Tin mới Xem thêm

  • Truyện ngắn Bùi Đức Ánh: Kỷ vật

    Năm mười tám tuổi cô trưởng thành, chân trời mới bắt đầu mở ra. Những con người mới, những trải nghiệm mới, những nỗi cô đơn mới

  • Đưa cha trở lại vùng sáng

    Phan An Sa, con trai út của Phan Khôi cùng với các anh chị trong gia đình đã dành trọn những năm tháng nghỉ hưu để đưa tên tuổi của người cha trở lại vùng sáng của lịch sử. Hiện nay, anh đang chuẩn bị bản thảo “Phan Khôi - Di cảo” để có thể công bố trong thời gian tới.

  • Như núi đồi nối tiếp nhau…

    Sau “Một milimet” (2011), “Nửa vòng tay” (2013) đến “Những ký âm ngân” (2016), Nguyễn Thị Thanh Long tuy vẫn đầy đặn chân thành

  • Phan Khôi khổ nạn và công tích

    Tại Lễ trao Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh lần thứ X (diễn ra tối 24.3.2017), học giả - nhà thơ - nhà văn - danh nhân văn hóa Phan Khôi

  • Nói ít hiểu nhiều

    Trong quyển Nói ít hiểu nhiều - ba chìa khóa chinh phục người nghe của Connie Dieken, người sáng lập kiêm chủ tịch của onPoint Communication

  • Nghiên cứu văn bản tiểu thuyết Số đỏ

    Số đỏ là tác phẩm nổi tiếng nhất của nhà văn, nhà báo Vũ Trọng Phụng, được đánh giá là một trong những tác phẩm trào phúng xuất sắc

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Tiểu Thuyết

Thập khúc của Nguyên Tùng - Kỳ 3

08.02.2016-07:00

 Nhà văn Nguyên Tùng

>> Thập khúc - kỳ 2

>> Thập khúc - Kỳ 1 

 

Thập khúc

(tiếp theo)

 

TRUYỆN VỪA CỦA NGUYÊN TÙNG

 

6

 

NVTPHCM- Cũng không phải là giấc chiêm bao đối với cuộc tình giữa chị với Phú. Lời nói của anh trong lần ân ái cuối cùng vẫn rõ mồn một bên tai và sự lãnh cảm của chị là sự thật. Cũng như những điều chị nghĩ về ông cố trước đây và cả bây giờ nữa đâu phải trong mơ. Nó thật đến buốt lòng.

 

... Chị trở lại làng quê trong một ngày tang tóc nhất. Bom pháo thiêu rụi hơn nửa số nhà trong làng. Tiếng đạn pháo đã im bặt nhưng lưỡi lửa bén gần tới ngôi từ đường. Lão Mạnh mình trần trùng trục, chỉ mặc độc chiếc quần đùi từ bên đình chạy qua giật phăng mái lá của căn nhà bếp. Ông tốc tất cả vách và những gì dễ bén lửa. Thấy chị bỗng nhiên xuất hiện chính trong lúc này ông cũng không ngạc nhiên. Chỉ khi thấy chị cứ đứng im như kẻ không hồn ông mới quắc mắt lên hét: "Đi gánh nước. Mau lên!". Sực tỉnh, chị chạy vô nhà tìm cặp thùng vòi của ông nội để lại rồi như bay ra ngoài giếng.

 

Đêm xuống, lưỡi lửa đã hạ chỉ còn lại đây đó những đống than đỏ rực. Chốc chốc nó lòe lên mảng lửa xanh mỏng rồi lụi xuống, những cuộn khói bốc lên che mờ cả ánh trăng mùng mười. Có lẽ đó là của những cây cột to còn cháy ngún.

 

Con chó nhà ai tránh lửa chạy đến sân nhà chị. Nó ngồi cạnh chiếc bàn đá ong, chống thẳng hai chân trước, ngửa cổ lên trời mà tru thảm thiết. Như đánh động cả bầy đàn còn sống sót, đồng loạt những tiếng tru nổi lên, kéo dài làm chị gai lạnh cả người.

