Tin mới Xem thêm

  • Trương Duy Vũ & Hoa yêu

    Đó là hồng tỉ muội hay hồng sẻ như ông ngoại thường nói. Có lẽ vì mỗi bông hoa chỉ bằng hoặc lớn hơn ngón tay cái một chút. Hơn mười năm nay, người trong phố gọi xóm tôi là xóm hoa yêu - một cái tên mới mẻ so với cái tên cũ kĩ lâu đời – xóm Núi Nhạn – vùng đất nhỏ nằm dưới chân Núi Nhạn độ gần trăm nóc nhà, đa số là dân lao động nghèo

  • Văn nghệ và kháng chiến qua ống kính Trần...

    Hòa mình với đời sống văn nghệ, hiểu rõ tâm hồn văn nghệ sĩ và chuyên tâm chụp văn nghệ sĩ, cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Văn Lưu đã lưu

  • Thân phận con người trong thơ Nguyễn Vỹ

    Góp mặt vào làng thơ Tiền chiến từ năm 1934 - thời điểm thơ Mới phát triển mạnh mẽ nhất, không ồn ào, chạy theo tâm lý đám đông

  • Thiêng liêng hai tiếng “Thầy ơi”

    Khi sang xứ người giảng dạy, khi không còn nhận được nhiều tiếng “Thầy ơi” ấm áp đó, cũng như nhiều ánh mắt yêu mến từ học trò ngoài giờ học, tôi mới nhận ra rằng học trò ở quê nhà sao mà “dễ thương” quá…

  • Lê Hà Ngân - Đò chưa sang

    Trưa tĩnh lặng, con thuyền gà gật bên mép sóng bỗng choàng dậy. Đám khách lũ lượt gọi đò, nói cười râm ran cả khúc sông

  • Lê Mạnh Thường & Trường Sa ngày trở về

    Trong cuộc đời mỗi con người ắt hẳn ai cũng có nhiều dấu mốc kỉ niệm. Mỗi kỉ niệm sẽ theo ta đi suốt hành trình của cuộc đời mình. Với tôi, chuyến đi Trường Sa lần này có lẽ là một sự kiện làm dày thêm cái dấu mốc đã in hằn trong tim bấy lâu nay và lấy đi của tôi không ít cảm xúc. Tôi gọi chuyến đi này là ngày trở về.

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Thơ

Nguyễn Minh Khiêm - Hồi ức một con đường

04.3.2014-17:20

 

 

Hồi ức một con đường

                 Kính tặng Đội TNXPTN

 

1.

 

Mưa cứ đổ nhiều hơn tưởng tượng

Lửa cùng chúng tôi thức trắng thâu đêm

Những chiếc ba lô chưa một ngày gặp nắng

Lại nhiều thêm mùi rêu mốc hăng nồng

 

Tuổi mười tám đôi mươi mang dáng ngồi cổ tích

Thay chuyện vặt vào khuya bằng cách rít thuốc lào

Hay cười nhất cũng không cười được nữa

Khe suối rợn rùng tựa bầy thú sau lưng

 

Tuổi mười tám đôi mươi quần áo mùi nhán đất

Vắt lên sào mượn lửa xua đi

Rừng gần rừng xa âm u như khói đặc

Chiếc khăn tay cũng ám mốc thâm xì

 

Đã quá quen những cung đường sau một đêm biến mất

Quen lán trại thình lình bị cuốn xuống thung sâu

Quen nửa đêm giục giã còi báo động

Những ngón tay bật máu bíu vào nhau

 

Vì quá quen nên chúng tôi biết rõ

Sức lực đổ ra bị lũ cướp thế nào

Sau tiếng thở dài là bao nhiêu mệt nhọc

Cuộc họp nào cũng căng đét quyết tâm thư

 

Chỉ có thông tuyến mà tuần nào cũng viết

Từng chữ nhập tâm cứ thế đọc thuộc lòng

Đọc nhiều qúa rồi ngân thành tiếng hát

Du dương một mình tự mình dắt mình lên

 

Giấu ánh mắt bơ phờ mệt mỏi

Giấu chỗ cầm xà beng phồng rộp trên tay

Giấu chỗ đôi chân vách đá cao muốn khuỵu

Giấu nỗi đau máu tóe trong giày

 

