Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Bút Ký - Tạp Văn

“Giờ Vàng” sinh ra… vàng 9999?

24.02.2011-15:55

Nhà phê bình Tô Hoàng

 

 “Giờ Vàng” sinh ra… vàng 9999?

 

TÔ HOÀNG

     

   NVTPHCM- “Thật rầu lòng nếu phải nói rằng, “Giờ Vàng” chỉ giúp cho một số người tại “nhà đài” gom nhóp bỏ vào túi riêng những lượng vàng 9999 thứ thiệt!”

 

   Gọi những chương trình truyền hình được phát sóng vào khoảng thời gian từ 20 giờ đến 22 giờ mỗi tối là “Giờ Vàng” kể cũng đúng. Suốt từ mửng sáng đến sẩm chiều, anh ở cơ quan, tôi bên cỗ máy, chị xuôi ngược với gánh quả, các cháu bận bịu học thêm, học bù. Rồi còn kẹt xe, tắc đường. May mắn lắm khỏang 6 giờ tối gia đình mới họp mặt.  Khoảng 2 giờ nữa tiếp nối là tắm, là giặt giũ, là chúi mũi vào bếp lo nấu nướng để có bữa cơm tối, phút quây quần duy nhất trong ngày. Thành thử “Giờ Vàng” là lúc có thể quần cộc áo ba lỗ, ngồi trên ghế, ngồi bệt trên sàn, ngả ngốn vào vai nhau mà cùng cười, cùng khóc, cùng vui buồn theo tivi.  Vừa xem vừa ồn ào, thỏai mái khen chê; góp ý thật thẳng thắng, thật nồng nghiệt cho những gì đang diễn ra trên màn hình. Chương trình dở thì vừa xem vừa tào lao đủ mọi chuyện trong nhà, ngòai ngõ. Một sự thưởng ngọan vừa thỏai mái, vừa rẻ tiền, kiểu bình dân, giành cho người bình dân, đố có rạp chiếu nào, nhà hát nào sánh nổi? Trong mọi thứ thụ hưởng, ngày càng trở nên nhiêu khê vì phải ra đường giáp mặt với tầu xe, ngày càng trở nên đắt tiền thì khỏanh khắc quý giá vào mỗi tối như vậy quả xứng gọi là “Giờ Vàng”.  

   Nhưng từ lâu rồi, khái niệm “Giờ Vàng” đã bị đánh tráo, đã là chuyện “ treo đầu dê, bán thịt chó”!   

   Nếu tôi nhớ không nhầm nơi đầu tiên xướng lên sáng kiến dành “ Giờ Vàng” riêng cho phim truyện truyền hình nhiều tập là “nhà đài” HTV(tên gọi tắt của Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh). Các “nhà đài” ở phía Bắc, phía Nam sau này nhanh chóng cho xuất hiện “Giờ Vàng” cũng là chuyện “ăn theo” thôi.

   Tôi cũng nhớ rành rẽ rằng, “Giờ Vàng” không xuất hiện ở thời điểm VTV, HTV nổ phát súng khai hỏa việc sản xuất phim truyện truyền hình và gặt hái nhiều thành công với các bộ phim như “Đất Phương Nam”, “Đất khách”, “Đồng tiền xương máu”, “Blue trắng”.. của HTV, “Mùa hoa cải ven sông”, “Mẹ chồng tôi”, “Của để dành”… của VTV. Vào thời điểm ấy người mê phim ở xứ mình đã no ứ, chán phè đến tận cổ thứ phim “mì ăn liền” và nồng nhiệt đón nhận phim truyện của VTV, HTV như người đang khát gặp trận mưa rào. Lúc đó, không cần ai tung hô, cổ súy cho phim Việt, tự phim Việt đã là món ăn lạ, đồ ngon miệng!

