Tin mới Xem thêm

  • Sự suy thoái và biến dạng các giá trị nhân...

    Sự suy thoái các giá trị nhân văn trong kỷ nguyên phát triển công nghệ và kinh tế đang diễn ra ở quy mô toàn cầu, có những xu hướng chung của toàn thế giới. Nhưng trong xã hội cụ thể như Việt Nam các xu hướng lớn này được thể hiện ra trong những dạng thức riêng

  • Cô đơn, khát vọng và khoảnh khắc trong thơ...

    Thi sĩ hiện đại nắm bắt khoảnh khắc như nắm bắt mùi hương thoảng qua. Trong các nền văn học xa xưa, ý nghĩa của cái khoảnh

  • Nguyễn Đức Mậu & quả chuông nằm yên lặng...

    Giống quả chuông nằm yên lặng trên đồi/ có tiếng gì rung vang trong tôi/ tiếng biển thét gào và âm u tiếng gió

  • Mai Hương & Cơn giông chiều

    Khung cửa sổ luôn cháng nắng, cái nắng ngầy ngật của mùa hè đầy mồ hôi và bụi bặm. Tiếng ve rè như có hàng trăm chiếc ghi ta xăng, ghi ta bát đánh loạn xạ. Thụy An ngồi viết trong tiết trời đó, không một chút gió. Phóng sự vừa xong. Vẫn còn soát lại cho thẳng thớm lối hàng, thì chuông

  • Hoàng Việt Hằng & Người vợ lính nhà hàng...

    Hoa phượng vĩ vẫn như bó đuốc thắp rực lên trên các hè phố Hà Nội. Màu gợi về nỗi biết ơn người lính đâu chỉ trong một ngày tháng bảy

  • My Tiên buổi sáng và giấc mơ

    Sáng mở mắt/ Hình như chiếc giường đã cạn/ Đặt chân xuống là chạm đất/ Giấc mơ còn rơi rớt đâu đây/ Đêm qua tôi mơ thấy tôi/ Làm miếng mồi móc trên chiếc lưỡi của gã đi buôn/ Hắn nói gì đó vài câu với đồng nghiệp/ Bên dưới là thành phố/ Rất sâu/ Không có bầu trời/ Đêm qua tôi mơ thấy

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Nghiên Cứu - Phê Bình

Chất lính, hồn lính trong Bất chợt mùa xuân

17.6.2017-23:00

 >> Thư viện Lương Minh Cừ

 

Chất lính, hồn lính trong

Bất chợt mùa xuân

 

 

NGUYỄN VĂN THỨC

 

NVTPHCM- Tôi và PGS.TS. triết học Lương Minh Cừ thường gặp nhau trong những cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học, những buổi bảo vệ luận án tiến sĩ, có lẽ vì thế tôi vẫn nghĩ về anh như một nhà nghiên cứu, nhà giáo. Bất chợt một hôm thấy anh xuất hiện trên truyền hình với tư cách là một nhà thơ, được giải thưởng thơ (tập thơ Chân trời vùng sâu, Hội VHNT Thành phố Hồ Chí Minh, 1976-1977). Tôi háo hức tìm đọc thơ anh.

 

Bất chợ mùa xuân (NXB Hội Nhà văn 2007) là tập thơ thứ hai của Lương Minh Cừ. Đã hơn 30 năm “giã từ vũ khí”, bàn tay hàng ngày đã quen cầm bút, viết bảng nhưng thơ anh vẫn giữ nguyên chất lính, hồn lính, đúng như Giang Nam nhận xét ngay dòng đầu tiên của Lời giới thiệu: “Hơn một nửa số bài thơ trong tập Bất chợt mùa xuân là những bài nhà thơ Lương Minh Cừ viết về chiến tranh và trong chiến tranh, với tư cách là một người lính cầm súng”. Lương Minh Cừ tự nói về điều này:

 

“Đồn giặc đã nhòe trong đêm

Bàn tay cầm súng chưa quên bao giờ”

 

               (Lục bát Tháp Mười)

 

Chất lính, hồn lính còn được Lương Minh Cừ tô đậm qua hình ảnh của đôi nam nữ trong bộ quân phục dắt tay nhau tự hào và tự tin bước vào trường đại học sau chiến tranh:

 

“Giặc tan rồi vẫn màu quân phục

         vương hương bưởi, hương cau…

Anh dắt tay em vào trường đại học

Hoa phượng soi đỏ hồng từng khuôn mặt

Anh mãi là đồng đội bên em”

 

              (Hạnh phúc đầu tiên)

 

Người lính trong thơ Lương Minh Cừ tung hoành khắp các chiến trường ác liệt, sẵn sàng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” (Tố Hữu) mà tâm hồn bay bổng như một thư sinh chưa rời ghế học đường.

