Tin mới Xem thêm

  • Trang web Hội tạm ngưng cập nhật thông tin

    Vì lý do kỹ thuật và điều kiện kinh phí khó khăn nên kể từ hôm nay Trang thông tin điện tử Hội Nhà văn TP.HCM phải tạm dừng cập nhật thông tin để sửa chữa, nâng cấp và vận động kinh phí. Ban điều hành website rất mong được đón nhận sự góp ý xây dựng về nội dung, hình thức lẫn hỗ trợ tài chính của các hội viên

  • Trang Thế Hy người đi chỗ khác chơi

    Tháng 10.1992 sau khi nhận sổ hưu từ cơ quan Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, với tuyên bố: “Tôi sẽ rời thành phố

  • Doãn Minh Trịnh giấc mơ đêm trở gió

    Người đàn bà bỏ phố/ lên non/ chiều đông/ mơ giấc mơ tự do/ Ngày mới lạ/ bông cúc đọng sương đêm

  • Bùi Việt Thắng & đường đi của truyện ngắn

    Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn (2015-2017) báo Văn Nghệ thuộc về nhà văn Nguyễn Trường (Giám đốc - Tổng biên tập nhà xuất bản Thanh niên). Thông thường

  • Nguyễn Quang Sáng cánh chim sếu đầu đỏ

    Tài năng và tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng không chỉ được ghi nhận bằng những đánh giá cao của các đồng nghiệp, nhà văn đàn anh đàn chị

  • Truyện ngắn Hoàng Hiền: Mẹ con

    U nghỉ đi, con về thu xếp. Dứt lời, Hiên đi ra sân nổ máy lao vút ra cổng, mấy con chó con chạy theo sủa ăng ẳng

Chân dung Xem thêm

Thế giới sách Xem thêm

Thế giới sách

Phía sau mặt trời - trường ca Trần Thế Tuyển

03.9.2014-11:15

Bìa trường ca Phía sau mặt trời

 

 

PHÍA SAU MẶT TRỜI,

BÀI CA VỀ TÍNH NHÂN BẢN CỦA NGƯỜI LÍNH

 

VĂN LÊ

 

NVTPHCM- Trường ca “Phía sau mặt trời” của Trần Thế Tuyển chính là nơi về của các hương linh - Cái địa danh làm nên linh khí Quốc gia ấy…

 

Tôi biết Trần Thế Tuyển lúc ông vừa từ Trung đoàn 174, Sư đoàn bộ binh số 5 về phục vụ tại báo Quân khu VII. Gọi là biết cho “sang” vậy thôi, thực ra sinh hoạt chung trong phòng tuyên huấn, nhưng tôi ít có dịp gặp ông. Ông thường xuyên xuống công tác dưới đơn vị, còn tôi thì lang thang ngoài mặt trận. Tôi gặp ông trong văn chương nhiều hơn là ngồi tào lao xích đế với ông.

 

Phải nói một cách công bằng rằng văn chương của Trần Thế Tuyển ít có sự dị biệt, tung tẩy của chữ nghĩa, nhưng có thừa sự dung dị, đằm thắm, thủy chung. Thơ ông thuyết phục người đọc ở sự gần gũi chân thành. Ông viết về quê hương, đồng đội, về những người thân yêu của mình - Những người mà vì họ, ông có thể sẵn sàng chết.

           

Mới đây, Trần Thế Tuyển gởi cho tôi tập trường ca đầu tiên của ông có tựa đề “Phía sau mặt trời(*). Cầm tập trường ca, tôi đọc liền một mạch. Tôi thực sự xúc động và bị lôi cuốn bởi nguồn cảm xúc dâng trào trong lời thơ của ông. Nội dung tập trường ca viết về thân phận một một đứa trẻ có cội rễ nông dân lớn lên trên quê hương nghèo khó, rồi trở thành người lính vượt Trường Sơn vào Nam Bộ chiến đấu. Người lính ấy đã may mắn sống sót trở về với những nỗi đau đớn và dằn vặt khôn nguôi bởi sự mất mát của đồng đội, người thân mà không có cách gì hàn gắn cho được. Ý nghĩa sâu sắc của sự hy sinh ấy được ông khái quát thành câu thơ: “Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc. Hồn bay lên hóa linh khí Quốc gia”.

        

 “Phía sau mặt trời” chính là nơi về của các hương linh - Cái địa danh làm nên linh khí Quốc gia ấy!

 

Tôi không có ý kể về nội dung tập trường ca “Phía sau mặt trời”của ông, mà có kể cũng chẳng được. Nhưng tôi biết thâm ý của ông là bắt đầu đi từ cái cụ thể, cái chủ đạo để làm nên hồn cốt cho tập trường ca:

 

Chiều hoàng hôn như máu

Dòng sông mênh mang dốc ngược

Cha ẵm ngửa tắm cho tôi

Sông ít lời

Cha và tôi trở về hoang dại.