   Người tung khái niệm “ Giờ Vàng” lên sóng tinh nhậy, khôn ngoan hơn nhiều. Họ chọn đúng thời điểm khi phim truyện truyền hình Việt nam đã sa sút , kém cỏi về chất lượng; đã nhanh chóng đánh mất lòng tin của người xem, để “ xuống hạng” còn thua kém cả phim “ mì ăn liền”. Đấy cũng là thời điểm phim Hàn quốc, Đài Loan, Hồng Công, Trung Quốc ào ạt xâm chiếm màn ảnh nhỏ xứ mình.  Lập tức người ta tung hô: “Người Việt phải xem phim Việt!”, “Phim Việt phải thống lĩnh màn ảnh nhỏ”. Và ngay sau đó là sự hô hào, cổ súy: “Giờ đông người xem đài nhất- tức Giờ Vàng phải giành để chiếu phim Việt”.

   Không biết là sự tình cờ hay cố ý đây, “Giờ Vàng” xuất hiện trên màn ảnh nhỏ cũng là lúc nhiều người nhận ra làm phim truyện truyền hình bán cho “ nhà đài “trở thành một nguồn kinh doanh dễ kiếm tiền và người người đua nhau đổ vốn sản xuất phim. Rồi cũng không biết là sự tình cờ hay cố ý nữa, cũng vào thời điểm này, truyền hình cáp ra đời. Thế là các đài phát thanh-truyền hình tỉnh, thành đua nhau tăng kênh, tăng thời lượng phát sóng từ 5, 6 tiếng tới 12 rồi 24 tiếng trong một ngày. Và hình như truyền hình cáp xuất hiện thì phạm vi tung tác của tất cả các đài đều được… bành trướng. Còn nhớ 10 năm về trước, Đài Truyền hình TP.HCM xin cho phủ sóng tòan quốc đã không được cấp trên chấp nhận. Bây giờ khác rồi! Ngồi tại Sài gòn thỏai mái xem truyền hình của Hà nội, Hải phòng..và ngược lại, ngồi ở Hà Nội cũng dễ dàng xem chương trình của các đài truyền hình Long An, Tiền Giang, Hậu Giang, thậm chí Cà mâu. Ai cũng rõ, kênh nhiều, thời lượng phát sóng tăng, không thể tìm đâu ra tiền bạc và nhân lực để làm ra số lượng lớn chương trình mà phủ sóng cho đủ từng ấy kênh, từng ấy giờ phát sóng của ngần ấy đài. Cũng không phải chương trình nào, tiểu mục nào cũng dễ hút quảng cáo như phim truyện truyền hình nội địa. Nhập phim ngọai ư? Giá cả nhập phim đâu rẻ mà còn mang tiếng ” tạo cơ hội cho văn hóa ngọai bang chèn ép, lấn luớt văn hóa nội”. Cơn sốt phim truyện truyền hình Việt nam bùng nổ từ đây. Bỏ dăm ba tỷ bạc, làm vài chục tập phim trong vòng nửa tháng, một tháng, có phim chào bán chừng 5, 7 đài trong số gần 80 đài, thu về khỏan tiền lời chừng tỷ bạc là hiệu xuất rồi! Theo số liệu không chính thức, tính đến cuối năm 2010 vừa qua, riêng tại TP Hồ Chí Minh đã có khỏang sấp sỉ tới 400 cơ sở tham gia làm phim truyện truyền hình nhiều tập.