Ai xung phong giữ ngầm, ai xung phong cõng muối

Cánh tay nào cũng thẳng tắp giơ lên

Thêm tấm vải dày độn dưới lưng chày xước

Nghiến răng qua vách đá tai mèo

 

Sau trận mưa rừng nhiều thêm vắt muỗi

Sốt rét đã cướp đi không phải chỉ một người

Đường chưa xong đã thành đường đưa tiễn bạn

Thêm một lần rừng nặng trĩu mưa rơi

 

Cứ xình xịch mưa nẫu vào ruột đất

Mệnh lệnh con đường mỗi ngày phải dài thêm

Sau những cái nhìn ánh trăng sũng nước

Lại đứng làm tiêu cho xe vượt qua ngầm

 

Trạm xá tiền phương nối dài thêm giường mới

Sốt chưa cắt cơn đã nhường chỗ người sau

Trẻ trung thế mà tay ai cũng gậy

Những cái cười dúm dó vỗ về nhau

 

Mưa cứ trút mịt mù từ nước bạn

Pá Hộc, Na Tao, Kéo Hượn, Poọng, Khằm

Không gì khác chỉ một màu đất đỏ

Sông Mã, sông Luồng cuồn cuộn về xuôi

 

Nếu tinh ý mẹ ra sông sẽ biết

Đường chúng con làm không phải chỉ ngang dọc Trường Sơn

Nó dài gấp mấy lần đường ra bể

Để có hình hài từng mét biên cương

 

Ngày mai về xuôi không có sợi dây rừng sần sùi bao nhiêu thứ nhựa

Nhưng không có nó hôm nay các con không thể vượt đèo

Bàn chân các con không thể đặt tới vùng đất mới

Trước mặt sau lưng toàn vách đá cheo leo

 

Ngày mai về xuôi không có tàu bay lá lốt măng mu rau dớn

Sục lên mùi dầu hỏa hăng nồng

Nhưng không có nó hôm nay biết lấy gì để nuốt

Cho trôi xong bát sắn gạc nai

 

Ngày mai về xuôi không có ASA và DEP

Nhưng không có nó hôm nay các con không thể ra đường

Chỉ đóng cửa trần truồng để gãi

Gãi mặc cho máu bật ra giường

 

Ngày mai về xuôi không có củ dáy, củ chụp, củ từ, khoai lang dại

Nhưng không có nó hôm nay các con không thắng nổi những cái đói cồn cào

Rừng chỉ nghe các con nhiều tiếng hát

Tưởng con đường được mở bằng chỉ toàn nhạc và thơ

 

Thơ chúng tôi được dệt bằng bao nhiêu khẩu hiệu

Sức  hai mươi dán hết lên tường

Chữ nào cũng màu cờ đỏ chói

Chữ nào cũng giương lên như một cánh buồm

 

Thơ được viết trên nửa bao thuốc lá

Được viết lên thùng gỗ đựng thuốc mìn

Có khi chỉ là dăm ba chữ khắc vào thân cây cháy dở

Mấy đứa chụm vào cùng tán gẫu với nhau

 

Thơ mình đắp chỗ mình đau

Dán trên liếp nứa thấm vào thịt da

Thơ là cơn sốt ngày qua

Chữ nung hầm hập làm hoa tặng người

Thơ là khi lũ cuốn trôi

Dạt lên câu chữ thành lời trao nhau

Chữ nào cũng dáng núi cao

Chữ nào cũng sắc như dao chặt mầm

Chữ nào cũng tưởng là trầm

Chữ nào cũng sáng cứ cầm lên soi

Hiện máu, nước mắt, mồ hôi

Con đường đã hát một thời mùa mưa

 

2.