 

Có thể nói, Trần Thế Tuyển chỉ nghĩ về quê hương, viết về quê hương của mình một cách trần trụi, yêu thương và đầy những khắc khoải:

 

Quê hương, nơi chị tôi lang thang

Thân cò cuối rãnh

Nghe tiếng nhái kêu như sợ ai đến đánh

Trốn chui trốn nhủi vào đêm

 

Trần Thế Tuyển đã tìm được đúng mạch nguồn để nuôi dưỡng cảm xúc cho ông, đó là cội rễ và những người thân yêu của mình. Ông viết về chính ông, về làng quê của ông - Một làng quê nghèo đến độ thiếu từng ánh đèn, đốm lửa. Ông viết về những đứa trẻ nông thôn đi ngủ từ lúc hoàng hôn, chùi chân vào chiếc chổi rơm cùn, đắp chiếc chăn vá chằng vá đụp. Ông kể về làng quê của ông bằng cảm xúc hiện thực đến đắng lòng: 

 

Người chết đói không sao đếm nổi

Đường làng thây chồng chất thây

Không còn ai chôn người chết

Có lẽ thế, ma nhiều không kể xiết…

Đêm đêm ma mặc áo tơi.

 

Ông viết về hồn ma nhưng thực ra là viết về người. Viết về những nông dân lầm lũi, mặc áo lá, lang thang kiếm ăn như những bóng ma. Và, chính những con người nghèo khổ ấy đã cầm lấy vũ khí đánh giặc để giành lại quê hương cho mình:

 

Cha mang miếng cơm vào trận đánh

Bót Đông Biên ngày lễ thánh

Máu đỏ ngập sân tràng…

               

Tôi đồng cảm với Trần Thế Tuyển bởi sự gần gũi với cội rễ nông dân của ông, bởi sự nghèo khó trên quê hương của ông. Ông viết về cái nôi quê hương - Cái nôi làm bằng lá chuối - Quấn lấy hài nhi nóng hổi, cũng giống như Chúa Hài Đồng nằm trong máng cỏ. Nỗi ám ảnh về sự nghèo khó, bất trắc, tràn ngập như những lớp sóng trong lời thơ của ông, bám riết lấy ông cho tới tận cái ngày ông trở thành chiến sỹ:

 

Tôi khoác ba lô ra đi

Sau lưng ngọn rau má

Củ khoai ngứa đến ba ngày…                          

 

Có thể vì vậy mà Trần Thế Tuyển luôn trân trọng, nâng niu từng chút kỷ niệm lấm láp của cuộc đời mình - Những kỷ niệm ngột ngạt - Những kỷ niệm làm ông cứ rưng rức khôn nguôi:

 

Ngày mai chúng tôi ra trận

Mang theo lời mẹ dặn

Mang theo sự im lặng của em…

 

Hoặc:

 

Có người con gái làng bên

Ném sang tôi cái nhìn dịu êm

Cái nhìn bỏng cháy

Tôi gặp em khi em đang câu cáy.

 

Sự trong sáng, ngây thơ, giản dị đến tận cùng của những chàng trai mới lớn ra trận được ông mô tả với những khát vọng cũng thật bình dị như chính nguồn gốc của ông:

 

Con đi đây, trận đánh đêm nay

Cứ như một giấc ngủ say

Khao khát về bên mẹ

Cứ như cái thời trai trẻ

Cắt cỏ, chăn trâu, cấy cày…                                               

 

Cũng có thể từ một nguồn cội như vậy, mà khi bước vào cuộc chiến đấu một mất một còn, ông thảng thốt kêu lên:

 

Đêm nay bên dòng Long Khốt

Những hậu duệ của Lạc Long Quân, Âu Cơ…

Lại chém giết nhau, xác xơ vườn tược

Máu chảy ngập sông

Xác người Việt chồng lên người Việt…

 

Từng đêm lại từng đêm

Xiết khôn, không thể nhớ

Chôn bao người anh em

Cả bên ta bên “nó”             

 

Thơ Trần Thế Tuyển giản dị, đau đáu, không cầu kỳ nhưng lại cứa vào cái hồn cái vía của người đọc, khơi gợi lòng trắc ẩn nơi lòng họ. Ông làm sống lại thời gian bởi những ký ức dằn vặt và cuồn cuộn cảm xúc. Điều dễ nhận thấy trong “Phía sau mặt trời” là ông vẫn giữ được vẻ đằm thắm, sâu sắc, tinh tế vốn có của ông. Thơ ông là sự hòa quyện nhuần nhuyễn giữa phẩm chất công dân và phẩm chất nhà thơ. Khó có thể tìm ra được sự rạch ròi trong nguồn cảm xúc ấy. Tất cả như hòa quyện vào nhau làm một.

           

Chính điều này đã làm nên cái riêng của ông mà không phải người làm thơ nào cũng có được.

 

Là người làm công tác quản lý, nhưng Trần Thế Tuyển luôn sáng tác đều tay. Ông đã cho ra đời 12 tác phẩm văn chương và nhận được hàng chục giải thưởng về báo chí, văn học. Nhưng phải đến “Phía sau mặt trời”, ông mới khẳng định được sự vượt trội về thẩm mỹ, bản lĩnh sáng tạo và sự sâu sắc, nhân bản trong sự nghiệp văn chương của ông.

           

Xin chúc mừng ông!

 

TP. Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2014

 

__________

(*) Phía sau mặt trời - trường ca của Trần Thế Tuyển, NXB QĐND - 2014

 

 

>> XEM TIẾP THẾ GIỚI SÁCH…


Vui lòng Đăng nhập để gửi lời cảm nhận của bạn cho bài viết trên.