   Phim ra đời ào ạt, nhanh chóng như thế và cũng không hề có tiêu chí , thang trật gì về nội dung hay về tay nghề thắt buộc cả. Chỉ duy nhất có một quy định bất thành văn: Phim của anh, của chị chiếu vào lúc buổi trưa, xế chiều hoặc lúc đã khuya khoắt ư? Giá thế này!. Còn muốn chiếu đúng vào “Giờ Vàng” (dĩ nhiên là nhiều người xem rồi) phải là giá khác, nhiều tiền hơn hẳn! Từ thắt buộc này, “nhà đài” dần dà tự trao cho mình quyền quyết định cho phim này hoặc phim kia phát sóng, cũng có nghĩa là “nhà đài “độc quyền nắm “ “đầu ra” duy nhất của phim truyện truyền hình nhiều tập. Phát vào giờ này hay giờ khác, cái giá nhà sản xuất phải trả (hay ăn chia) với “nhà đài” đều do bên truyền hình quyết định.Nhà sản xuất cứ việc lo nâng lên đặt xuống kịch bản đi; cứ lập ê kíp làm phim, cứ lựa chọn cho phim “sao” này, “sao” nọ đi… Những cái quyền thuần túy thuộc về công việc sáng tạo nghệ thưật như thế tưởng như “nhà đài” nắm chắc trong tay mình, nhưng bây giờ “nhà đài” bỗng gạt phắt sang một bên, không thèm đóai hòai tới. Nói nhanh nhé, mọi sự lựa lọc, kỹ càng về nghiệp vụ, về nghệ thuật kia bây giờ không “là cái đinh gì”. Điểm mấu chốt của cuộc thương lượng giữa nhà sản xuất và “ nhà đài” để phim được chiếu hay không là nhà sản xuất có chịu được tỷ lệ ăn chia mà “nhà đài” đã ấn định trước không? 

    Và thế là ở mỗi đài đều xuất hiện một giai tầng “ buôn nước bọt”.

    Bị “chém, chặt” quá đau, nhà sản xuất chỉ còn một lối thóat duy nhất: giảm thiểu tối đa tiền đầu tư cho việc sản xuất phim. Từ đây nẩy sinh ra biết bao chuyện khóc cười. Diễn viên không thèm ngó mắt tới kịch bản, không biết mình đóng vai gì, cứ đúng giờ có mặt tại hiện trường, sẽ có người gi  ao vai và nhắc thọai. Quay thì cứ rõ hình rõ nét; đừng mất thời gian để chọn góc máy, cảnh quay làm gì. Nhà sản xuất đưa ra chỉ tiêu bắt buộc cho nhóm chế tác phim: Để đủ cảnh chiếu được 45 phút trên màn ảnh nhỏ, liệu mà xào sáo, chỉ được quay tất tật trong ngày rưỡi, tốt nhất là 1 ngày thôi! Câu chuyện thực thà bên ly cà phê, các đạo diễn trẻ thanh minh: “Chúng em có làm phim, có tìm tòi nghệ thuật gì đâu ,anh ơi! Cái tài ganh nhau của từng thằng trong bọn em chính là ở chỗ biết bày đặt nhiều trò nhăng nhố trên màn ảnh để hấp dẫn bọn tuổi Teen thôi!”. Làm nhanh, làm ẩu còn nẩy sinh ra nhiều chuyện tức cười khác.  

   Tại một cuộc Hội thảo diễn ra ở TP Hồ Chí Minh, ba bốn nhà sản xuất phim khục khặc với nhau vì phim của ông, của bà “ thuổng cáy” tình tiết và mẫu nhân vật trong phim của tôi. Có người mách bảo, cuối buổi tọa đàm họ bắt  tay nhau cười khà khà: Thì ra, lũ biên kịch trẻ ranh của tôi, của bác đểu “thuổng cáy” từ phim Hàn Quốc này, phim Hồng Công kia!   

   Phần lớn các bộ phim truyện truyền hình ra đời trong 5, 7 năm trở lại đây đã bị dư luận báo chí và người xem phê phán vì câu chuyện nhạt nhẽo, gượng gạo; vì quay nhanh, diễn ấu, không mảy may mang chút giá trị mỹ học gì đã đành, mà cũng không còn phần trăm li lạng nào tác dụng giáo dục nữa. Ấy thế mà rất ngang ngược, rất vô lý “ Giờ Vàng” vẫn dành giữ cho phim truyện truyền hình (!?).

   Sẽ là vơ đũa cả nắm, sẽ rất oan cho số biên kịch, số đạo diễn làm phim truyện truyền hình có tâm huyết, có công phu lao động sáng tạo và đã góp cho màn ảnh nhỏ những bộ phim mang dung lượng xã hội cao, được người xem trong Nam ngoài Bắc rất thích và đánh giá cao. Những năm gần đây, với VTV là “Chạy án”, “Gió làng Kình”, “Ma làng” “Bước nhẩy Xì tin”, “Bí thư Tỉnh ủy”… và với HTV là “Dưới cờ đại nghĩa”, “Nghề báo”, “Ký sự pháp đình”, “Vó ngựa trời Nam”… Ấy thế nhưng  những bộ phim cũng không lấn át nổi mặt hàng phim “ ăn chia” như một dòng thác đang ồ ạt thống chiếm màn ảnh nhỏ vào “Giờ Vàng”.    

