng nghệ thuật thật sự hướng đến con người, chứ không hẳn chỉ ở vấn đề tài chính và những chính sách vĩ mô khó áp dụng trong thực tiễn.

 

Ði tìm giải pháp đột phá

 

Có thể nói, để thoát ra được "vùng trũng" về danh tiếng và uy tín quốc tế, để đời sống sáng tạo nghệ thuật nói chung của Việt Nam ngày càng được biết đến nhiều hơn trên thế giới, đã đến lúc cần có một sự thay đổi nền tảng từ trong nhận thức về vấn đề này của cả người sáng tác và giới chức quản lý chuyên ngành.

 

Các cơ quan quản lý nhà nước như Cục Ðiện ảnh, Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm nên trở về làm đúng chức năng quản lý, tham vấn cho Chính phủ để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với tinh thần phát triển chung, tạo dựng một hành lang pháp lý đầy đủ để thúc đẩy tinh thần sáng tạo, hội nhập quốc tế thật sự, thay vì tự đứng ra tổ chức các sự kiện nghệ thuật quốc tế với một nguồn nhân lực nhiều hạn chế về chuyên môn và kinh nghiệm. Việc thành lập các ủy ban, hội đồng nghệ thuật quốc gia độc lập tương đối với cơ quan quản lý, hoạch định của Chính phủ là cần thiết, vì các tổ chức này sẽ dễ dàng tiếp cận với mô hình tương đương trên thế giới trong việc kết nối tham gia các hệ thống giải thưởng nghề nghiệp quốc tế uy tín hoặc trực tiếp đứng ra điều phối tổ chức hệ thống sự kiện triển lãm, giải thưởng quốc tế mới ở Việt Nam.

 

Những cơ chế chính sách về thuế đối với các tổ chức tư nhân hoặc cá nhân dành ngân khoản nhất định của họ từ lợi nhuận kinh doanh để đầu tư cho nghệ thuật, đặc biệt là các hình thức sáng tạo mang tính thể nghiệm, phi thương mại, hoặc các đầu tư ban đầu trong thời gian nhất định cho các mô hình triển lãm, liên hoan văn học - nghệ thuật quốc tế nên được điều chỉnh theo hướng miễn giảm. Có như vậy mới khuyến khích sự đa dạng nguồn đầu tư cho văn học - nghệ thuật phát triển tiệm cận với thế giới.

 

Tất nhiên, nỗ lực quan trọng nhất vẫn thuộc về cá nhân người sáng tạo. Nếu thành quả của họ thật sự chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc và tư duy sáng tạo mạnh mẽ thì chắc chắn sẽ được bạn bè quốc tế đón nhận, và xác lập được vị thế trong thế giới sáng tạo vốn vô cùng rộng lớn. Nhưng, nếu được cộng hưởng với những định chế nhà nước phù hợp, mang tinh thần hội nhập quốc tế thật sự tích cực, chắc chắn những thành quả kết nối với thế giới của sáng tạo văn học - nghệ thuật Việt Nam sẽ to lớn hơn trên chặng đường phía trước.

 

PHONG VÂN/NDO

 

 

 

>> XEM TIẾP DỌC ĐƯỜNG VĂN HỌC... 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.