 

Xung trận, “lê tuốt sáng ngời”, người lính chiến vẫn ung dung ngắm trời ngắm đất, ngắm hoa dại nở ven rừng:

 

“Hoàng hôn - lê tuốt sáng ngời

Xe vào chiến dịch, mây trời chuyển theo

Bụi tung, đỏ mũ tai bèo

Đất chen hoa tím… lưng đèo cờ bay”

 

      (Ra trận qua đèo Ngang)

 

Với Khoảng trời địa đạo, Lương Minh Cừ đã tạo cho người đọc một xúc cảm thẩm mĩ dồn nén để rồi vỡ òa với sự trộn lẫn giữa hiện thực và trừu tượng, bóng tối và ánh sáng, hạn hẹp và bao la, âm thanh và tĩnh lặng…

 

“Khoảng trời địa đạo là khoảng trời tượng hình

Bởi không có mây bay và gió thổi

 

Bởi ánh sáng mặt trời không thể nào chiếu tới

Đồng đội tìm nhau xuyên suốt khoảng không gian”

 

“Khoảng không gian thu nhỏ một ước mơ

Dẫu chật hẹp vẫn một vùng vòi vọi

Những nẻo chiến trường ta đi không mỏi

Hội tụ về đây thành sắc đỏ khoảng trời” 

 

                 (Khoảng trời địa đạo)

 

Cách nhìn, cách cảm, cách nghĩ của Lương Minh Cừ về địa đạo Củ Chi vừa hiện thực vừa khái quát một cách tinh tế, độc đáo, toát lên tinh thần lạc quan, một niềm tin vững chắc không hề nao núng của người lính tựa lưng vào lòng đất mẹ chống quân thù:

 

“Người với đất, tựa lưng nhau đánh giặc

Suốt bốn mùa vững chắc ung dung”

 

                  (Khoảng trời địa đạo)

 

Trên chiến trường, người chiến sĩ dũng cảm, vững vàng, xông pha bất kể hiểm nguy nhưng trên lĩnh vực tình cảm, tình yêu lại vẩn vơ, lãng đãng, thiếu tự tin:

 

“Cớ sao em chẳng mời tôi

Miếng trầu,

                em đã têm rồi, ngày xưa?

Tháng giêng

                rét ngọt bụi mưa,

Hoa xoan rơi tím

đường xưa…

xuân giờ”

 

để rồi trách móc, giận hờn, phân vân tự hỏi, những câu hỏi chỉ để hỏi:

 

“Vì sao, tôi hỏi vì sao

Mưa xuân,

lại rắc bụi vào hư không”

 

(Điều tôi chưa hiểu)

 

Còn một mạch ngầm xuyên suốt Bất chợt mùa xuân, thắm đượm từng câu chữ, đó là một tình yêu quê hương đất nước thiết tha sâu lắng, không có gì to tát, chỉ thoảng mùi hương bưởi, hương chanh; “sắc lúa”, “dát” vào màu trời xanh; tiếng chim ríu rít rung cành; cây gạo “xòe bông đỏ trời” ở ngôi làng nơi chôn nhau cắt rốn của tác giả:

 

“Tháng giêng nắng ướt cành đào

Em đi dát sắc lúa vào trời xanh

Vườn xưa hương bưởi, hương chanh

Tiếng chim ríu rít, rung cành còn không

Suốt đời tôi nhớ làng Đông

Đầu làng cây gạo xòe bông đỏ trời”

 

         (Tôi sinh ra ờ làng Đông)

 

Nếu có thể phác họa đôi nét về Bất chợt mùa xuân để thâu tóm cái thần thái của nó thì cái sắc lính, hồn lính hòa trộn với tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc; một tình yêu trai tráng, lãng mạn, nồng nàn… và một giọng thơ, điệu thơ trong sáng, đằm mà thắm của Lương Minh Cừ tạo thành một sắc thái riêng cho Bất chợt mùa xuân. Có điều hơi tiếc là đôi bài còn dàn trải, chưa thật sự chắt lọc, cô đúc, tượng hình như Khoảng trời địa đạo. Âu cũng là lẽ thường tình. Không nên quá đòi hỏi đến mức mỗi câu mỗi chữ đều “hàng hàng châu ngọc, lời lời gấm thêu”. Đó là điều xưa nay hiếm.

 

 

>> XEM TIẾP NGHIÊN CỨU - PHÊ BÌNH CỦA TÁC GIẢ KHÁC...

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.