 

*

*     *

 

Đêm ấy, ngồi trong căn nhà rộng thênh không phên vách ông lão kể cho chị nghe chuyện về ông cố mà từ trước tới nay chị chưa hề biết.

 

Chuyện rằng:

 

Ngày xưa nơi đây toàn là rừng, ông bà cố chị là người đặt chân đến khai phá đầu tiên. Ông là người học cao, hiểu rộng, có tài làm thơ phú nhưng lại thích sống ẩn cư nơi thôn dã. Trong lúc vận nước suy vi, triều đình nhà Nguyễn nhu nhược, thỏa hiệp với giặc nên dù đậu thủ khoa ở khoa thi Hương ông lại từ chối ra làm quan. Đến khi Pháp chiếm Gia Định, không thể sống chung với giặc ông đã về tị địa nơi đây. Để tránh thú dữ ông làm vách nhà bằng những cây chà là dựng đứng như những chấn song to. Một hôm vào lúc chạng vạng tối, ông cố chị nhìn thấy một cái đuôi dài thò vào nhà ngúc ngoắc giữa kẻ hở của hai chấn song vách. Biết cọp đến rình nhà nhử bắt chó ăn thịt, ông liền kề tai bà cố chị bàn kế giết cọp. Ông nói rằng nếu không giết nó thì có ngày chính ông bà sẽ làm mồi cho loài thú dữ kia. Bàn tính xong ông liền chạy tới dùng hai tay nắm đuôi cọp ghị vào, hai đầu gối khuỵu xuống tấn chặt vô những chấn song chà là. Nhờ có võ nên cái thế ấy của ông làm cho cọp khó xoay trở. Bà cố chị vội cầm cây chạy ra ngoài đánh tới tấp vào đầu cọp. Giữa tình thế ấy ai cũng hiểu rằng chỉ sơ suất của người này thì người kia sẽ chết. Nếu ông vuột tay cọp sẽ vồ bà ngay tức khắc, ngược lại nếu bà đánh cọp không chết, sau một lúc vùng vẫy, vách song bị gãy thì nó sẽ dùng chân sau mà móc họng ông. Vì vậy mà ai cũng đem hết sức mình ra đối phó. Nhưng đâu dễ đánh chết loài thú có sức mạnh phi thường kia trong chốc lát. Ông cố chị gần muốn kiệt sức nên dùng răng cắn chặt chót đuôi cọp hỗ trợ thêm cho đôi tay bắt đầu run. Chót đuôi cọp bị  nghiến đứt, cũng vừa lúc ấy cọp ngã ra chết. Đó là một con cọp bạch, khá lớn.

 

Sáng hôm sau vừa mở cửa ông điếng hồn khi thấy cả đàn cọp hơn chục con đứng chật sân nhà. Ông nghĩ chúng đến trả thù cho con cọp bạch. Nhưng vừa thấy ông tất cả vội phủ phục chứ không tỏ vẻ hung hăng. Ông chợt hiểu con cọp bạch bị ông bà giết hồi hôm là con chúa đàn, và lúc ông cắn đứt chót đuôi đúng lúc nó tắt thở thì tướng tinh của nó đã nhập vào ông làm cho cả đàn chịu khuất phục. Nghĩ vậy, ông mạnh dạn bước ra sân, nói dõng dạc:

 

- Nếu các thầy có ý phục tôi thì từ nay xin đừng vô các làng phá phách nữa làm dân chúng sợ. Các thầy đói thì về đây vợ chồng tôi sẽ nấu tấm cám cho các thầy ăn, có nước ngọt cho các thầy uống. Hễ bằng lòng thì các thầy trở về rừng, ngày mai tới tôi sẽ khoản đãi.

 

Cả đàn cọp lần lượt đứng dậy kéo nhau vô rừng. Từ đó xung quanh nhà ông có đặt những cái ảng to đựng sẵn nước ngọt và tấm cám như thức ăn của heo.

