Tin mới Xem thêm

  • Phạm Thanh Thuý - Con chép lửa

    Ngày hôm ấy, trước khi lên đường vào nam thăm người anh trai thất lạc hồi chiến tranh, ông Tuệ mời tôi sang nhà uống trà, và nhờ trông nom nhà

  • Để chia sẻ và thông hiểu

    Trường hợp mạng xã hội phản ánh bác sĩ bỏ mặc bệnh nhi do người nhà chưa đóng tiền ở một bệnh viện ngoại thành TP.HCM mới đây được xác minh

  • Hãy khởi nghiệp bằng... đọc sách

    Thi hào Nga A.Puskin từng nói: “Đọc sách là cách học tốt nhất”. Không chỉ dừng lại ở mức độ là cách học tốt nhất, đến nay nhìn vào tương quan phát triển của các nước trên thế giới, có thể dễ dàng nhận ra những đất nước phát triển về mặt kinh tế cũng là những nước có tỉ lệ người đọc sách cao…

  • Hồ Anh Thái & Không ra nước mắt

    Trên chuyến bay từ Bangkok sang Bangalore, Diệp ngồi cạnh một doanh nhân Hàn Quốc. Anh Hàn Quốc đã sang làm ăn ở Bangalore

  • Trần Xuân An quê là giọng nói

    xưa thơm chín dặm trăm làng/ nay sưa ngàn lần, thơm ngát/ nhớ tuổi chạy ào, áo trạc/ vắt nhanh lên mấy thân cừa

  • Mục đích của văn chương

    Văn chương nghệ thuật có ngai vàng riêng, ngồi ở trên ấy có thể là vua mà cũng có thể là phó thường dân. Nhưng họ lên ngai là do mọi người tôn lên, do lịch sử khẳng định, chứ đương thời họ cũng sống bình thường, làm thơ chỉ là một việc tự nhiên trong cuộc sống

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Nghiên Cứu - Phê Bình

Chất lính, hồn lính trong Bất chợt mùa xuân

17.6.2017-23:00

 >> Thư viện Lương Minh Cừ

 

Chất lính, hồn lính trong

Bất chợt mùa xuân

 

 

NGUYỄN VĂN THỨC

 

NVTPHCM- Tôi và PGS.TS. triết học Lương Minh Cừ thường gặp nhau trong những cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học, những buổi bảo vệ luận án tiến sĩ, có lẽ vì thế tôi vẫn nghĩ về anh như một nhà nghiên cứu, nhà giáo. Bất chợt một hôm thấy anh xuất hiện trên truyền hình với tư cách là một nhà thơ, được giải thưởng thơ (tập thơ Chân trời vùng sâu, Hội VHNT Thành phố Hồ Chí Minh, 1976-1977). Tôi háo hức tìm đọc thơ anh.

 

Bất chợ mùa xuân (NXB Hội Nhà văn 2007) là tập thơ thứ hai của Lương Minh Cừ. Đã hơn 30 năm “giã từ vũ khí”, bàn tay hàng ngày đã quen cầm bút, viết bảng nhưng thơ anh vẫn giữ nguyên chất lính, hồn lính, đúng như Giang Nam nhận xét ngay dòng đầu tiên của Lời giới thiệu: “Hơn một nửa số bài thơ trong tập Bất chợt mùa xuân là những bài nhà thơ Lương Minh Cừ viết về chiến tranh và trong chiến tranh, với tư cách là một người lính cầm súng”. Lương Minh Cừ tự nói về điều này:

 

“Đồn giặc đã nhòe trong đêm

Bàn tay cầm súng chưa quên bao giờ”

 

               (Lục bát Tháp Mười)

 

Chất lính, hồn lính còn được Lương Minh Cừ tô đậm qua hình ảnh của đôi nam nữ trong bộ quân phục dắt tay nhau tự hào và tự tin bước vào trường đại học sau chiến tranh:

 

“Giặc tan rồi vẫn màu quân phục

         vương hương bưởi, hương cau…

Anh dắt tay em vào trường đại học

Hoa phượng soi đỏ hồng từng khuôn mặt

Anh mãi là đồng đội bên em”

 

              (Hạnh phúc đầu tiên)

 

Người lính trong thơ Lương Minh Cừ tung hoành khắp các chiến trường ác liệt, sẵn sàng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” (Tố Hữu) mà tâm hồn bay bổng như một thư sinh chưa rời ghế học đường.