 

Chúng tôi lại ra đi

Qua những cơn gió thổi từ nghìn năm trong cổ tích

Qua những cánh rừng bao nhiêu truyền thuyết

Con suối con khe mang thác lũ tiềm tàng

Chiến dịch bắt đầu từ miền đất dân gian

Nơi bày vượn nhảy xuống từ cành cây đi bằng hai chân bước vào trang sử

Nơi huyền thoại con người sinh ra từ thạch nhũ

Những mái nhà còn vết tích của vòm hang

 

Nhật ký chúng tôi trùng điệp những cánh rừng

Triệu năm tuổi chưa có tên để gọi

Triệu năm tuổi vẫn nằm thiêm thiếp ngủ

Bị thôi miên giữa lớp lớp mây mù

Bị thôi miên bởi thác ngàn vọng dội

 

Nhật ký chúng tôi toàn ước điều vơ vẩn

Ước không phải cười trong chiếc khăn bịt mặt

Ước được ngồi trong nồi nước cỏ nghễ để mà ngâm

Ước trên gác bếp có thật nhiều bồ kết

Ước được ăn rau má rau lang không ai gạt đũa bảo dừng

Ước được lăn ra ngủ mà không ai đánh thức

 

Không ai thấy chúng tôi ngoài mịt mù đất bụi

Cứ như chúng tôi đùn bụi để mà đi

Cứ như không có bụi là chúng tôi không có thực

Bụi là nơi chúng tôi được sống hết mình

Bụi là nơi chúng tôi mở bao nhiêu lễ hội

Bụi là nơi chúng tôi từ đó nảy mầm

Những chiếc mầm hình gai găng bồ kết

Những chiếc mầm cây hóp cây lau

Chẳng ai vót cứ tự mình nhọn hoắt

Giữa ngày xuân mặc áo mới cũng già

Chưa thành thân đã có bao nhiêu đốt

Thịt da chỗ nào cũng khô cong dày cộp

Ngỡ chạm vào đâu lửa cũng  bùng lên

Chạm vào đâu thịt da cũng gãy!

 

Chúng tôi như than không nguội bao giờ

Đến tiếng hát giao duyên cũng hầm hập lửa!

Tuổi trẻ như được làm bằng lửa

Rang hết ngày nọ ngày kia mà chẳng thành tro

Chiến dịch chưa xong lại nối vào chiến dịch!

Giọt nước thì thèm mà người như luộc

Cảm ơn mồ hôi đã giữ được chúng tôi

Mồ hôi nhiều đến mức nào mà chúng tôi không bốc cháy

Cứ đầm đìa hết giờ nọ giờ kia!

 

Lúc nào cũng căng như một dây đàn

Không phải đồng hồ mà lúc nào chúng tôi cũng được lên giây cót

Lúc nào cũng được chằng buộc lại như cạp thúng cạp nia

Cứ như không chằng buộc là thế nào chúng tôi cũng méo!

Chúng tôi tự biến nhau thành dây thành lạt

Tự chẻ mình ra rồi  thắt buộc lấy mình

Tròn đến đâu cũng vài ba lần được đem ra nức gõ

Như thế mới yên khi ngày lở mãi vào đêm

Như thế mới yên khi gờ gật chênh vênh bên bờ vực thẳm

Như thế mới yên khi cổ họng muốn cháy lên cồn cào giọt nước

Như thế mới yên khi trọc đầu tóc rụng!

Gió buộc gió mà chúng tôi đứng vững

Mà chúng tôi như sóng vỗ vào nhau

Lúc nào cũng sôi lên sùng sục

Cứ huầy dô khi hổ rượt gấu vồ

Cứ huầy dô khi ong lỗ đốt

Cứ huầy dô khi lợn rừng nhay

Cứ huầy dô khi cây đè nứa xọc

Cứ huầy dô khi lũ cuốn đất vùi

 

Giờ ngẫm lại thấy mình tròn trịa quá

Lăn như bi không lục cục lào cào

Êm đến mức mấy nghìn khuôn mặt

Xếp chỗ nào cũng như đặt vào khuôn

Xếp chỗ nào cũng giơ tay ắc nách

Êm đến mức cả tháng trời kiều mạch

Cả tháng trời chỉ sắn gạc nai

Không một tiếng thở dài kêu đói

Sợ kêu đói là không xứng đáng Đoàn viên thanh niên thời đại

Sợ kêu đói là xấu hổ không xứng đáng là cánh tay của Đảng

Sợ kêu đói là thiếu ý chí tiến công

Sợ kêu đói là nặng chủ nghĩa cá nhân chỉ đòi hưởng thụ!