 

Đàn cọp thường đến ăn uống và đối với ông bà cố chị thì chúng tỏ ra ngoan ngoãn, hiền lành như loài vật nuôi trong nhà.

 

... Ông lão kể say sưa. Trăng đã lặn. Những đống lửa ở xa kia cũng lụi tàn. Đêm ấy, ông lão không cầm đèn đi soi giếng hộc.

 

Trong cách kể của ông lão, ông cố chị xuất hiện như một vị thánh. Giọng ông đầy vẻ tự hào nhưng không biết sao nó không làm cho chị xúc động. Thật lòng câu chuyện có làm chị thích thú nhưng chị không tin rằng chuyện ấy là của chính ông cố chị. Chị cảm thấy thương ông lão vô cùng. Có lẽ vì quá ngưỡng mộ ông cố mà ông lão hay dân làng đã thêu dệt thêm những huyền thoại. Chị không tin không phải vì chưa hề nghe ông nội lúc còn sống kể, nhưng chị nghĩ rằng một nhà thơ như ông cố không thể có sức khỏe lực bạt, giỏi lao động cơ bắp như một nông dân thực thụ (cho dù ông xuất thân từ nông dân đi nữa). Bởi theo chị hai hình thái lao động này không thể hỗ tương nhau để cùng thành công ở một con người. Dù vậy chị cũng cảm nhận được thần tượng ông cố chị trong lòng ông lão còn thiêng liêng và mạnh mẽ biết bao.

 

7

 

Thái đã cưa hai ngôi nhà từ đường. Lần này thì nó không triệu tập cuộc họp gia đình để lấy biểu quyết nữa, vì tấm vách ngăn đã sẵn. Vả lại nếu có thì kết quả cũng không thể khác hơn, vì chị chỉ được một lá phiếu cô độc của chính mình.

 

Đi dạy về chị thấy thợ đã cưa đứt phăng cây đòn dông và hai dãy đòn tay ở ngay giữa ngôi nhà. Đó là ngôi nhà ba căn được cất từ thời ông cố chị. Qua mấy cuộc chiến tranh ngôi nhà bị tàn phá có lúc hoang sơ nhưng nhờ xây dựng bằng những loại gỗ quí và kỹ thuật điêu luyện, tinh xảo nên nó vẫn còn chắc chắn, vững chải với thời gian. Bây giờ một căn rưỡi phía bên gia đình Thái ở được tháo dỡ, cột kèo chất thành đống ngoài sân. Một căn rưỡi phía bên chị với người anh được nó chống đỡ bằng những cây bạch đàn làm cột, kèo giả để không xiêu vẹo. Đến lúc này chị mới ngớ người ra, những đống gạch đá cao nghệu ngoài kia là Thái chuẩn bị xây nhà chứ không phải là mở rộng, nâng cấp quán bia. Chị hiểu đó là kết quả tất yếu do nguồn lợi của việc kinh doanh mang lại. Thái chọn và thành công trong cách chọn của mình: mua bán thứ đem lại nguồn thu nhiều và nhanh nhất.

 

Anh Hai chị ngồi trên bộ ván gõ cùng với một người bạn, giữa họ là bàn cờ còn thưa thớt những quân xanh đỏ. Cạnh đó có chai rượu đã vơi bớt một phần ba và dĩa khô mực nướng. Anh không ngước nhìn chị mà mải chăm chú vào ván cờ, tìm nước đi thoát hiểm sau khi người bạn cờ tận dụng được thời cơ dùng con xe chiếu tướng. Thế cờ của anh, tướng sĩ bị khóa chặt trong dinh lũy mà nhất cử nhất động đều không thoát khỏi tầm sát phạt của cặp xe pháo ngoài kia đang tạo thành thế gọng kìm.

