Tin mới Xem thêm

  • Phạm Sỹ Sáu - một đời thơ lính

    Từng là bộ đội tham gia bảo vệ biên giới và làm nhiệm vụ quốc tế trên nước bạn, nhà thơ Phạm Sỹ Sáu - Phó Chủ tịch thứ nhất

  • La Mai Thi Gia được sinh ra từ thơ

    Mê Gia từ cái tên "La Mai Thi Gia”, cái tên mà mọi chữ đều là thanh ngang, dự cảm cho một cuộc đời rất suôn sẻ và cũng rất nên thơ

  • Xuân Diệu bỗng dưng bị... 'xét lại...

    Trường Đại học Văn hóa sẽ dựng vườn tượng để tôn vinh 5 văn nhân đã khuất: Đặng Thai Mai, Xuân Diệu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Tuân, Tô Hoài trong khuôn viên Khoa Viết văn - Báo chí (Trường Viết văn Nguyễn Du trước đây). Mặc dù chỉ là những bức tượng bán thân không phải tượng đài tốn kém nhưng câu chuyện này cũng bị đem ra “soi”. Người bị “soi” kỹ nhất chính là “ông hoàng thơ tình” Xuân Diệu.

  • Chùm thơ mùa hạ của Bùi Đức Ánh

    Không ai cất tiếng gọi/ Mùa hạ vẫn trở về/ Nắng bất thần bên vườn năm ngoái/ Để màu sen nhắc nhớ một đam mê

  • Lịch sử thăng trầm trên tấm biển tên đường

    Tốc độ đô thị hóa ngày càng lớn, số lượng tuyến phố mới ngày càng nhiều, số tên người được chọn ngày càng hiếm nhưng ngược lại nhu cầu đưa ra những đề cử không giảm, tạo áp lực đến từ các dòng tộc, các đơn vị, các tổ chức xã hội, nghề nghiệp... Đã thấy hiện tượng “chạy” đặt tên đường phố, rồi những khiếu nại, và không phải không có những tên phố mà chẳng mấy ai biết là ai

  • Trách nhiệm cá nhân

    Đôi lúc, tôi thậm chí tự hỏi, những câu như “Bên cạnh đó, còn tồn tại thiếu sót trong công tác quản lý...” có đúng ngữ pháp tiếng Việt không

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Nghiên Cứu - Phê Bình

Cuộc phiêu lưu kỳ lạ của thơ

18.3.2017-14:45

 Viện sỹ hàn lâm Milutin Đuričković

 

Cuộc phiêu lưu kỳ lạ của thơ

 

MILUTIN ĐURIčKOVIć

 

NVTPHCM- Viện sỹ hàn lâm Milutin Đuričković là nhà văn, nhà báo, tiến sĩ nghiên cứu văn học người Serbia. Ông sinh năm 1967 tại Decanе (Serbia). Ông đã xuất bản 54 cuốn sách. Xin giới thiệu bài viết của ông liên quan đến văn học Việt Nam…

 

Độc giả nước chúng tôi chưa có nhiều cơ hội tiếp cận với nền văn hóa Việt Nam. Chắc hẳn, vấn đề lĩnh hội chất lượng văn học từ xa không chỉ ở rào cản ngôn ngữ, mà thực tế bản thân tài liệu được đọc cũng xuất phát từ sự chuyển ngữ của một bản dịch, ví dụ, từ một ngôn ngữ quốc tế nào đó (Anh, Nga, Pháp, Đức, Ý, Hung-ga-ri).Độc giả nước chúng tôi chưa có nhiều cơ hội tiếp cận với nền văn hóa Việt Nam. Chắc hẳn, vấn đề lĩnh hội chất lượng văn học từ xa không chỉ ở rào cản ngôn ngữ, mà thực tế bản thân tài liệu được đọc cũng xuất phát từ sự chuyển ngữ của một bản dịch, ví dụ, từ một ngôn ngữ quốc tế nào đó (Anh, Nga, Pháp, Đức, Ý, Hung-ga-ri).