Êm đến mức chuyển tuyến chuyển vùng

Nam Động, Lốc Toong hay Pá Hộc, Cổng Trời

Sẵn sàng băng rừng vượt núi ra đi

Có khi chỉ một giò phong lan, một chiếc ba lô lộn

Không cân nhắc thiệt hơn tính toán điều gì

Không đề xuất riêng tư nguyện vọng

Đề xuất riêng tư sợ mang tiếng đớn hèn

Đề xuất riêng tư sợ mang tiếng là mình chống lệnh

Đề xuất riêng tư sợ thiếu tính tiền phong

Viên bi nào cũng lăn tròn như thế.

 

Chúng tôi đi không kịp đặt tên rừng

Rừng đẹp quá mà không kịp ngắm

Bụi mù mịt cuốn nhòa cánh bướm

Chỉ kịp nhìn bướm bạt ngàn bay

Đôi khi ngồi nghịch ném sỏi xuống thung

Sỏi như sức tuổi hai mươi từ đáy thung vọng dội

Âm thanh ấy chúng tôi ngân lên thành tiếng hát

Nốt nhạc đầu tiên chúng tôi viết vào đời

Lại vọng dội từ khe từ suối

Nốt nhạc xanh giữa bạt ngàn lá rụng

Khuất chìm trong màu cỏ màu rêu

Mơ hồ thế mà say như rượu

Bao nhiêu mồ hôi tụ về du dương trên đầu lưỡi

Thơm nức hương hoa không nghĩ thịt da mình!

Chỉ là tiếng hòn sỏi ném chơi được lòng thung dội lại mà chúng tôi ngây ngất

Bụng rỗng không vẫn vượt được đèo

Vẫn véo von chót vót dốc Năm Ông vẫn tận cùng Pha Đén

Mặc rừng Lào hắt lửa rộp phồng môi.

 

Mìn nổ rung theo những cọc tiêu

Con đường lớn dần trong ngoằn ngoèo khói bụi.

Câu thơ mang thai con đường căng lên từng chữ

Chiến dịch là thứ chúng tôi ăn dở không biết bõ cơn thèm

Hái mãi sự trong sáng vô tư đem về bồi bổ

Cô đặc chỗ bơ phờ thành mực

Đúc thành chìa khóa ngày mai.

Cứ mỗi ngày một mét xa thành phố

Một mét gần hơn đến mơ ước của bản làng.

 

Không phải con đường bắt đầu từ cột mốc số không

Con đường bắt đầu từ phía sau hạt muối

Con đường bắt đầu từ phía sau cái chày cái cối

Sau tiếng hú cúng ma rợn cả lá cành

Bàn chân bấm nát thác ghềnh

Địu gùi địu dón chai sành da lưng

Trán em hằn nếp dây rừng

Chày đâm nát cối lo từng bữa ăn

Tiếng chày giã nát thời gian

Nỗi lòng tan, chẳng tan u sầu

Tiếng chày nghẹn chát củ nâu

Kềnh côông thành tiếng nhạc đau truyền đời!

Bắt đầu sau dáng em ngồi

Buồn như hòn đá mồ côi của Mường

Từ sau câu khắp, câu xường

Âm u như khói như sương rừng già

Từ sau chín bậc xuống nhà

Nghìn năm tiếng hú nhận ra phận người

 

Không phải chúng tôi thông xe đến Hang Ma, Hiền Kiệt, Trung Lý, Pù Nhi, Pù Ngùa, Pù Nguộc

Không phải thông xe đến Cổng Trời, Mường Lát, Tam Chung

Chúng tôi thông xe đến chỗ những cái nhìn ngu ngơ đói chữ

Đến chỗ ngày nắng như mưa váy vắt thâm liếp nứa

Đến chỗ người Mọi, người Thái, người Dao, người Mẹo quằn quại những cơn đau

Buồn như lốc xoáy sâu trên vầng trán

 

Chỗ chúng tôi cắt băng khánh thành là tiếng trống trường cất lên trong bản

Người mẹ dắt con nhẩm đọc I tờ

Lần đầu nghe tiếng Kinh cười như trăng sáng

Ảnh Bác giơ cao thay ngọn lửa đêm xòe.

 

Giọt mồ hôi chúng tôi đã về tới đích

Không biết bằng cách nào đi hết những mùa khô.