 

Xung trận, “lê tuốt sáng ngời”, người lính chiến vẫn ung dung ngắm trời ngắm đất, ngắm hoa dại nở ven rừng:

 

“Hoàng hôn - lê tuốt sáng ngời

Xe vào chiến dịch, mây trời chuyển theo

Bụi tung, đỏ mũ tai bèo

Đất chen hoa tím… lưng đèo cờ bay”

 

      (Ra trận qua đèo Ngang)

 

Với Khoảng trời địa đạo, Lương Minh Cừ đã tạo cho người đọc một xúc cảm thẩm mĩ dồn nén để rồi vỡ òa với sự trộn lẫn giữa hiện thực và trừu tượng, bóng tối và ánh sáng, hạn hẹp và bao la, âm thanh và tĩnh lặng…

 

“Khoảng trời địa đạo là khoảng trời tượng hình

Bởi không có mây bay và gió thổi

 

Bởi ánh sáng mặt trời không thể nào chiếu tới

Đồng đội tìm nhau xuyên suốt khoảng không gian”

 

“Khoảng không gian thu nhỏ một ước mơ

Dẫu chật hẹp vẫn một vùng vòi vọi

Những nẻo chiến trường ta đi không mỏi

Hội tụ về đây thành sắc đỏ khoảng trời” 

 

                 (Khoảng trời địa đạo)

 

Cách nhìn, cách cảm, cách nghĩ của Lương Minh Cừ về địa đạo Củ Chi vừa hiện thực vừa khái quát một cách tinh tế, độc đáo, toát lên tinh thần lạc quan, một niềm tin vững chắc không hề nao núng của người lính tựa lưng vào lòng đất mẹ chống quân thù:

 

“Người với đất, tựa lưng nhau đánh giặc

Suốt bốn mùa vững chắc ung dung”

 

                  (Khoảng trời địa đạo)

 

Trên chiến trường, người chiến sĩ dũng cảm, vững vàng, xông pha bất kể hiểm nguy nhưng trên lĩnh vực tình cảm, tình yêu lại vẩn vơ, lãng đãng, thiếu tự tin:

 

“Cớ sao em chẳng mời tôi

Miếng trầu,

                em đã têm rồi, ngày xưa?

Tháng giêng

                rét ngọt bụi mưa,

Hoa xoan rơi tím

đường xưa…

xuân giờ”

 

để rồi trách móc, giận hờn, phân vân tự hỏi, những câu hỏi chỉ để hỏi:

 

“Vì sao, tôi hỏi vì sao

Mưa xuân,

lại rắc bụi vào hư không”

 

(Điều tôi chưa hiểu)

 

Còn một mạch ngầm xuyên suốt Bất chợt mùa xuân, thắm đượm từng câu chữ, đó là một tình yêu quê hương đất nước thiết tha sâu lắng, không có gì to tát, chỉ thoảng mùi hương bưởi, hương chanh; “sắc lúa”, “dát” vào màu trời xanh; tiếng chim ríu rít rung cành; cây gạo “xòe bông đỏ trời” ở ngôi làng nơi chôn nhau cắt rốn của tác giả:

 

“Tháng giêng nắng ướt cành đào

Em đi dát sắc lúa vào trời xanh

Vườn xưa hương bưởi, hương chanh

Tiếng chim ríu rít, rung cành còn không

Suốt đời tôi nhớ làng Đông

Đầu làng cây gạo xòe bông đỏ trời”

 

         (Tôi sinh ra ờ làng Đông)

 

Nếu có thể phác họa đôi nét về Bất chợt mùa xuân để thâu tóm cái thần thái của nó thì cái sắc lính, hồn lính hòa trộn với tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc; một tình yêu trai tráng, lãng mạn, nồng nàn… và một giọng thơ, điệu thơ trong sáng, đằm mà thắm của Lương Minh Cừ tạo thành một sắc thái riêng cho Bất chợt mùa xuân. Có điều hơi tiếc là đôi bài còn dàn trải, chưa thật sự chắt lọc, cô đúc, tượng hình như Khoảng trời địa đạo. Âu cũng là lẽ thường tình. Không nên quá đòi hỏi đến mức mỗi câu mỗi chữ đều “hàng hàng châu ngọc, lời lời gấm thêu”. Đó là điều xưa nay hiếm.

 

 

>> XEM TIẾP NGHIÊN CỨU - PHÊ BÌNH CỦA TÁC GIẢ KHÁC...

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.