 

Hai bức ảnh trên bàn thờ, của ông cố và ông nội đều bị phủ một lớp bụi dày do mạt cưa rơi xuống. Thật ra ông cố chị không để lại di ảnh. Đó chỉ là bức họa chân dung ông nội chị cộng với nguồn cảm hứng sáng tạo của một họa sĩ đời sau khi đọc thơ ông. Tim chị thắt lại. Chị có cảm nghĩ như ánh mắt các cụ đang nhìn chị, nhìn xuống bàn cờ nơi người anh đang cố gắng tìm một nước đi. Không buồn, không giận, chỉ là ánh mắt của người thấu hiểu.

 

Lần đầu tiên chị lục tìm bản di chúc, bày ra trước mặt Thái và người anh. Màu giấy ố vàng nhưng chữ còn rõ nét, dấu triện lồ lộ màu son. Anh Hai chị lắc đầu:

 

- Mày bịnh thần kinh!

Thái cười nhẹ và nói giọng ôn tồn:

 

- Thôi đi chị Ba. Dù sao thì chuyện cũng đã rồi. Nhưng chị thử nghĩ, nếu căn nhà bị mối mọt đụt ruỗng hay xiêu vẹo chẳng lẽ vì nó là của ông cố nên ta không được quyền cất lại. Thời đại bây giờ là của nhà cao tầng, của xi măng, sắt thép. Sao chị không nghĩ tôi xây nhà lầu trên cái nền của ông cố chính là niềm tự hào, vì con cháu ông bước theo kịp sự phát triển của thời đại.

 

Những lời ấy không còn làm chị ngạc nhiên nữa. Và chị biết nếu nói thêm lời nào thì Thái cũng thừa lý lẽ để bẻ lại. Những lý lẽ ấy thoạt nghe vô cùng hợp lý, còn thực chất việc nó làm thì ngược lại hoàn toàn. Biết vậy mà không nói được, đó là nỗi đau ngấm ngầm càng lúc càng dày vò tâm hồn chị.

 

- Có rất nhiều chỗ cần xây nhưng có cái cần giữ lại! - Chị không thể nói khúc chiết được ý nghĩ của mình vì giọng nghẹn lại.

 

Người anh cuốn tròn tờ di chúc thảy về phía chị:

 

- Muốn giữ thì mày cứ giữ. Có điều mày cũng nên biết: Đáng lý ngôi nhà phải được chia làm ba, tao cũng có một phần trong đó. Nhưng tao không nhận mà để lại cho hai chị em bây. Mày có cách sống của mày, Thái có cách sống của nó. Nó được toàn quyền trong phạm vi quyền hạn của nó. Mày còn ấm ức nỗi gì?

Anh xé tờ giấy quyến quấn vội điếu thuốc, le lưỡi liếm chỗ mối tháp.

 

Hướng mắt về phía Thái anh nói:

- Còn chú mày nữa, cũng nên bớt cái giọng hằn học, xóc óc ấy đi. Muốn bàn chuyện gì thì hãy lựa lời mềm mỏng một chút vì dù sao nó cũng là chị  của mày.

 

Thái dịu giọng:

- Tôi biết giữa chị với tôi không hợp nhau nên rạch ròi như vầy là rất tiện. Đó là để tránh cho chị khỏi chói tai gai mắt về những việc tôi làm. Và chị cũng đừng nên làm ầm ĩ vì như vậy chẳng khác nào vạch lưng cho người ngoài biết thẹo của mình. Họ sẽ cười vào mũi chúng ta. Chị cứ tự do sống theo ý thích của chị, tôi hứa sẽ không xâm phạm bất kỳ quyền lợi nào của chị cả. Như vậy có hơn không?

 

8

 

Cuộc sống phải chăng được hình thành từ những chuỗi nối kết những sự thỏa hiệp? Vì vậy mà xã hội ngày càng tốt hơn hay dần xấu đi chính là do con người thỏa hiệp với điều THIỆN nhiều hơn hay với cái ÁC nhiều hơn. Và sự thỏa hiệp đó có khi được mệnh danh bằng những ngôn từ hoa mỹ, cũng có khi nó được biểu hiện bằng sự im lặng chấp nhận như một qui ước bất thành văn. Nhưng cho dù với hình thức nào đi nữa thì mục tiêu cuối cùng của sự thỏa hiệp vẫn là cái quyền lợi do nó mang lại cho cả hai bên. Thái đã ra giá với chị như vậy.

