Tin mới Xem thêm

  • Thông Báo chuyển Website Hội Nhà Văn TP. Hồ...

    Để có thêm nhiều chuyên mục nhằm phục vụ bạn đọc, Ban Thường vụ Hội Nhà văn TPHCM đã thay đổi giao diện, tên miền cho phù hợp với tầm vóc của một trang văn chương uy tín và chuyên nghiệp.

  • Chi hội Nhà văn Bến Nghé Tổ chức cuộc thi...

    Vừa qua, Ban điều hành Chi Hội Nhà văn Bến Nghé đã quyết định tiến hành tổ chức cuộc thi “Văn Chương Bến Nghé” lần 1 (dành cho Thơ).

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Bút Ký - Tạp Văn

Ký ức chiến tranh - nghĩa tình mãi trả

03.11.2013-23:30

Đại tá - nhà thơ Trần Thế Tuyển gióng chuông tưởng nhớ đồng đội

 

 

Ký ức chiến tranh - nghĩa tình mãi trả

 

TRẦN THẾ TUYỂN

 

NVTPHCM- Chiến tranh đã lùi xa mấy mươi năm. Nhưng kỷ niệm về một thời đánh giặc vẫn còn vẹn nguyên trong trái tim người lính. Trở lại chiến trường xưa, gặp lại đồng đội cũ có biết bao kỷ niệm vui buồn. Phải làm gì với những vùng đất đã đi qua, phải làm gì với những người đã khuất? Ký ức chiến tranh - nghĩa tình mãi trả.

 

 

KÝ ỨC CHIẾN TRANH

 

1- Ngày 19 tháng 11 năm 1970

Trung đội trưởng Quản Đình Mậu có dáng người nhỏ thó, quê ở Ứng Hòa, Hà Tây. Mấy tháng huấn luyện đi B ở Làng Mô (Yên Quang), cánh lính trẻ đại đội 2 tiểu đoàn 582 đã gắn bó với anh. Anh không chỉ là  thủ trưởng mà thực sự còn là một người anh của tụi mình nữa. Giao ban từ đại đội về, anh nói nhỏ: Chuẩn bị tinh thần cho tiểu đội. Đêm nay bắt đầu vượt Trường Sơn. Sẽ đi ô tô vào Làng Ho rồi từ đó đi bộ. Vượt Trường Sơn, nghe cụm từ ấy, lòng mình bỗng xốn xang lạ. Từ hồi còn học ở trường cấp 3 Hải Hậu mình đã khao khát được vượt Trường Sơn. Những bài hát về Trường Sơn sao mà da diết, thơ mộng thế. Trường Sơn ơi, trên đường ta qua không một dấu chân người/ Có chú nai vàng nghiêng đôi tai ngơ ngác

Phải nói, cái rét cuối đông ờ Quảng Bình thật dữ dội. Từ Cự Nẫm hành quân vào Làng Ho bằng cơ giới, đứa nào cũng tím tái như quả mồng tơi. Xe chạy trên đường 20 như con ngựa bất kham nhào lên, lộn xuống. Mình bị say xe. Ói đến giọt nước miếng cuối cùng mà vẫn thấy như bay trên mây. Mình nói với trung đội trưởng Mậu, cho xe dừng lại một chút. Anh Mậu đưa cho mình lọ dầu nóng, nói như quát, ráng lên sắp đến Làng Ho rồi. Nghe tiếng Làng Ho, lòng mình bỗng thấy ấm lạ. Mình hình dung ra gương mặt già làng Vân Kiều với điếu thuốc to như bắp tay trên miệng đang tỏa khói. Cả cô gái Vân Kiều với bầu ngực trần như trái dừa non nữa. Khuya. Xe dừng lại. Mưa lớn. Không thấy Làng Ho với gương mặt già làng và khuôn ngực non của em gái Vân Kiều đâu. Chỉ thấy con đường lầy lội, trời tối om và mưa như trút nước. Mình đang loay hoay với chiếc nồi quân dụng to như chiếc cối đá trên lưng và đôi dép cao su dính bùn lộn đến tận bắp chân thì có tiếng trung đội trưởng “Đưa bao gạo đây, anh mang bớt cho. Tiểu đội bám sát đội hình chứ?”.