 

Một tuyển tập thơ có tựa đề “Hỡi người anh em, ngôi nhà của anh đang cháy”, phát hành bởi Hội nhà văn Serbia (Belgrade, 1968) đã cho thấy mối tâm giao nghiêm túc của chúng tôi với nền thi ca nước bạn. Ấn bản này được phát hành trong cuộc chiến tranh Việt Nam, những bài thơ được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau, và một nhóm các nhà thơ và dịch giả nổi tiếng đã tham gia vào dự án này (M. Alečković, M. Danojlić, D. Kiš, R. Njeguš và nhiều người khác). Tuyển tập gồm một số tác phẩm của khoảng 30 nhà thơ thế hệ trước, thơ ca của họ nói về lòng yêu nước, sự gắn bó và phần lớn mang tư tưởng của Antei*.

 

Sau vài thập kỷ, chúng tôi đã có cơ hội tiếp cận với một mạch nguồn sáng tạo thi ca phong phú của nhà thơ đương đại nổi tiếng ở Việt Nam, nhà thơ Mai Văn Phấn. Ngoài việc xuất hiện với tư cách cá nhân trên tạp chí “Tổng quan văn học”, Mai Văn Phấn chưa hoàn toàn trình diện với bạn đọc nước tôi. “Biến tấu con quạ” là một ví dụ đại diện cho thi ca ông, một tuyển tập lựa chọn từ những tác phẩm được dịch từ tiếng Anh. Ấn bản này gồm những bài thơ mới và cũ, có những tác phẩm đã được xuất bản trước đó và cũng có tác phẩm mới xuất bản lần đầu.

 

Thơ Mai Văn Phấn là nơi giao thoa của những tinh hoa nhân loại (Đông và Tây), văn hóa và văn minh, lịch sử và huyền thoại, những trải nghiệm và sự nhận thức về thế giới. Là một học giả thông tháivà một nhà thơ nhạy cảm tinh tế, thi ca ông phần lớn dựa trên nền tảng những xu hướng thi ca đương đại trên thế giới (J. Brodsky, J. L. Borges), Mai Văn Phấn đã cho thấy nơi ông một sự trữ tình uyên bác, một họa sỹ của thiên nhiên, một người am tường sâu sắc cuộc sống con người và một kẻ giang hồ với hàng loạt các thông điệp, ý tưởng và định nghĩa. Với lối thơ đa tầng và đa dạng, chủ yếu được viết dưới thể thơ tự do nhưng bằng những dạng thức khác nhau, đã minh chứng rõ nhất ông là một tín đồ đích thực của nghệ thuật, của  sáng tạo tự do và của tất cả sự diễm lệ trong cuộc sống này.

 

Nhiều nhà văn, nhà phê bình, nhà báo và các dịch giả trên thế giới đã viết về những tác phẩm của ông. Những tác phẩm của ông không chỉ bao gồm hành trình thơ ca mà còn có những cuốn sách độc lập (thơ tuyển chọn), được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau như: Anh, Pháp, Nga, Thụy Điển, Trung Quốc, Tây Ban Nha, Slovakia, Đức, Nhật, Rumani, Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, Bengali, Hàn Quốc, Thái Lan, Ca-dắc-xtan, Nepan, Anbani.

 

Tới nay, các tác phẩm của nhà thơ vẫn được dịch sang các thứ tiếng khác nhau và được xuất bản trên thế giới với cường độ không suy giảm. Ông đã đoạt một số giải thưởng và sự vinh danh quan trọng trong nước và quốc tế. Ông sinh năm 1955 tại tỉnh Ninh Bình, vùng châu thổ sông Hồng, phía Bắc Việt Nam. Hiện ông sống và sáng tác tại thành phố Hải Phòng. Ông đã xuất bản 24 tập thơ và một cuốn sách phê bình, trong đó có 11 cuốn đã được tái bản.Vào năm 2012, tập thơ tiếng Anh, “Firmament Without Roof Cover” (Bầu trời không mái che) lọt vào 100 tập thơ bán chạy nhất trên Amazon.Vào tháng 6 năm 2014, tập thơ song ngữ Việt - Anh “Ra vườn chùa xem cắt cỏ/ Grass Cutting Garden in a Temple” nằm trong top 10 của 100 tập thơ bán chạy nhất của châu Á trên Amazon.

 

Quê hương nhà thơ là một vùng quê yên bình giàu truyền thống văn hóa của Việt Nam, nơi giao thoa giữa ba vùng địa lý. Điều này góp phần tạo ra sự phát triển năng động của văn hóa và truyền thống, sự tương tác và tổng hòa lịch sử.