 

Thái độ im lặng của chị không là sự chấp nhận, bởi điều chị hướng tới không phải ở chủ quyền một phần hay trọn vẹn ngôi từ đường, cùng tất cả những di sản ông cố để lại. Nó nằm ngoài những cái đó. Nó chính là phần tinh túy nhất của ông cố, của ông nội (ngoài tất cả những câu chữ) còn có được trong tâm hồn người anh, đứa em trai, cả bé Trâm nữa. Rồi với sự tiến hóa nó sẽ còn tồn tại mãi.

 

"Mày bịnh thần kinh!" - Câu  nói của người anh khi chị bày bản di chúc của ông nội trước mặt họ làm lòng chị tê dại. Thu mình trong căn buồng nhỏ chị làm bạn với những quyển sách cũ đã nhàu nát, ố vàng..., những di cảo của ông cố chị. Đọc lại những gì ông viết không phải để nghiền ngẫm, thán  phục nét tài hoa nghệ thuật hay cúi rạp mình răm rắp nghe theo điều răn dạy của ông từ hơn một thế kỷ trước mà chị đọc để thấu hiểu được tâm hồn ông. Và đôi lúc chị có tâm trạng rạng rỡ, háo hức giống như lão Mạnh trong đêm đón chờ hoa quỳnh bừng nở.

 

Một đôi lần ý nghĩ buông bỏ chợt đến trong chị. Chị muốn ra đi, phiêu bạt ở góc trời nào đó, bỏ mặc ngôi từ đường cho Thái được trọn quyền nhưng rồi có sức mạnh vô hình nào đã kéo chị lại. Lúc ấy hình ảnh ông nội với những lời trăn trối cuối cùng lại đến. Nó dằn vặt chị bởi chỉ ý nghĩ ấy thôi chị đã là người có lỗi. Chị nhận ra sự dứt bỏ này không đơn giản như sự dứt bỏ tình yêu với Phú trước kia. Để dứt bỏ mối tình sâu đậm ấy chị đã về đây nhưng bây giờ dứt bỏ chốn này chị không còn nơi trú ẩn cho lương tâm bất ổn của chị.

 

9

 

Hôm nay là ngày giỗ ông cố chị.

 

Đã từ lâu ngày sinh của ông cố chị được dân làng tổ chức trọng thể nơi đền thờ. Vài năm trở lại đây ngày đó đã trở thành ngày hội của cả dân làng và những vùng lân cận. Những cuộc lễ tân, những trò vui chơi giải trí được các bậc kỳ lão tổ chức công phu và chu đáo. Chị không biết trong số người viếng đền thờ ngày ấy những ai là thật lòng ngưỡng mộ cụ nhưng nhìn dòng người lũ lượt từ các nơi đổ về chị thấy lòng xúc động và ấm áp. Tuy vậy, khác với Thái, chị luôn từ chối sự trình diện hay phát biểu với tư cách là cháu chắt mang huyết thống của Nhà-thơ-nhân-dân. Chị lẫn trong dòng người như bao thành viên khác, đơn giản chỉ vì chị không muốn mọi người nhìn mình như một phiên bản của ông.

 

Ngày giỗ được tổ chức tại ngôi từ đường. Đây mới thật sự là ngày kỷ niệm thiêng liêng của gia tộc chị. Nó không hề mang sắc thái của lễ hội mà chỉ đơn thuần là niềm vọng tưởng của con cháu đối với bậc gia tiên.