 

Nhà thơ Nguyễn Minh Khiêm

 

3.

 

Chỉ cần mang thêm một chiếc đũa nữa thôi

Một chiếc đũa nữa là không sao đi nổi

Thế mà chúng tôi đã đưa được con đường qua bao nhiêu đỉnh núi

Qua bao nhiêu mùa nắng mùa mưa

 

Có gì đâu trong chiếc ba lô

Vài áo cũ nhàu vài quần đùi mặc dở

Vài lọ ASA vài ba lọ DEP

Vài gói Xuyên-tam-liên vài chục ký ninh vàng

 

Nước khe thôi cũng phải uống cầm chừng

Mấy đứa chia nhau một chiếc khăn rửa mặt

Thế mà rừng âm u như được chúng tôi gieo hạt

Giữa thung sâu đỏ rực sắc cờ

 

Cứ như màu cờ giúp chúng tôi lên cao không chóng mặt

Hầm hập nắng nung không lả giữa đường

Mìn hắt xuông suối xuống khe lại bò lên không chết

Lại roi rói tươi sau lá trút cồn cào

 

Cứ thấy cờ là biết chúng tôi đi

Cứ thấy cờ là thấy hướng chúng tôi đang mở

Chúng tôi làm sao chúng tôi làm gió

Giương mình thật cao để phần phật tung bay

 

Chưa bao giờ chúng tôi được khen trên ngọn lá cờ này

Nhưng được khen là dám đấu tranh đề nghị khai trừ đồng chí mình khỏi Đảng

Dám đem kíp mìn mò vào núi sâu rừng thẳm

Đánh vỡ cây vỡ đá lấy mật ong rừng về cho bạn ốm

Thế là không xứng đáng Đảng viên!

 

Chúng tôi được khen khi dám kỷ luật phê bình

Người bạn mình dám viết thư báo về nhà cầu trôi đất sụt

Như thế là không vững vàng tư tưởng

Là hoang mang dao dộng mất niềm tin!

 

Chúng tôi được khen mẫu mực trung kiên

Khi phê bình gái trai dám dắt nhau vào rừng đào vắng vẻ

Quan hệ thế là lãng mạn có biểu hiện tình yêu bất chính

Là lăng nhăng thác loạn mất lập trường!

 

Chúng tôi được khen khi dám hạ loại thi đua người đã hát nhạc vàng

Hát như thế là thích chế độ ngụy quân ngụy quyền phản động

Là mềm yếu không có lòng yêu nước

Là tiếp tay tiếp sức kẻ thù!

 

Chúng tôi được khen khi kiên quyết đấu tranh với mấy đồng đội bập bẹ học tiếng Lào

Học như thế là lai căng ngoài công văn chỉ thị

Học như thế là có ý đồ đi theo thổ phỉ

Là đi theo bọn giặc Vàng Pao!

 

Chúng tôi cứ tít mù quay như bụi đất trên đường

Thế mà những hạt bụi vẫn còn soi nhau bụi trong bụi đục

Hạt bụi này được gọi là chuẩn mực

Hạt bụi kia không biết gọi là gì?

 

Sau bao nhiêu cơn sốt rét li bì

Chúng tôi tỉnh dậy trên lưng những người bị chúng tôi khai trừ ra khỏi Đảng

Những người bị chúng tôi quy kết tư tưởng không vững vàng bất chính

Những người học bập bẹ tiếng Lào định theo phỉ Vàng Pao!

 

Ngọn rau tàu bay lại gắp cho nhau

Lại vặn bẹ chuối rừng cùng ngửa cổ hứng từng giọt nước

Lại đấm ngực xoa lưng cho trôi viên thuốc

Lại gõ nứa rừng cùng nghêu ngao điệu trống cơm

 

Quần áo hôi mù vẫn ngặt nghẽo khen thơm

Giờ giải lao lại rúc vào cỏ như củi khô ghếch gác

Cứ như thế mà qua bao nhiêu ghềnh thác

Ớt gié rừng thay muối đỡ phần cay.