 

Nhà thơ Mai Văn Phấn luôn làm phong phú các thể loại và dạng thức thơ theo nhiều phong cách khác nhau. Ông không muốn thử nghiệm nhiều mà việc kéo dãn các câu thơ, khiến nó trở nên lạ và nhiều vỉa tầng ý nghĩa, khúc xạ thì không dễ dàng có thể tiếp cận. Ông có những bài thơ câu dài và ngắn khác nhau.Có những câu thơ cô đọng và hàm súc gợi nhắc đến thơ haiku và thơ Viễn Đông mà không thể không kể đến trong tác phẩm của nhà thơ thông thái này. Những biến tấu giữa cá nhân và tập thể, cái chung và cái riêng, tâm lý và lịch sử chỉ là những ý thức hệ căn bản và trụ cột nền tảng theo chủ đề, nơi tiếng nói của nhà thơ được nhận ra và phiêu du, định vị ông và kể chuyện về ông.

 

Đây là một lối thơ phức hợp nhiều vỉa tầng, không phải sự sắp đặt các câu thơ theo cách thông thường, dù đôi khi tiêu đề cho thấy đây là những hiện tượng diễn ra hằng ngày, ví dụ như hình ảnh và sự ám ảnhtrongbài thơ “Tỉnh dậy trong mưa”. Mặt khác, sự nhập tâm, tập trung và tính sáng tạo trong cuộc phiêu lưu ý vị của nhà thơ này luôn cần thiết đối với những người khát khao trải nghiệm tính thẩm mỹ và nghệ thuật của thơ ca ông. Khi nói điều gì về bản thân, nhà thơ luôn nói về những người khác, về gia đình, quê hương, con người, đất nước dấu yêu của ông.

 

Dù là một người yêu nước chân chính hay một người cổ vũ, ông cũng đồng thời là một nhà nhân văn và một kẻ giang hồ, một vị linh mục và nhà thơ có trí tưởng tượng của Borges, người có những vần thơ làm giàu thêm dòng chảy thơ ca đương đại của thế giới nói chung.Luôn khát khao tìm kiếm những định nghĩa và sự hài hòa, nhà thơ đã thực sự góp phần nói lên tiếng nói của dân tộc và sự đa văn hóa, trân trọng và vị tha, hòa bình và tươi đẹp trên thế giới. Ông đã gắn kết, tiếp thu tinh hoa và chiến đấu bền bỉ cho những điều tốt đẹp và công lý, sự thật và tình yêu.

 

Việc giới thiệu thi ca của Mai Văn Phấn không hề đơn giản, bởi nó bao gồm sự liên kết của đa dạng các ý tưởng và hình ảnh, ý nghĩa và thông điệp mà có thể chưa thể nhận thấy ngay trong lần đọc đầu tiên. Phạm vi chủ đề trong thơ ông rất rộng và được chia cắt, phải cùng lúc tìm hiểu về truyền thống dân tộc và cách diễn đạt ẩn dụ hiện đại. Thông qua việc định hình thi pháp riêng, Mai Văn Phấn đã đem tới những trải nghiệm sáng tạo phong phú và những hiểu biết sâu rộng về thế giới của thần thoại, văn học, triết học và do vậy, trí tuệ và hiểu biết là cần thiết để có thể lĩnh hội tính thẩm mỹ của thi ca ông. Để giúp bạn đọc trong việc khám phá những mê cung thi ca và những ẩn nghĩa, nhà thơ thường cung cấp các chú thích và trích dẫn, kèm theo những lời giải nghĩa và diễn giải.

 

Theo cách thức ban đầu, nhà thơ Việt Nam đã rất tài tình trong việc truyền cảm hứng, thăng hoa trong các giá trị tinh thần và đạo đức, nơi giao thoa giữa truyền thống và văn hóa truyền miệng. Mang trong tâm khảm bối cảnh của lịch sử và văn hóa phong phú, thi ca phương Đông (châu Á) hầu như tương ứng với sự hiểu biết và nhận thức về văn học đương đại, nghĩa là nó bao gồm sự nhận thức và nội hàm kiến thức rõ ràng.

 

Sự khúc xạ cũng tạo nên một sự khác biệt quan trọng về ngữ nghĩa của một tín đồ thi ca, nơi phạm vi tường thuật được nhấn mạnh và ngôi thứ ba thường suy tưởng về mối quan hệ của một người (cá nhân) với thế giới, tính nhất thời và môi trường xung quanh.