 

Mâm cơm cúng được dọn xuống bàn. Một mình chị ngồi nhìn nó như kẻ không hồn. Chị không hề động đũa vì nghe cổ mình nghẹn lại. Phía bên nhà Thái quá đỗi ồn ào. Nó tổ chức lễ cúng linh đình, mời hàng trăm quan khách. Lẫn trong tiếng nhạc, tiếng cụng ly nâng cốc, tiếng cười nói râm ran chị nghe tiếng người nào đó hỏi:

 

- Ê, Thái, nay giỗ ai vậy mậy?

- Giỗ ông cố tao.

 

Có vài giọng cười cùng một lúc.

- Trời, xa lắc. Bây giờ ai mà còn giỗ cố! Tới ông nội là đã thấy mệt rồi!

 

Giọng Thái vả lả:

- Thì coi như lâu lâu mình tổ chức một bữa vui chơi vậy mà!

 

Im lặng. Có lẽ họ đang nói riêng với nhau điều gì. Chợt có người cất giọng ngạc nhiên:

 

- Ủa, vậy hả. Đúng là con nhà TÔNG rồi. Thái ơi, vậy chứ mày giống ông cố ở LÔNG hay ở CÁNH?

 

Không thể tiếp nhận thêm những lời bông đùa kiểu đó chị bước ra sân. Cảm giác trống rỗng úp chụp toàn thân chị.

 

Hơn nửa đời người chị mới nhận ra rằng càng sống thật với cuộc đời thì mình càng cảm thấy cô đơn. Và đau khổ cũng từ đó mà cắm rễ sâu hơn.

 

Bất giác chị thấy nhớ lão Mạnh vô cùng. Chị nhận ra tâm trạng trống rỗng của mình lúc này chính là do sự thiếu vắng ông lão. Đây là lần giỗ đầu tiên không có sự hiện diện của ông.

 

- Cô ơi, cô dẫn con đi chơi đi. Khách đông quá, nhậu nhẹt la lối um sùm làm con sợ!

 

Bé Trâm từ một góc nhà chạy ra nắm lấy tay chị.

 

10

 

Trời đã về chiều nhưng nắng còn rực rỡ. Từ dưới mí giồng nhìn lên chị thấy thấp thoáng chú bé khoảng mười ba, mười bốn tuổi lảng vảng gần ngôi mộ lão Mạnh. Hình như thấy có người tới nó vội đi xuống mé triền nổng cát khuất tầm mắt của chị.

 

Ngôi mộ lão Mạnh nằm trên nổng cát phía cuối con giồng. Cỏ đã lên xanh. Đứng ở đây có thể nhìn bao quát cả ngôi làng của chị. Bé Trâm bỗng dằn khỏi tay chị chạy vượt lên trước:

 

- Mộ ông Tư nay có hoa đẹp quá cô ơi!

 

Chị thoáng sững sờ. Dưới chân ngôi mộ ai đó đã trồng một khóm hoa quỳnh. Trên ngấn lá có hai nụ hoa sắp nở. Chợt nhớ đến chú bé thấp thoáng lúc nãy chị đưa mắt về phía triền nổng cát. Chú bé cỡi lưng trâu đã đi xa, theo sau nó là đàn trâu gần chục con. Một chú nghé bị bỏ lại sau, cất tiếng kêu nghé ọ rồi chạy tung về phía trước.

 

Chị nghe lòng dậy lên niềm cảm xúc mới mẻ: Hiểu lão Mạnh - ông từ ngôi đình dở điên dở tỉnh mà từ lâu chị ngỡ dân làng đã quên - không chỉ có chị. Hai nụ quỳnh màu sẫm căng phồng rung nhẹ trong gió như mỉm cười.

 

Có lẽ những dòng đầu tiên cho quyển tự truyện đời mình, chị sẽ viết về khóm hoa quỳnh ai đó lặng lẽ trồng và âm thầm chăm sóc dưới chân ngôi mộ ông lão.

 

 

 

>> XEM TIỂU THUYẾT - HỒI KÝ CỦA TÁC GIẢ KHÁC  

Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.