 

Đỉnh Pù Noọc Coọc chưa ai dựng tượng đài

Roi rói những chùm phong lan sau lũ

Chúng tôi ngồi lật tờ biên bản cũ

Đứt gãy xưa nham nhở tiếng cười

 

Tha thẩn ngược lên ngắm lại Cổng Trời

Phơi phới những đoàn xe người Mẹo, người Dao, người Cao Lan xuống núi

Nhớ lại ngày xưa tôi đã ru em bằng con đường hình hạt muối

Nắng chạm môi còn mặn đến bây giờ.

 

Người Đội Trưởng già mái tóc bạc phơ

Cứ bần thần như thấy mình có lỗi

Hương thắp vọng mộ lính nằm bên suối

Không có trong biên bản cuộc hành trình.

 

Rừng ngút xanh không một dấu chân mình

Ve thuở ấy vẫn sục sôi chiều hạ

Bóng đổ xuống nửa mùa cây trút lá

Đứng như tượng đài những hạt bụi ngày xưa.

 

4.

 

Con đường như dải Ngân Hà

Chúng tôi ngày ấy mở qua bầu trời

Sao là đồng đội của tôi

Tụ về đây suốt một thời trẻ trung

Sức xuân như sức dòng sông

Tháng ngày cuồn cuộn chảy trong con đường

Chúng tôi như lá cây rừng

Một làn gió cả điệp trùng tiếng reo

Chạm vào một tiếng ve kêu

Mồ hôi vọng dội bao nhiêu tháng ngày

Chạm vào ngọn cỏ cành cây

Bao nhiêu sông suối dâng đầy ngày xưa

Rừng già giục gọi rừng thưa

Từ trong khuất lấp nắng mưa hiện về

Khổ kham khi tỉnh khi mê

Chúng tôi cứ rót tràn trề sang nhau

Rót tràn vực thẳm khe sâu

Rót tràn nắng gió đẫm màu thịt da

Rót tràn mỗi đỉnh núi qua

Máu trong nhật ký làm hoa tặng người

Bao nhiêu sức tuổi hai mươi

Chúng tôi rót cả ra nuôi mặt đường

Quánh vào giọt nắng giọt sương

Soi lên lấp lánh nghìn gương mặt người

Thấy cơn sốt nhợt đỉnh đồi

Thấy dòng lũ réo thác nhồi vực sâu

Thấy đêm ra cứu mố cầu

Tay quờ tìm bạn còn đau đến giờ

Bậm môi vào một câu thơ

Cho qua cơn khát xác xơ gió lào

Cho vách núi dựng đỡ cao

Cho vực đỡ thẳm thung sâu đỡ ghềnh

Cho khuya khoắt đỡ giật mình

Chông gai đá sắc ru lành thịt da

Nỗi niềm đỡ tướp lời ca

Cái măng đỡ đắng cánh hoa đỡ nhàu

Dây rừng cứ bện vào nhau

Khi ốm làm thuốc khi đau làm bùa

Đi qua lúc gió trở mùa

Đi qua khúc ngoặt khúc cua tháng ngày

 

Ai người (42-12)*

Lần theo con chữ về đây nhận mình

Chỗ nào xác lá tơi cành

Xin soi vào để được lành muôn sau

Chỗ nào khuất đáy thung sâu

Xin soi để sáng thành màu hoa xuân

Chỗ nào buốt dưới bàn chân

Xin soi làm tiếng chuông ngân nghĩa tình

Tôi chưng cất thịt da mình

Chảy trên mặt giấy hiện thành ngày xưa

Chữ nào còn khuất trong mưa

Chữ nào trầm tích vọng chưa thành lời

Chữ nào năm tháng đánh rơi

Chữ nào đá lở sông trôi sấm rền

 

Chữ nào không tuổi không tên

Đồng đội ơi hãy nhìn lên bầu trời

Mỗi vì sao một mặt người

Dải Ngân Hà mãi sáng ngời muôn sau

Chúng mình lấp lánh trong nhau

Một con đường mở giữa bầu trời quê.

 

5.2013

NGUYỄN MINH KHIÊM

 

_______

* Đội Thanh niên Xung phong - Tình nguyện (42-12 ) mở đường Hồi Xuân - Tam Chung,- đường  Biên Giới Việt - Lào , gọi tắt là Đội ( 42-12 )

                                     

 

>> ĐỌC THƠ TÁC GIẢ KHÁC...

 

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.