Tin mới Xem thêm

  • Quần soóc, áo vest và sự sáng tạo

    Những hình ảnh về hai buổi giảng dạy của GS Trương Nguyện Thành, Phó Hiệu trưởng trường ĐH Hoa Sen (TP.HCM) đang là nguồn cơn của một cuộc tranh

  • Vũ Văn Song Toàn - Nước mắt của mụ Dạ Dần

    Tình choàng tỉnh. Tiếng người phụ xe thào thào bên tai: - Quý anh xuống xe, làm bát phở cho ấm bụng. Tình lấy tay dụi mắt.

  • Trúc Phương - Mẹ, đất nước và lưu dân- Kỳ 2

    Trái đất hình tròn/ (Chỉ một lần hình vuông/ Khi Galilê bị giết)/ Mặt trời, mặt trăng/ Đôi mắt bồ câu/ Cũng có hình tròn/ Những hình tròn hiền hòa/ Thiết tha/ Đáng yêu/ Và rất đẹp/ Những hình tròn được sinh ra/ Để còn lại/ Và mất đi/ Như trên mây, dưới nước/ Những vòng tròn trong mơ/ Những vòng tròn có thực

  • Lê Văn Thảo lão nông Nam bộ đích thực

    Mộc mạc, chân chất như một lão nông Nam bộ, phong cách nói chuyện cởi mở, hiền hòa, hay pha trò như bao người con

  • Thành Chung áp tai nghe tiếng biển rền

    Chộp lấy trăng sao/ Vớt lấy trong veo vũ trụ/ Đưa cả Thiên hà trôi vào tầm ngắm/ Sông Ngân rải sao cho Tiên tắm

  • Nguyễn Minh Ngọc & Đất lành

    “Đằng nào thì cũng chết. Biết thế này thà cứ nằm quách ở nhà, kê súng đòm… phát là xong đời!”. Ngồi vạ vật tựa lưng vô mạn tàu, Sáu Lùng mở to đôi mắt trắng dã thao láo cay đắng nhủ thầm. Nghĩ tới cảnh đến lượt mình bị ném xuống biển làm mồi cho cá, thốt nhiên hắn thấy ớn lạnh. Không!

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Bút Ký - Tạp Văn

Thanh Thảo - Vàm Cỏ Đông ơi Vàm Cỏ... Tây

16.10.2016-11:00

 Nhà thơ Thanh Thảo

 

Vàm Cỏ Đông ơi Vàm Cỏ... Tây

 

THANH THẢO

 

NVTPHCM- Trước khi biết sông Vàm Cỏ Đông và thường xuyên bơi lội trên sông này, tôi đã từng vượt qua sông Vàm Cỏ… Tây. Sông Vàm Cỏ Tây, gần như anh em sinh đôi với sông Vàm Cỏ Đông, nhưng ít được biết hơn, chỉ vì không thấy có bài hát nổi tiếng nào về dòng sông này.

 

Hồi chiến tranh, có cả năm trời, ngày nào tôi cũng bơi lội trên sông Vàm Cỏ Đông, đoạn thượng nguồn dòng sông này là biên giới tự nhiên giữa Việt Nam và Cam-pu-chia. Không phải tôi có công tác gì quan trọng khi bơi lội như thế. Đơn giản, tôi bơi để bứt lục bình về chấm mắm kho ăn cùng mấy anh em cho đỡ… xót ruột. Gần như người Việt mình những năm tháng ấy đều thuộc bài hát “Vàm Cỏ Đông”, nhạc Trương Quang Lục, lời thơ Hoài Vũ. Hóa ra, hai ông này tuy kẻ bắc người nam nhưng đều là dân… Quảng Ngãi đồng hương với tôi. Hoài Vũ là nhà thơ đã vào chiến trường Nam Bộ từ khá sớm, từng công tác văn nghệ ở T4 (đặc khu Sài Gòn - Gia Định) trong nhiều năm, nên quá rành sông Vàm Cỏ Đông, nhất là đoạn sông chảy qua Long An - còn gọi là miền Hạ. Nhưng còn tôi, trước khi biết sông Vàm Cỏ Đông và thường xuyên bơi lội trên sông này, tôi đã từng vượt qua sông Vàm Cỏ… Tây. Sông Vàm Cỏ Tây - gần như anh em sinh đôi với sông Vàm Cỏ Đông, nhưng ít được biết hơn, vì không thấy có bài hát nổi tiếng nào về dòng sông này. Thế mới biết, thơ và nhạc lợi hại cỡ nào ! Sông Vàm Cỏ Đông nên nói lời cảm ơn nhà thơ Hoài Vũ và nhạc sĩ Trương Quang Lục, vì nếu không có tác phẩm của hai ông này, thì không phải tất cả người Việt Nam đều biết sông Vàm Cỏ Đông như bây giờ.