Đêm ấy, đêm đầu tiên ngủ rừng Trường Sơn. Mò mẫm trong mưa tìm cây mắc võng. Lau qua bàn chân đầy bùn, lấy tấm tăng cuốn người lại. Giấc ngủ ập đến. Trong mơ vẫn thấy mùi thuốc lá khét lẹt của già làng và bầu ngực non như trong tranh của cô gái Vân Kiều - Làng Ho…

 

2- Ngày 30 tháng 4 năm 1974

Mình vừa về đến sở chỉ huy thì nghe tin anh Vũ hy sinh. Anh Vũ ơi, mới hôm qua , anh cùng chúng em chôn cất mấy chục anh em ở Long Khốt. Bây giờ đến lượt anh. Mình biết anh Vũ từ hồi anh còn làm chính trị viên phó tiểu đoàn 6. Quê anh ở Nam Định. Một cán bộ địa phương nhập ngũ và bổ sung cho chiến trường. Thời gian gần đây, trung đoàn 2 của mình luôn gặp khó khăn. Gò Da chưa nguôi thì Long Khốt đến. Long Khốt có vị trí quan trọng, nằm sát biên giới VN-CPC. Mùa hè năm 1972, sau khi tham gia giải phóng Lộc Ninh, trung đoàn 2 (Trung đoàn 174 - đoàn Cao Bắc Lạng) được giao nhiệm vụ làm mũi chủ công tiêu diệt yếu khu Long Khốt.

Do chưa quen địa hình, chiến trường sông nước mới lạ, đơn vị bị tổn thất nặng . Lần này, sư đoàn tiếp tục tổ chức lực lượng tiêu diệt căn cứ quân sự trọng yếu này với lối đánh đặc công và hợp đồng binh chủng. Trung đoàn mình lại được giao nhiệm vụ ở hướng chủ yếu. Xuất kích đêm 28 tháng 4 đến 18 giờ ngày 29 tháng 4, ta hoàn toàn làm chủ trận địa, đánh sập cầu Long Khốt, tiêu diệt trên 150 tên địch. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên giao, nhưng phía ta cũng tổn thất lớn. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, phần lớn là chiến sĩ mới vừa bổ sung từ hậu phương vào bị thương và  hy sinh. Đêm làm công tác thương binh, tử sĩ trở về, mình khóc như đứa trẻ. Những người lính còn trẻ quá. Mới chiều nay mình còn nói chuyện với họ về truyền thống trung đoàn. Thế mà, bây giờ họ đã vĩnh viễn đi xa. Mình nghĩ thầm, cuộc chiến cứ khốc liệt như thế này, sẽ có ngày đến lượt mình. Ai sẽ là người tiễn mình về nơi cuối đất?

 

NGHĨA TÌNH MÃI TRẢ

 

1- Ngày 30 tháng 4 năm 2009

Lễ khánh thành đền thờ liệt sĩ Long Khốt diễn ra thật trang trọng và cảm động. Mình và Trình Tự Kha xuống từ hôm qua. Lễ cúng và thả hoa viếng hương hồn đồng đội diễn ra không ồn ào, nhưng linh thiêng, ấm cúng lắm. Nhớ lại cách đây không lâu , trở về trận địa cũ Long Khốt, mình như người mộng du. Đêm lửa trại với thanh niên Thái Bình Trung, Thái Trị xong, mình không sao ngủ được, cứ lang thang dọc bờ sông, trò chuyện cùng hương hồn đồng đội. Mình ước ao, ngày nào đó, tại đây sẽ xây một ngôi đền thờ liệt sĩ.

Long Khốt không chỉ thắm máu thời chống Mỹ mà ngay trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam hồi những năm cuối thập kỷ 70 của thế kỷ trước, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và dân ta máu đã đổ. Thân thể họ đã tan biến vào đất đai của Tổ quốc. Mình giãi bày ý tưởng ấy với Anh hùng Lao động Lê Văn Kiểm, một cựu chiến binh, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư - kinh doanh golf Long Thành và Trình Tự Kha, bạn chiến đấu thời 174, hiện là Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch golf Việt Nam. Hai cựu chiến binh giàu nghĩa tình này hưởng ứng ngay. Và, thế là với số tiền cung tiến của hai công ty nói trên cùng sự vận động tài trợ của bộ đội biên phòng tỉnh Long An, đền thờ liệt sĩ Long Khốt, với số vốn đầu tư ban đầu gần 500 triệu đồng được xây dựng.