 

Có thể cho rằng nhà thơ cũng là một họa sỹ, mê đắm và khát khao miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên, nhưng không có nghĩa rằng ông là một họa sỹ vẽ phong cảnh hay một nhà thơ vi hành thông thường, mà là một người ghi chép và kể chuyện về việc hoán đổi trật tự trong không gian huyền bí kì ảo, như một bản danh mục các kinh nghiệm tổng thể và hiện hữu từ thế giới vật chất bên ngoài. Đây là một nơi ngập tràn màu sắc và siêu hình, hòa quyện giữa tâm linh và thiền định, đã mang lại sắc thái thẩm mỹ đặc biệt cho từng bài thơ.

 

Dù trongnhững khuynh hướng nhấn mạnh chủ nghĩa cá nhân, tôn giáo hay toàn cầu, thơ Phấn luôn bao trùm hệ thống thời gian không gian và hướng tới bạn đọc trên toàn thế giới, như J. L. Borges từng nói. Mỗi bài thơ có sức dẫn dụ và lôi cuốn từ đầu tới cuối. Do vậy, chúng ta hoàn toàn có thể tin vào sức mạnh và sự phát triển của tư tưởng thi ca, đặc biệt khi nhà thơ đương đại của Việt Nam Mai Văn Phấn đã mang tới điều đó tới bạn đọc Serbia.

________

(*) Antei là tên một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp, biểu tượng của lòng trung thành với mảnh đất quê hương.

 

 

Biography of  Milutin Đuričković:

 

AcademicianMilutin Đuričković the Serbian writer, journalist and doctor of literary science. He was born on 1967 in Decanе (Serbia). He graduated at the Department for Serbian Philology in Pristina, where his master's degree He earned his doctorate at the Faculty of Philosophy in East Sarajevo. He works as a professor at the College of Professional Studies for Educators in Aleksinac. A collaborator of many newspapers and magazines. He has participated in 50 scientific conferences in the country and the world. Represented in 40 anthologies of poetry and stories for children and adults. His poems were composed and individually translated into 20 languages. He was a constant critic of daily newspapers: “Politika”, “Borba”, “Dnevnik”, “Unity, Victory”... He edited magazines “Lighthouse” and “Our creation”. Member of the Association of Writers of Serbia and the Association of Journalists of Serbia. He published 54 books for children and adults (poems, novel, story, critic, monography, antology…). Lives in Belgrade.

 

Tiểu sử Milutin Đuričković:

 

Viện sỹ hàn lâm Milutin Đuričković là nhà văn, nhà báo, tiến sĩ nghiên cứu văn học người Serbia. Ông sinh năm 1967 tại Decanе (Serbia). Tốt nghiệp tại Khoa Ngôn ngữ học Serbia ở Pristina, nơi ông từng nhận bằng thạc sĩ. Milutin Đuričković giành học vị tiến sĩ tại Khoa Triết học ở Đông Sarajevo. Ông là giáo sư tại trường Đại học Nghiên cứu chuyên nghiệp cho giáo dục tại Aleksinac. Cộng tác viên của nhiều tờ báo và tạp chí. Ông đã tham gia 50 hội nghị khoa học trong nước và thế giới. Tác phẩm của ông được in trong 40 tuyển tập thơ và những câu chuyện cho trẻ em và người lớn. Thơ của ông được dịch ra 20 thứ tiếng. Ông là một nhà phê bình thường trực của các tờ báo hàng ngày, như “Politika”, “Borba”, “Dnevnik”, “Unity, Victory”... Ông là biên tập tạp chí “Lighthouse” và “Our creation”. Thành viên của Hội Nhà văn Serbia và Hiệp hội Nhà báo Serbia. Ông đã xuất bản 54 cuốn sách cho trẻ em và người lớn (thơ, tiểu thuyết, truyện, phê bình, chuyên khảo, tuyển tập văn học…). Hiện ông sống ở Belgrade.

 

NGUYỄN THỊ THÙY LINH DỊCH TỪ TIẾNG ANH

THEO VĂN NGHỆ SỐ 8/2017

 

 

>> XEM TIẾP NGHIÊN CỨU - PHÊ BÌNH CỦA TÁC GIẢ KHÁC... 

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.