 

Sông Vàm Cỏ Đông đoạn chảy qua cầu Mỹ Lợi nghe nói nước rất sâu, tới 30-40 mét. Con sông nước thật trong, theo thủy triều có nước lớn nước ròng, tôm cá trên sông hơi bị nhiều, quý nhất là tôm càng xanh. Những đêm trong rừng ven sông Vàm Cỏ Đông, nấu ấm trà nghe bạn hiền Tư Xuân kể chuyện phóng chĩa trên sông bắt tôm càng xanh, mà mê luôn đi. Hóa ra, quê Tư Xuân ở Cần Đước, sát Cần Giuộc, con sông Vàm Cỏ đoạn chảy qua quê Tư Xuân là đoạn sông rất rộng, và sâu. Chảy tới cửa Soài Rạp thì không chỉ có tôm càng xanh, mà còn có cá dứa. Đây là loài cá ngon có hạng trên sông nước Chín Rồng. Cá dứa khô một nắng bán trong nhà hàng Cần Giuộc lên tới 400.000 đồng/kg, đắt nhất trong các loại cá khô ở đồng bằng sông Cửu Long.

 

Tôi vốn yêu các con sông, càng yêu hơn tôm cá dưới sông, đúng như cách yêu của người nông dân. Nhìn ngắm dòng sông đẹp, đã thấy yêu. Nhưng nếu được ăn những con cá, con tôm ngon “ngất ngây con gà tây” dưới dòng sông ấy, thì tình yêu càng đậm đà, thấm đẫm hương vị… ẩm thực, và khiến người yêu nhớ rất lâu, có khi là cả cuộc đời. Cho tới bây giờ, tôi chỉ đi qua Đồng Tháp Mười một lần (có khứ hồi), nhưng tôi nhớ mãi. Không chỉ vì chuyến đi ấy quá gian khổ, kéo rất dài (tới một tháng rưỡi), mà vì khi qua Đồng Tháp, tôi đã câu được cá rô, cá sặt rằn, và nhất là bắt được một con lươn to bự, bắt bằng tay không. Cái này mang lại cho tôi niềm tự hào dài tới hơn bốn mươi năm. Bắt một con lươn bằng tay không ngay trên đồng bưng, hoàn toàn không phải chuyện dễ. Tôi yêu Đồng Tháp Mười vì có sự “cộng thêm”(plus) con lươn ấy. Như đã cộng thêm bông điên điển, bông súng, bông sen và những cột rừng tràm.

 

Rồi năm 1973, sau Hiệp định Paris, trên đường về lại chiến khu từ địa hình Nam lộ Bốn, tôi đã có một buổi chiều tà vượt sông Vàm Cỏ… Tây. Nhớ buổi chiều ấy, sau khi nằm trong một khu vườn ở Ấp Bắc, ăn một con cua đinh to bự cùng tổ công tác, tôi đã vượt Vàm Cỏ Tây. Khi tới bờ sông lau sậy ken dày, nhìn trên sông thấy tàu tuần duyên của đối phương chạy ì xèo, nghe đại liên quất rào rào lên ngọn cây trâm bờ trước mặt, tôi để ý thấy một ngọn cờ xanh-đỏ của Mặt trận mình đang tung bay trên ngọn cây trâm. Hóa ra, ngọn cờ ấy là đích nhắm bắn của khẩu đại liên trên tàu tuần duyên. Không biết, có phải do xạ thủ bắn… dở, hay ngọn cờ nửa đỏ nửa xanh có ma lực gì, mà đạn vãi như mưa song ngọn cờ vẫn… tung bay trong gió, chả hề hấn gì.