   Chưa hết! Nhiều chương trình truyền hình có nội dung tốt, phản ánh được đời sống hôm nay một cách tinh tế, sâu sắc; gây được tác dụng giáo dục tích cực ví như: “Người đương thời”, “ Người xây tổ ấm”, “Như chưa hề có cuộc chia ly”, những phóng sự điện ảnh về Bộ đội Biên phòng, về văn nghệ sĩ Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ hoặc các phóng sự về nước Nga… và hơn 100 tập “Ký sự Thăng Long” (Phòng Chuyên đề VTV)… đều phải nhường chỗ cho phim truyện “Giờ Vàng”, hoặc bị gạt đẩy, xua đuổi vào những thời điểm phát sóng rất không thích hợp đối với số đông người xem truyền hình.

   Có một thực tế này, hàng triệu người xem đã quay lưng lại với rất nhiều bộ phim truyện chiếu vào “ Giờ Vàng”. Từ đã lâu rồi  “Giờ Vàng” không làm được công năng trở thành những mắt lưới để đãi cát tìm ra những hạt mẩy vàng đích thực của những giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật!

   Hãy trả lại khỏang thời gian thích hợp tối tối trên truyền hình mang tính giáo dục hoặc thư dãn, giải trí thật xứng đáng, thật bổ ích cho người đang ngồi trước màn ảnh nhỏ.

    Thật rầu lòng nếu phải nói rằng, “Giờ Vàng” chỉ giúp cho một số người tại “nhà đài” gom nhóp bỏ vào túi riêng những lượng vàng 9999 thứ thiệt!

 

TP Hồ Chí Minh đầu năm 2011

TÁC PHẨM CỦA TÔ HOÀNG:

>> Đỗ Chu- Một tài năng chín sớm

>> Nón lá Ba Đồn và những đêm sông Gianh

>> 4 chuyện lạ trong một gia đình người lính

>> Thạch Quỳ "tự đi đày" Siberia

>> Thuỳ Dương và lòng biết ơn của cựu binh

>> Vĩnh biệt thi sĩ lớn Bella Akhmadulina

>> Vì ai, Lev Tolstoy bỏ nhà ra đi?

>> Trần Kim Trắc tìm ngọc trong đá

>> Trần Văn Tuấn không viết vì sự ám ảnh

>> Đối xử sao cho phải với phim tư liệu chiến tranh?

 

BÚT KÝ- TẠP VĂN TÁC GIẢ KHÁC:

>> Thơ ca và nguy cơ một cuộc chiến tranh

>> Truyền kỳ về dòng họ tay vượn ở Việt Nam

>> Cụ ông 103 tuổi mừng xuân

>> Con mèo Việt nhìn ra thế giới

>> Nón lá Ba Đồn và những đêm sông Gianh

>> Nhớ Ngày Thơ Việt Nam ở quê tôi

>> Những mùa cấy đã xa

>> Một người hay chữ

>> Chuyện chưa kể về cụ Vũ Đình Hoè

>> Ngày xuân con én đưa thoi

>> Mỡ và quần đùi áo dây

>> Bất đồng ngôn ngữ

>> Chuyện mèo nhân năm Mão

>> Tết cuối cùng của thời bao cấp

>> Tết ngồi quanh nồi bánh tét

>> Xình xịch nỗi niềm Tết

>> Tết quê

>> Tôi hiểu Việt Nam nhiều hơn qua Tết Việt

>> Tết của người Tây Nguyên

>> Tết về nhớ tiếng heo la

>> Ăn tết với bạn văn

>> Gáy người thì lạnh

>> Nõn nà vú Chăm

>> Hớt tóc ngày tất niên

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.