Mình và Kha về tận Long Thành thuê thợ đúc chuông. Quả chuông đồng nặng trên 150 kg. Ngày đúc chuông, gia đình doanh nhân Hoàng Minh Sơn, một cựu chiến binh của đoàn 2061 (Trường Sơn) đã đến tiến cúng 3 cây vàng 4 số 9 . Mình làm hai câu thơ nhờ Đại tá Phạm Đình Trọng, nguyên Trưởng Ban đại diện phía Nam báo QĐND dịch sang chữ nho để khắc trên chuông. Không nghĩ hai câu thơ ấy, sau này trở thành hai câu đối được một số địa phương chọn bài trí ở các nghĩa trang, nhà tưởng niệm và khắc trên chuông tại đền thờ liệt sĩ. Hai câu thơ ấy là:

Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc

Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia.

 

2- Ngày 15 tháng 9 năm 2009

Đêm nay, tại nhà hát Hòa Bình, TP Hồ Chí Minh báo Sài Gòn Giải Phóng (SGGP) chính thức phát động Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn (NTTS). Phải nói, chưa có cuộc vận động nghĩa tình nào của báo mà ngay từ khi phát động đã thu hút được sự quan tâm, ủng hộ  rộng rãi đến thế. Mình và Nguyễn Đức, trưởng ban Chính trị báo SGGP, một cựu chiến binh đã từng vượt Trường Sơn những năm đầu thập kỷ 1970 đến tận nhà riêng của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết xin ý kiến.

Sau khi nghe mình báo cáo, anh Sáu Phong (tên thường gọi của đồng chí Nguyễn Minh Triết), nói ngay “Tốt. Mình ủng hộ các bạn. Phải làm cho thật hiệu quả để góp phần đền ơn, đáp nghĩa”. Và, ngay hôm sau, anh Sáu đã gửi thư cho Ban Biên tập (BBT) và BTC Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn, kêu gọi các doanh nghiệp và bạn đọc tích cực hưởng ứng cuộc vận động nghĩa tình này.

Nhớ lại cách đây không lâu, Nguyễn Đức đề xuất, nhân kỷ niệm 50 năm đường Trường Sơn – Hồ Chí Minh nên tổ chức loạt bài nói về con đường huyền thoại. Mình đồng ý ngay. Và một nhóm phóng viên, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của nhà văn Trần Văn Tuấn, Phó Tổng biên tập báo SGGP, một cựu chiến binh cùng đoàn 2255 với mình, đã hành quân dọc Trường Sơn, đến những bản làng heo hút, nơi một thời chưa có dấu chân người.

Loạt phóng sự được đánh gía cao. Một chiều nọ, Nguyễn Đức và Trần Văn Tuấn đến phòng làm việc của mình. “Ta nên mở cuộc vận động hướng về Trường Sơn. Kêu gọi các doanh nghiệp và bạn đọc ủng hộ xây nhà tình nghĩa, đền tưởng niệm liệt sĩ và chăm lo đời sống cho bà con các dân tộc dọc đường Trường Sơn”. Đề xuất ấy đã được BBT hoàn toàn ủng hộ. Thế là Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn ra đời.       

Là Tổng Biên tập kiêm Trưởng Ban Tổ chức Chương trình NTTS, đêm nay mình sẽ đọc lời tri ân các Anh hùng liệt sĩ Trường Sơn và kêu gọi mọi người cùng chung tay, góp sức. Bước chân vào nhà hát, trái tim mình như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Hàng ngàn khán giả đã đến kín hội trường. Trên hàng ghế khách mời mình thấy có mặt gần như đầy đủ các anh chị trong Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM và đại diện các bộ ngành trung ương, các sở, ban ngành thành phố. Anh Hai Nhựt (tên thường gọi của đồng chí Lê Thanh Hải), Bí thư Thành ủy, nói “Cả vợ con mình cũng đến ủng hộ báo SGGP, ủng hộ đồng chí đấy”.

Kết quả thật bất ngờ, ngay sau khi phát động, chương trình đã nhận được sự đồng hành mạnh mẽ. Trên 50 tỷ đồng, trong đó Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank- VCB) đã cam kết tài trợ trên 40 tỷ đồng. Mình nhớ mãi, tại buổi lễ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị VCB Nguyễn Hòa Bình, một cựu chiến binh Trường Sơn phát biểu, giọng lạc đi như sắp khóc, khi nói về những đồng đội đã nằm lại trên đỉnh Trường Sơn…

 