 

Sau khi vượt sông an toàn, về lại chiến khu, trong lòng tôi vẫn giữ nguyên một nỗi bồi hồi. Và tôi đã viết được bài thơ “Ngọn cờ bên sông Vàm Cỏ Tây”, một bài thơ giàu xúc cảm, ẩn chứa niềm tự hào. Tôi chỉ là người kháng chiến cũ, và niềm tự hào khiêm nhường ấy tôi còn giữ tới hơn bốn mươi năm sau. Giống như cảm xúc khi về lại Đồng Tháp Mười mùa khô. Và bắt được một con lươn to bự bằng tay không. Với tôi, yêu con lươn cũng là yêu đất nước, yêu bông điên điển nở vàng cũng là yêu Tổ quốc. Hồi chúng tôi còn nhỏ, chính văn hào I. Ê-ren-bua (Ilya Ehrenburg) - qua bài viết bất hủ “Lòng yêu nước” của mình, đã dạy chúng tôi biết yêu nước một cách cụ thể mà thấm thía như vậy: “Lòng yêu nước ban đầu là yêu những vật tầm thường nhất: yêu cái cây trồng ở trước nhà, yêu con phố nhỏ đổ ra bờ sông, yêu vị thơm chua mát của trái lê mùa thu hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh...”. Bản dịch tuyệt vời này là của nhà văn-nhà báo Thép Mới, hồi nhỏ chúng tôi đã học thuộc lòng.

 

Tôi nhớ, có một lần giữa đêm khuya, tôi với Tư Xuân đi chơi về. Đường rừng, ánh trăng lổ đổ, Tư Xuân đeo một chiếc ra-đi-ô bán dẫn. Anh mở đài quốc tế, và từ chiếc ra-đi-ô rè rè vang lên “bản giao hưởng số 7”- còn được gọi là “giao hưởng Leningrad”- của nhà soạn nhạc thiên tài Nga Đ. Sốt-xta-cô-vích (Dmitri Shostakovich). Bản giao hưởng kêu gọi một cách kỳ lạ tới tình yêu Tổ quốc, và tôi cảm thấy chưa bao giờ tôi được nghe âm nhạc một cách đầy rung cảm như thế. Sau này còn có những dịp được nghe giao hưởng hay độc tấu piano ở Nhà hát Lớn (Hà Nội), ở Nhà hát Nhỏ (Mát-xcơ-va), nhưng chưa ở đâu mà âm nhạc thấm thẳng vào tôi như khi nghe bản giao hưởng từ chiếc ra-đi-ô cũ kỹ trong một đêm trăng rừng bên sông Vàm Cỏ Đông.

 

Bây giờ, đôi khi nhớ lại, tôi lại một mình nghêu ngao “Vàm Cỏ Đông ơi Vàm Cỏ… Tây”. Vì tôi yêu cả hai dòng sông Vàm Cỏ, hai dòng sông sinh đôi mà tôi có may mắn được lội qua.

 

Nhiều năm sau, tôi đã viết được bài thơ “Có một lần tôi nghe bản giao hưởng số 7”. Bài thơ được dịch và in trên tạp chí văn học Thế giới mới do nhà thơ xô-viết nổi tiếng Tvardovski sáng lập và làm tổng biên tập. Hồi đó, được in bài thơ ở nước ngoài, lại in trên một tạp chí nổi tiếng, là tự hào lắm. Nhưng có được những bài thơ, nhất là có trường ca Những người đi tới biển, lại phải nhớ ơn... sông Vàm Cỏ. Nhớ ơn cả hai sông luôn, Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây. Nhớ ơn cả những bè lục bình trôi lãng đãng trên sông mà mình từng hái về chấm mắm kho. Nhớ ơn những con cá bạn mình câu được. Khi cầu Mỹ Lợi sắp khánh thành, một thằng cháu có tham gia đóng góp vốn nho nhỏ xây cầu nói sẽ mời tôi về dự lễ thông xe, nhưng chưa biết nên giới thiệu tôi thế nào. Tôi nói: Cứ giới thiệu ông chú này là người từng bơi qua bơi lại sông Vàm Cỏ Đông. Từng một lần vượt sông Vàm Cỏ Tây thời chiến tranh. Thế thôi. Thế cũng sung sướng chán rồi! Bao nhiêu năm trôi qua, sao cứ nhìn dòng sông lại như thấy cả tuổi trẻ khát khao và hoang dại của mình. Vàm Cỏ Đông ơi Vàm Cỏ… Tây!

 

 

>> XEM TIẾP BÚT KÝ - TẠP VĂN TÁC GIẢ KHÁC...  

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.