Ngày 17 tháng 01 năm 2013

Thế là ước mơ của những người làm báo SGGP đã trở thành hiện thực. Hôm nay sẽ khánh thành cụm bản văn hóa – di tích lịch sử Làng Ho. Mình nhớ lại cách đây mấy năm khi trở lại Làng Ho sau gần 40 năm xa cách, mình và Nguyễn Đức không sao cầm được nước mắt. Chiến tranh đã lùi xa. Thành quả của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã thu được thành tựu rực rỡ, mức sống người dân đã được cải thiện rõ rệt. Nhưng đối với bà con dân tộc Vân Kiều ở đây dường như chưa được hưởng bao nhiêu. Cảnh cũ, người xưa. Bà con vẫn sống trong nghèo khó và lạc hậu. Ngay cả cái tên Làng Ho mà bất cứ người lính nào vượt Trường Sơn cũng không thể quên được, nay cũng không còn nữa. Phải trả lại tên cho Làng Ho, phải làm gì cho Làng Ho chứ ?

Với lợi thế nằm cạnh đường Hồ Chí Minh, căn cứ đầu tiên của Bộ Tư lệnh bộ đội Trường Sơn, Làng Ho sẽ được đầu tư xây dựng thành bản văn hóa dân tộc kiểu mẫu, điểm đến của du khách về nguồn sau này . Mình bàn với Phó Ban Thường trực CT NTTS - nhà báo Nguyễn Đức như thế. Kinh phí từ nguồn tài trợ của Công ty Bia rượu- nước giải khát Sài Gòn. Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình sẽ  được chọn làm chủ đầu tư. Với nguồn tài trợ trên 3 tỷ đồng, sau 5 tháng nỗ lực thi công, hôm nay cụm bản văn hóa – di tích lịch sử Làng Ho tại xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình khánh thành, đưa vào sử dụng . Bản Làng Ho với 33 ngôi nhà sàn bằng gỗ tặng cho dân, 1 nhà văn hóa cộng đồng, 1 trạm xá quân dân y kết hợp và hệ thống nước sạch, đường giao thông nội bản… được xây dựng mới hoàn toàn. Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Bình còn hướng dẫn bà con làm vườn hoa, cây cảnh, vườn thuốc nam và công trình vệ sinh công cộng…

Điều đáng ghi nhận, ngay trong lễ khánh thành, UBND huyện Lệ Thủy đã cấp giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất, sở hữu nhà cho tất cả các hộ gia đình. Phải nói, chưa bao giờ Làng Ho lại có một ngày vui như thế.

Buổi tối, vẫn cảm giác của người mộng du, mình thả bộ trên đường Hồ Chí Minh, lắng nghe hơi thở của núi rừng Trường Sơn và cảm nhận mùi thuốc lá khét lẹt của già làng và khuôn ngực đầy đặn như trong tranh của cô gái Vân Kiều Làng Ho.

Chuyện như trong cổ tích. Làng Ho hôm nay không chỉ đổi mới hạ tầng mà còn đổi thay cả nếp nghĩ. Đất và người Làng Ho hòa vào nhịp sống mới. Lòng mình thanh thản lạ.

Mới chỉ hơn 3 năm thôi, với sự đồng hành của các doanh nghiệp và bạn đọc, tiêu biểu là Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương (Vietcombank) và Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank), chương trình Nghĩa tình Trường Sơn của báo SGGP đã vượt lên chính mình, làm được những việc mà trước đây không ai dám nghĩ tới. Gần 1400 gia đình cựu chiến binh, cựu TNXP Trường Sơn được cấp nhà tình nghĩa; 5 đền thờ liệt sĩ, 14 bệnh xá quân dân y kết hợp, cụm bản văn hóa dân tộc Làng Ho, hàng ngàn xuất học bổng và nhiều công trình dân sinh khác đã được đưa vào sử dụng trên mảnh đất chiến trường xưa, dọc dài Trường Sơn – con đường huyền thoại mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Mình vẫn như nghe tiếng nói nhỏ nhẹ của trung đội trưởng Quản Đình Mậu trong cái đêm mưa gió vượt Trường Sơn cách đây hơn 40 năm. Mình vẫn như thấy ánh mắt của Chính trị viên phó tiểu đoàn Vũ trên trận địa Long Khốt. Và, cả những đồng đội đoàn 2255, trung đoàn 174 của mình đã nằm lại Trường Sơn hoặc  bên dòng sông Long Khốt ngày nào nữa.

Mình bỗng nhớ đến câu ca dao: Nợ tiền càng trả càng vơi/ Nợ tình càng trả, ai ơi càng đầy.

Ký ức chiến tranh - nghĩa tình mãi trả.

Tháng 4.2013

 

 

>> XEM TIẾP BÚT KÝ - TẠP VĂN TÁC GIẢ KHÁC...

 

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.